De gemeentelijke begraafplaats van Elsene werd in 1877 in gebruik genomen en is een van de oudste begraafplaatsen in de Brusselse regio. Vanaf 15 september 2016 is deze begraafplaats definitief beschermd door de overheid.
Graaf Eugène Frédéric Adhémar de la Hault werd geboren op 5 september 1854 in een bankiersfamilie. Hij was een van de allereerste luchtvaartpioniers in België en in 1901 een van de stichtende leden van de Koninklijke Belgische Aeroclub. Op 1 mei 1904 startte hij met het magazine ‘La Conquête de l’Air.’ Tot 1923 zou hij directeur blijven van dit luchtvaartblad dat gelezen werd door iedereen die in België met luchtvaart bezig was, van ingenieurs tot vroege vliegeniers. Zoals vele pioniers in die beginperiode, had Adhémar ook een grote interesse in de autosport.
Graaf Adhémar de la Hault bezat een privébank in de Koningstraat in Brussel, niet ver van het Koninklijk Paleis en in het machtscentrum van de hoofdstad. Hij voerde voor Koning Leopold II uiterst discrete opdrachten uit, in 1889 zelfs in de Verenigde Staten. Hij had de middelen en de intellectuele nieuwsgierigheid om zich op de meest gewaagde wetenschappelijke projecten te storten. Terwijl de wereld nog aan het wennen was aan de stoomtrein en de eerste automobielen, droomde hij al van de verovering van het luchtruim. Hij overleed op 5 maart 1930 en rust in een familiegraf in Elsene.
De la Hault vertegenwoordigde de heroïsche pionierstijd van de luchtvaart, waarin vliegen nog een sportieve en wetenschappelijke uitdaging was. Hij was actief in diverse domeinen van de luchtvaart: onderzoek, ballonvaart, meteorologie, promotie, enz. Bij zijn ballonvluchten waren voor hem vooral de wetenschappelijke waarnemingen van luchtstromen en atmosfeer belangrijk, veel minder het recreatief karakter van de ballonvaart. In 1906 opende hij een ‘meteostation’ op zijn eigendom in Mogimont, nabij Bouillon. Met de hulp van ballons en sondes konden er meteorologische waarnemingen worden verricht.
Adhémar de la Hault maakte al in 1904 zijn eerste ballonvluchten en vroeg octrooien aan voor diverse luchtvaarttuigen. De man had een grote interesse voor de vlucht van vogels en insecten. Hij was ervan overtuigd dat een systeem van klappende vleugels het meest geschikt was om een goed bestuurbaar luchtvaarttuig te ontwikkelen. Hij noemde het de ‘Ornithoptère’ (‘ornithopter’) en liet er drie types van bouwen. Hij was zeker niet de eerste die op het idee kwam om te werken met klappende vleugels. Al in de vijftiende eeuw had Leonardo da Vinci geconcludeerd dat de mens te zwaar was om op eigen kracht vleugels te kunnen gebruiken voor het vliegen. Hij stelde toen al een mechanische oplossing voor, een toestel waarin de ‘piloot’ met hefbomen aan handen en voeten grote klappende vleugels in beweging bracht.
In 1908 liet Adhémar zijn eerste ornithopter maken. Hij klopte daarvoor aan bij autoconstructeur en motorenbouwer Jules Miesse in Anderlecht. De testen waren niet succesvol maar het toestel kon toch op veel belangstelling rekenen. Het was dat jaar onder meer te bewonderen op het ‘Salon de l’Automobile, du Cycle et des Sports’ in het Jubelpark. De tweede ornithopter liet Adhémar met de hulp van Henry Villard in 1910 bouwen in het Atelier Avia in het Brusselse (zie gedenkplaat voor Villard in deze databank). Henry was een Fransman die in Brussel woonde. Hij bouwde zelf ook ‘vliegtuigen’, zijn testen voerde hij onder meer uit in de buurt van het stadhuis van Schaarbeek. De derde ornithopter van de graaf zou getest zijn in Diegem-Machelen en vertoonde veel gelijkenissen met het tweede exemplaar. In het kasteel van Diegem (nu resten Margapaviljoen) woonde Uldarique Marga en die had samen met zijn vriend Adhémar en de Brusselse industrieel Henri Jansenin in 1906 een patent genomen op de ‘Bourdon’. Dat ‘vliegtuig’ zag eruit als een enorme vliegende hommel met klappende vleugels. De holle poten van ‘de hommel’ zorgden voor de aanvangsvoortstuwing door zich bruusk met perslucht op te blazen. Tijdens de landing moest een valscherm de daling van het toestel afremmen.
De la Hault zijn ornithopters waren her en der te bewonderen, zoals bij de opening van het vliegveld van Casteau (nu grondgebied van SHAPE) op 2 augustus 1919. Tot aan het einde van zijn leven zou hij blijven geloven dat klappende vleugels de toekomst waren voor de luchtvaart.
Adhémar de la Hault was als invloedrijk figuur binnen de Belgische luchtvaartwereld nauw betrokken bij de vroege lobby voor een eigen nationale vliegtuigindustrie en een eigen luchtvaartmaatschappij. Hij werd bestuurder bij Sneta en Sabca en had ook een belangrijke functie bij Sabena. Hij was een bescheiden man die graag in alle discretie onderzoek deed of mensen op alle mogelijke manieren steunde om hun projecten te kunnen realiseren. Heel zijn leven bleef hij een onvermoeibaar promotor van de luchtvaart.
Bron
Conquête de l’Air
Les précurseurs de l’aviation Belge. Pierre Cryns & Olivier Orban, Editions pat.H, Brussel, 2023
Heemkundekring Machala, Ludo Jappens
