Operatie Overlord was de codenaam voor de Geallieerde landing in NormandiĆ« op 6 juni 1944. Ook Belgische piloten en eenheden namen deel aan de operaties op D-Day. Voor 350 Sq was er een specifieke rol weggelegd: het beschermen van de schepen en ontschepende troepen zeer vroeg op de morgen en zeer laat ās avonds. Daarvoor hadden ze in de aanloop naar D-Day speciaal getraind vanop Peterhead in Schotland. Ook 349 Sq was van de partij en bij hun derde operatie van de dag stoten ze in de buurt van Caen op een groep Junkers Ju 88s: twee werden er neergeschoten terwijl drie andere als beschadigd geclaimd werden. Op die eerste dag verloor 350 Sq echter ook F/Lt FranƧois Venesoen, waarschijnlijk geraakt door flak; hij slaagde erin om te springen en zijn vleugelman zag hem worstelen om in zijn dinghy te geraken maar helaas is hij sindsdien vermist.
Een andere belangrijke eenheid voor de Belgen in de Royal Air Force was 609 Squadron: over de vijf jaar van de Tweede Wereldoorlog was ongeveer ƩƩn derde van de piloten in deze eenheid Belgisch. Hun Typhoons waren ook van de partij op D-Day: ze vlogen over de streek achter de kust, vielen een Duits radarstation aan en schoten op alles wat bewoog met hun raketten en 20 mm kanonnen. Ook in de weken na D-Day zouden Six-O-Nine en de andere Typhoon squadrons, waarin ook enkele Belgische piloten vlogen, een bepalende rol spelen bij het terugdringen van de Wehrmacht.
Op 18 juni 1944 kwam 609 Squadron naar het vasteland, meer bepaald naar Advanced Landing Ground B-2. B-2 Bazenville (soms ook vermeld als B-2 CrĆ©pon) lag in de velden tussen de dorpen Bazenville, CrĆ©pon en Villers-le-Sec. De bouw van dit geĆÆmproviseerd vliegveld begon kort na middernacht op D-Day en was bijna klaar op 9 juni toen een B-24 er een noodlanding maakte en daarbij nogal wat schade aanrichtte, wat de ingebruikname vertraagde. Maar op 11 juni was B-2, het tweede Britse vliegveld in NormandiĆ« (B-1 lag vlakbij in Asnelles-sur-Mer), klaar om de Canadese Spitfires van 127 Wing te ontvangen. Het werd ook gebruikt voor de evacuatie van gewonden, het bijtanken van squadrons die van Groot-BrittanniĆ« invlogen voor operaties boven het vasteland maar er niet gebaseerd waren, en piloten met een technisch probleem konden er landen indien het risico bij de terugvlucht over het Kanaal te groot was. Het is mogelijk dat ook 349 Sq kort gebruik maakte van B-2. In Mike Donnetās boek āIls en Ć©taientā (Pierre De Meyere, 1979), de geschiedenis van 349 en 350 Squadrons, vermeld hij een ongedateerde passage op B-2; in Guy De Winās geschiedenis van 349 (āFrom Sunrise to Sunsetā, BAHA & Historische Dienst van de Belgische Strijdkrachten, 2002) staan dan weer verschillende data voor landingen op ALG’s in NormandiĆ« zonder de precieze plaats. 609 Squadron, deel van 123 Wing, bleef slechts vier dagen op B-2 maar de Canadese 127 Wing bleef er tot eind augustus 1944. Leven en werken op een ALG, zeker in de eerste weken na D-Day, was niet altijd eenvoudig: de eerste ALG’s lagen vlakbij de invasiestranden maar ook het front zelf was slechts enkele kilometers verwijderd. De Duitse artillerie nam de vliegvelden regelmatig onder vuur en opstijgen kon niet in om het even welke richting door de nabije Duitse flak.
De eerste ideeĆ«n voor het monument kwamen van Adjudant Kurt Plyson, van de IPR dienst van Comopsair. Samen met de andere leden van die dienst, was hij de centrale spil om de nodige āgoodwillā en de steun van de Luchtmacht voor het concreet project uit te bouwen.
De algemene ondersteuning van het project was in handen van Eric Rombouts (reserve luitenant-kolonel van het vliegwezen), die actief is in verschillende vzwās rond de Belgische luchtvaart en in een aantal historische organisaties.
Voor de realisatie van het monument hebben ze contact genomen met het Departement Air van de Koninklijke School voor Onderofficieren in Saffraanberg. Daar heeft een team onder coördinatie van Adjudant Jürgen Fontaine de modellen van de vliegtuigen van 609, 349 en 350 Squadrons in dit dynamisch monument verwerkt.
Ter plaatse in CrĆ©pon, werd een terrein vlak bij de Advanced Landing Ground B-2 Bazenville, ter beschikking gesteld door Koen Sileghem, de Belgische eigenaar van de “Ferme de la RanƧonniĆØre”.
Het gedenkteken voor de Belgische piloten en eenheden die aan Operatie Overlord deelnamen staat in CrĆ©pon aan de Ferme de la RanconniĆØre, in 1944 een grote boerderij, tegenwoordig een hotel-restaurant. Het is een mooi en origineel gedenkteken geworden: twee Spitfires in formatie, symbool voor 349 en 350 Squadrons, met ernaast een optrekkende Typhoon voor 609 Sq. De drie vliegtuigen zijn mooi uitgevoerd in metaal met invasiestrepen erop aangebracht. Ze werden op een pleintje geplaatst met drie infoborden over het vliegveld B-2, over de gemeente CrĆ©pon en haar āferme-manoirsā (grote boerderijen), en een derde bord met informatie over 349, 350 en 609 Squadrons. De inhuldiging had plaats op donderdag 23 mei 2019. Er was een flinke delegatie van de Belgisch Luchtmacht met een doorvlucht van vier F-16s van 349 en 350 Sqn (met invasiestrepen). Bovendien was ook de Nederlander Remco Sijben van de partij met zijn Stinson V-77 N1943S in Royal Navy kleuren met invasiestrepen. Hij maakte een doorvlucht waarbij Popies uitgestrooid werden.
We bezochten het gedenkteken de dag na de inhuldiging en maakten er kennis met Bernard Vereecke. Hij vertelde fier dat hij als tweejarige jongetje op een foto op het infobord over het vliegveld stond. Zijn familie vluchtte in 1940 vanuit Langemark, aanvankelijk naar Noord-Frankrijk, later naar Normandië, omdat thuis bijna niks meer recht stond van de ouderlijke boerderij. De familie vestigde er zich tijdens de oorlog en bleef er ook na de oorlog wonen; vader Léon Vereecke kon er verder als boer aan de kost komen en uiteindelijk ook een boerderij verwerven. Zoon Bernard, geboren in 1942, zette later de boerderij verder. Deze boerderij is nu het hotel-restaurant Ferme de la Ranconnière, uitgebaat door Belg Koen Sileghem en zijn echtgenote Isabelle Vereecke, de dochter van Bernard (www.ranconniere.fr/). Het is dus geen toeval dat het Belgische gedenkteken hier geplaatst is.
Aan de kerk van het nabijgelegen Bazenville staat een gedenkteken voor 83 Group Control Center RAF die vanop Bazenville de luchtoperaties in goede banen leidde, voor de drie Canadese squadrons van 127 Wing, 403, 416 en 421 Sqn, en voor Pierre Closterman die op 15 juni 1944 voor de eerste maal terug voet aan de grond zette in Frankrijk. Iets verder in de richting van Ryes ligt een Commonwealth War Graves Commission begraafplaats met 870 graven (waarvan 275 Duitse). De regio is ondergedompeld in de geschiedenis van Operatie Overlord, met vlakbij de kunstmatige haven van Arromanches, maar in bijna elk dorpje zal je iets vinden dat herinnert aan deze periode. We kunnen een bezoek aan het Belgian Overlord Wings 1944 gedenkteken en de omliggende regio heel warm aanbevelen.
Meer details over de geschiedenis en de ligging van B-2 kunnen via deze twee links gevonden worden:
https://forgottenairfields.com/airfield-bazenville-b2-1096.html
www3.sympatico.ca/angels_eight/127local.html
Het originele logbook van B-2 Bazenville bleef bewaard bij de eerste CO van het tijdelijke vliegveld, de nieuw Zeelandse Wing Commander Walter Jarvis, en is nog steeds in handen van de familie Jarvis.
********
OpĆ©ration Overlord Ć©tait le nom de code pour le dĆ©barquement alliĆ© en Normandie le 6 juin 1944. Des pilotes et unitĆ©s belges avaient un rĆ“le active dans les opĆ©rations du Jour J. 350 Squadron avait comme tache spĆ©cifique la protection des bateaux et des troupes dĆ©barquant tĆ“t le matin et tard dans la soirĆ©e ; lāunitĆ© sāĆ©tait entrainĆ© spĆ©cialement pour ce rĆ“le Ć Peterhead en Ecosse. 349 Squadron Ć©tait Ć©galement de la partie et lors de son troisiĆØme sortie de la journĆ©e, une rencontre avec des bombardiers Ju 88 de la Luftwaffe dans la rĆ©gion de Caen rĆ©sultait dans deux victoires confirmĆ©s tandis que trois autres Ć©taient revendiquĆ©s comme endommagĆ©s. Ce premier jour du dĆ©barquement, 350 Squadron perdait Ć©galement le F/Lt FranƧois Venesoen, probablement victime du flak ; son ailier le voyait sauter de son Spitfire et se lutter contre les vagues pour embarquer dans son canot de sauvetage mais hĆ©las, il est portĆ© manquant depuis ce jour.
Une autre unitĆ© dāimportance pour les Belges dans la Royal Air Force Ć©tait le 609 Squadron: pendant la durĆ©e de la DeuxiĆØme Guerre Mondiale, un tiers des pilotes de cette unitĆ© Ć©taient de nationalitĆ© belge. Ils faisaient Ć©galement partie des opĆ©rations du Jour J: ils patrouillent dans la rĆ©gion cĆ“tiĆØre, attaquent un poste de radar allemand et gĆ©nĆ©ralement tiraient avec leurs roquets et le canon de 20 mm sur tous ce qui bougeaient. Les semaines aprĆØs le Jour J Six-O-Nine et les autres unitĆ©s Ć©quipĆ©es de Typhoon, avec quelques autres aviateurs belges dans leurs rangs, jouaient un rĆ“le dĆ©terminant dans le repoussement de la Wehrmacht.
Le 609 Squadron atterrit le 18 juin 1944 sur le continent, sur le āAdvanced Landing Ground B-2ā. B-2 Bazenville (parfois citĆ© comme B-2 CrĆ©pon) avait Ć©tĆ© construit dans les champs entre les villages de Bazenville, CrĆ©pon et Villers-le-Sec. La construction de cet aĆ©rodrome provisoire avait dĆ©marrĆ© tout juste aprĆØs minuit du Jour J et Ć©tait presque fini le 9 juin quand un B-24 y fit une atterrissage forcĆ© en endommageant la piste, ce qui reportait lāutilisation. Mais le 11 juin B-2, le deuxiĆØme aĆ©rodrome en Normandie (B-1 se situait tout prĆØs Ć Asnelles-sur-Mer) Ć©tait prĆŖt pour recevoir les Spitfires Canadiens du 127 Wing. LāaĆ©rodrome Ć©tait Ć©galement disponible pour lāĆ©vacuation de blessĆ©s, pour faire le plein en munitions et en carburant des avions opĆ©rant au-dessus du continent mais ayant leur base en Grand Bretagne, et les pilotes avec un problĆØme technique y pouvait atterrir si le risque dāun amerrissage pendant le vol de retour au-dessus de la Manche Ć©tait trop grand. Il est possible que 349 Squadron opĆ©rait briĆØvement de B-2. Dans le livre de Mike Donnet āIls en Ć©taientā (Pierre De Meyere, 1979), lāhistoire des 349 et 350 Squadrons, il mentionne un passage non datĆ© Ć B-2 ; dans lāhistoire du 349 Squadron par Guy De Win (āFrom Sunrise to Sunsetā, 2002), les dates dāatterrissages sur des ALG en Normandie sont mentionnĆ© sans spĆ©cifiĆ© les noms des aĆ©rodromes. 609 Squadron, un des unitĆ©s du 123 Wing, ne restait que quatre jours Ć B-2 mais le 127 Wing Canadien y restait jusquāĆ la fin dāaout. Vivre et travailler sur un ALG, surtout pendant les premiĆØres semaines aprĆØs le Jour J, nāĆ©tait pas une sinĆ©cure : les plages de dĆ©barquement Ć©taient tout proche mais le front nāĆ©tait parfois que quelques kilomĆØtres plus loin. Lāartillerie allemand tirait rĆ©guliĆØrement sur les aĆ©rodromes alliĆ©s tandis que le flak tirait sur les avions au dĆ©collage ou Ć lāatterrissage.
Adjudant Kurt Plyson, de Comopsair IPR, avait avancĆ© lāidĆ©e dāun mĆ©morial pour les aviateurs belges du Jour J. Il sāappliquait avec dāautres membres de ce service, afin de faire germer cette idĆ©e vers un projet plus concret et de gĆ©nĆ©rer le āgoodwillā et le support de la Force AĆ©rienne.
Eric Rombouts, Lieutenant-Colonel dāAvi Hre et actif dans plusieurs asbls de lāaviation belge et associations historiques, Ć©tait chargĆ© du support gĆ©nĆ©ral du projet.
Pour la rĆ©alisation du monument contact fut prise avec le Departement Air de lāEcole Royal des Sous-Officiers de Saffraanberg. Une Ć©quipe coordonner par lāAdjudant Jürgen Fontaine rĆ©alisait les modĆØles des avions des 349, 350 et 609 Squadrons et les intĆ©grait dans un monument dynamique.
A CrĆ©pon un terrain prĆØs du Advanced Landing Ground B-2 Bazenville avait Ć©tĆ© mis Ć disposition par Koen Sileghem, propriĆ©taire belge de la āFerme de la RanƧonniĆØreā.
Le mĆ©morial pour les unitĆ©s et pilotes belges participant Ć lāOpĆ©ration Overlord est situĆ© Ć CrĆ©pon en face de la Ferme de la RanconniĆØre, en 1944 une ferme-manoir, aujourdāhui un hĆ“tel-restaurant. Cāest un mĆ©morial original et Ć©lĆ©gant : deux Spitfires en formation, symbole pour les 349 et 350 Squadrons, Ć cĆ“tĆ© dāun Typhoon en ressource pour 609 Sq. Les trois avions ont Ć©tĆ© exĆ©cutĆ© en mĆ©tal poli avec les marquages dāinvasion noir et blanc. Ils ont Ć©tĆ© placĆ© au milieu dāune petite pelouse avec trois panneaux dāinformation sur lāALG B-2, sur la commune de CrĆ©pon et ses ferme-manoirs, et le troisiĆØme panneau avec lāinformation sur les 349, 350 et 609 Squadrons. Lāinauguration a eu lieu jeudi 23 mai 2019. Il y avait une dĆ©lĆ©gation important de la Force AĆ©rienne avec passage de quatre F-16s des 349 et 350 Squadron (avec marquage dāinvasion). Il y avait aussi Remco Sijben, NĆ©erlandais et propriĆ©taire du Stinson V-77 N1943S dans les couleurs du Royal Navy avec marquage dāinvasion. Il survolait le mĆ©morial en dispersant des āPopiesā.
Lors de notre visite le jour aprĆØs lāinauguration, nous avons rencontrĆ© Bernard Vereecke. Il nous racontait fiĆØrement quāil figurait sur une photo sur les panneaux dāinformation comme garƧon de deux ans. En mai 1940, sa famille, originaire de Langemark, se refugiait dāabord dans le nord de la France, puis dans la Normandie, car de la ferme paternelle il nāy avait presque plus rien debout. La famille Vereecke sāy installait et y restait aprĆØs la guerre; le pĆØre LĆ©on Vereecke gagnait la vie comme fermier et plus tard pouvait acquĆ©rir une ferme. Le fils Bernard Vereecke, nĆ© en 1942, reprenait plus tard la ferme de son pĆØre. La ferme est maintenant lāhĆ“tel-restaurant āFerme de la RanconniĆØreā, exploitĆ© par Koen Sileghem et son Ć©pouse Isabelle Vereecke, fille de Bernard (www.ranconniere.fr/). Ce nāest donc pas une coĆÆncidence que cette endroit a Ć©tĆ© choisi pour le mĆ©morial belge.
Un autre mĆ©morial se trouve Ć lāĆ©glise de Bazenville ; il commĆ©more le 83 Group Control Center RAF, qui dirigeait les opĆ©rations aĆ©riennes Ć partir de B-2, pour les trois unitĆ©s Canadiens du 127 Wing, 403, 416 et 421 Squadrons, et pour Pierre Clostermann qui y mettait pied sur terre en France pour la premiĆØre fois depuis le dĆ©but de la guerre le 15 juin 1944. Un peu plus loin dans la direction de Ryes se trouve un cimetiĆØre du Commonwealth War Graves Commission avec 870 tombes (dont 275 de militaires allemands). La rĆ©gion est immergĆ©e dans lāhistoire de lāOpĆ©ration Overlord, avec tout prĆØs les restants du port artificiel dāArromanches, mais on trouve quelque chose qui rappelle la pĆ©riode dans presque chaque village. Nous pouvons recommander chaudement une visite au mĆ©morial Belgian Overlord Wings 1944 et la rĆ©gion environnant.
Plus de dĆ©tails sur lāhistoire et la position de B-2 sont disponible sur les liens ci-dessous:
https://forgottenairfields.com/airfield-bazenville-b2-1096.html
www3.sympatico.ca/angels_eight/127local.html
Le journal de bord original de B-2 Bazenville a Ć©tĆ© conservĆ© par le premier officier commandant de lāaĆ©rodrome provisoire, le Wing Commander NĆ©o-ZĆ©landais Walter Jarvis, et est toujours dans les mains de la famille Jarvis.











