De gedenksteen van het vroegere Duitse kerkhof staat in de voormalige tuin van het kasteel de Pitteurs d’Hiegaerts te Brustem op het Hemelrijk (links van het voetbalveld van Brustem VV.) Op dit kerkhof werden 159 Duitse militairen begraven die na de oorlog naar het Duits oorlogskerkhof van Lommel werden overgebracht. De weide is privé eigendom.
Onderzoeker Alexandre Bonnet : “Je kan slechts een deel van een zin lezen: “FUR DEN WILLEN GIBT ES KEINEN…” Wat heb ik gezocht naar de betekenis! Ik heb het aan Herman Greiner gevraagd, hij herinnerde zich absoluut niets van de steen. Ik heb dan naar Wolfgang Falck, Martin Drewes en Friedrich Rumplehardt en verschillende andere Duitsers geschreven maar zonder succes.
Ik wist van in het begin dat ik een woord miste op die steen, je kan enkele kogelinslagen zien. Toevallig kwam ik op het woord “Tod”. “FUR DEN WILLEN GIBT ES KEINEN TOD” …..dat was wel toepasselijk voor het Duits kerkhof dat hier ooit geweest is. Ik vond deze zin terug in een gedicht van Theodor (Carl) Körner daterend uit 1813, het jaar van zijn overlijden : “Ob die Nacht die freud’ge Jugend töte, Für den Willen gibt es keinen Tod, Und des Blutes deutsches Heldenröthe, Jubelt von der Freiheit Morgenrot”. De Amerikanen hebben geprobeerd om die steen met een jeep en een koord omver te trekken, dat is hen niet gelukt. “
De steen staat wel op het grondgebied van het kasteel dat nog bewoond door de familie de Pitteur d’Hiegaarts, het is dus niet publiek toegankelijk. De steen staat zeer kort bij het voormalige Duits militair kerkhof maar door de wildgroei is het haast onmogelijk om hem terug te vinden.
Als voetnoot … Alle informatie is mij bezorgd door Alexandre Bonnet die veel onderzoek deed naar de oude begraafplaats op het kasteeldomein. Alain Rosseels vulde de gegevens verder aan.
Wim Wery mailde ons in juli 2026 het nieuws dat de steen gereinigd werd. Wim bezorgde ons ook een foto van de gereinigde steen. Via Emile Grommen van Heemkunde Brustem kwamen we te weten dat Maurice Mommen en Roel Bels de steen in 2022 gereinigd hebben. Ook van hem ontvingen we een foto van de gereinigde steen. Maar zoals al vermeld ligt de steen op privé terrein en er is geen systematisch onderhoud van de steen en zijn directe omgeving. Voor meer informatie over deze Duitse militaire begraafplaats en de namen van de militairen die er begraven werden, zie deze link naar de website van Heemkunde Brustem:
https://heemkundebrustem.be/onewebmedia/divers/MILITARIA%20Duitse%20begraafplaats%20te%20Brustem.pdf
