Jindřich Beran werd op 15 november 1906 geboren in een dorp ten noordwesten van de Tsjechische stad Brno, de tweede grootste stad van Tsjechië. Hij was de vijfde in een gezin van tien kinderen. Een tijdje was hij onderwijzer maar hij ambieerde een carrière in het leger. Via de infanterie kwam hij in de Tsjechoslovaakse luchtmacht terecht.
Na de Duitse bezetting van het toenmalig Tsjechoslowakije (sinds 1993 opgedeeld in Tsjechië en Slowakije) vluchtte Lieutenant Jindřich Beran naar Polen.
Via de haven van Gdynia (Polen) ging het per boot via Kopenhagen naar het Franse Boulogne-sur-Mer waar hij aankwam op 21 augustus 1939. Frankrijk en Polen waren bondgenoten maar de Franse wet liet niet toe dat buitenlandse militaire eenheden op haar grondgebied werden gevormd. Maar men vond een achterpoortje. De Tsjechoslovaakse vluchtelingen konden zich voor een periode van vijf jaar laten aanwerven door het Vreemdelingenlegioen. Op het moment dat het officieel tot een oorlog kwam tussen Duitsland en Frankrijk, konden ze dan automatisch overgaan in de Franse militaire eenheden. Zo gebeurde het dus ook met Jindřich, hij ging over naar de Franse luchtmacht. De Tsjechoslovaakse piloten vormden in Frankrijk geen zelfstandige luchtmachteenheden maar ze werden verspreid over verschillende luchtmachtbasissen en dienden in Franse escadrilles. Jindřich kreeg een intensieve taalcursus en extra pilotenopleiding op de basis van Chartres. Na zijn training kwam hij in de Groupement de Chasse GC III/3 terecht en vloog met Morane-Saulnier MS.406.
Toen de oorlog in België uitbrak, landde zijn 5e escadrille van de Groupement de Chasse GC III/3 met MS.406 in Moerbeke-Waas, het Belgische hulpvliegveld met nummer 33.
In het station van Schellebelle was op 12 mei 1940 een Frans genieregiment rond 07.30 uur goederen aan het lossen. Plots lagen ze onder vuur van veertien Bf 110 van Zerstörergeschwader II./ZG76. Zes Moranes MS.406 van GC III/3 probeerden de aanval van de Duitse jagers op deze trein af te slaan. De Bf 110 haalden vier Moranes neer en van die piloten zou enkel Lieutenant Jindřich Beran het niet overleven. Beran kreeg een kogel in de nek. Hij stortte neer in de wijk Jabeke in Wetteren, amper 33 jaar oud.
Beran werd op 14 mei 1940 begraven in Wetteren. De kist was gehuld in een Franse vlag. In 1950 werd hij op vraag van zijn familie overgebracht naar Tsjechië. Op 5 oktober 1950 werd het stoffelijk overschot in Wetteren ontgraven en tijdelijk naar de kapel Vilain XIIII gebracht. Met de trein ging het verder naar Tsjechië waar de piloot op 15 oktober 1950 een laatste rustplaats kreeg in het familiegraf. Voor zijn graf was ook een zakje Wetterse aarde meegegeven, een gebaar met een grote symbolische waarde.
Een ver familielid van Beran schreef in Tsjechië een boek over de piloot en onthulde een monument in Moravië, de streek waar hij geboren werd. Een inwoner van Wetteren die daar aanwezig was, vertelde hen dat ook lokaal auteur Rocco Leplae een boek over Beran had geschreven. De twee partijen namen contact op en besloten samen een monument op te richten in Wetteren. De Tsjechische ambassadeur Jakub Skalník en de Franse consul waren aanwezig bij de onthulling. Het herdenkingsmonument staat op de plaats waar het vliegtuig van Beran neerstortte. Een sympathisant bekostigde het grondvlak. Het metalen beeld is gemaakt door leerlingen van het Scheppersinstituut.
Er waren toespraken van de Tsjechische ambassadeur, burgemeester De Geyter en schepen Eline Pardaen. Familie van Beran was speciaal naar Wetteren afgezakt. Ook de Tsjechische pers was aanwezig.
Eén van de drijvende krachten achter de onthulling van het monument was Wetteraar Stefaan Lootens die jarenlang ijverde voor een passend eerbetoon. Stefaan bracht ook al hulde aan het graf van de piloot in Tsjechië.
Bronnen:
VRT, Het Laatste Nieuws, Het Nieuwsblad, Denderjournaal
Jindřich Beran. De Tjechische piloot. Rocco Leplae, eigen beheer, 2025 (bestel via Standaard Boekhandel)
www.bunkergordel.be
