In de nacht van 21 op 22 juni 1944 werden boven Limburg zeven Lancaster-bommenwerpers neergehaald. Drie ervan behoorden toe aan het 44 (Rhodesia) Squadron RAF. Deze namen deel aan een aanval op de olieraffinaderij voor synthetische olie te Wesseling, ten zuiden van Keulen. De aanval werd ingezet met 133 Lancasters en zes Mosquito’s van 44, 49, 57 en 619 Squadron. In deze desastreuse nacht werden in het totaal maar liefst 37 toestellen neergehaald. Erger nog dan het verlies aan materiaal was de tol aan mensenlevens. 207 bemanningsleden lieten het leven. 50 konden er springen waarvan er 42 werden opgepakt en afgevoerd als krijgsgevangen. Een goed werkend radarsysteem zorgde ervoor dat de Duisters perfect op de hoogte waren van de komst van deze armada. Door de heldere nacht met lage bewolking waren de RAF-toestellen vliegende schietschijven voor de nachtjagers. De schade aan de industrie in Wesselring was vrij beperkt.
Vanaf 31 mei 1943 tot 30 september 1944 was Dunholme Lodge (Lincolnshire, UK) de thuisbasis van 44 Sqn. Het is vanaf deze basis dat zestien toestellen van dit smaldeel vertrokken op 21 juni 1944 tussen 22.55 en 23.27 uur voor de aanval op Wesseling. Zes vliegtuigen zouden niet meer terug keren. Nooit zou dit Squadron een groter verlies lijden gedurende de oorlog dan tijdens deze nacht.
De Lancaster LM434 KM-F werd op 22 juni 1944 om 01.30 uur uit de lucht geschoten door Heinz-Wolfgang Schnaufer en zijn Bordfunker (radio operator) Friedrich ‘Fritz’ Rumpelhardt. Heinz Schnaufer was de luftwaffe’s meest succesvolle, gevreesde nachtjager met een totaal van 121 overwinningen. Hij was op dat ogenblik Kommandeur van Nachtjagtgeschwader IV./NJG 1 met als basis Brustem bij St-Truiden. Door zijn talloze overwinningen kreeg hij als bijnaam het ‘Nachtspook van St-Truiden.’
Tijdens de fatale val kwam deze Lancaster in de lucht in botsing met de Lancaster ND 552 KM-X waarvan de resten in Eisden terecht kwamen.
Twee bemanningsleden sneuvelden in de Lancaster LM 434 KM-F te Lanklaar: piloot P/O Neville John Wingrove Scholtz (RAFVR, 20 jaar) en bommenrichter Flight Sgt. John Campbell Willson (RCAF, 20 jaar).
Vier crew members werden krijgsgevangen genomen: boordwerktuigkundige Sgt. W.T. Wainwright, boordschutter Sgt. R. Schott, radio operator Sgt. Francis Preston en staartschutter Sgt. William (Bill) D. Barnett.
Navigator Léo Tobin (RCAF) bleef uit handen van de bezetter.
De Lancaster ND 552 KM-X kwam in de lucht in botsing met de getroffen LM434 en stortte neer in Eisden. Alle zeven bemanningsleden kwamen om:
• Piloot F/O Neil Joseph Smith, RAAF, 22 jaar
• Boorwerktuigkundige (Flt. Engr.) Sgt. John Douglas Barber, RAFVR, 19 jaar
• Navigator F/O Thomas Sawers Calder, RAFVR, 21 jaar
• Bommenrichter Flight Sgt. Michael William Beevor Steele, RAFVR, 23 jaar
• Radio operator / schutter Sgt. Laurence Herbert Bozier. RAFVR, 23 jaar
• Boordschutter Sgt. David Blackie, RAFVR, 19 jaar
• Boorschutter Sgt. Raymond William Brett, RAFVR, 20 jaar
De omgekomen bemanningsleden van beide Lancasters rusten op het Oud Kerkhof van Lanklaar (zie databank).
Ze worden ook herdacht op deze gedenksteen in een doorgaans afgesloten rechter zijportaal van de St-Pauluskerk te Lanklaar. Het portaal wordt spijtig genoeg gebruikt als rommelkot en de gedenkplaat zit gedeeltelijk verstopt achter rekken. Kan er op een meer respectvolle manier worden omgegaan met ons luchtvaarterfgoed?!
We kwamen nog altijd niet te weten wie deze gedenksteen heeft opgericht en wanneer.
Dankzij Lydia Peeters (eerste schepen Dilsen-Stokkem) en GHK De Vreedsel (de Geschied- en Heemkundige Kring van Lanklaar) kwamen we te weten dat de gedenksteen in december 1959 werd overgebracht van de oude kerk naar de nieuwe Sint-Pauluskerk. Onderzoek in de verslagen van de gemeenteraad van 1945 tot 1952 hebben niets opgeleverd. De zoektocht naar de onthulling spitst zich nu toe op de periode tussen 1952 en 1959. Tevens start overleg met de parochie en de kerkraad om de unieke gedenksteen opnieuw op een respectvolle manier in de kijker te zetten.
Volgens GHK De Vreedsel worden de gesneuvelde bemanningsleden zeker niet vergeten. Zowel op de vredeswake van 7 november (met onder meer de zesdejaars van VBS De Startbaan) als op 11 november bij het monument worden zij vernoemd.
Met dank aan Luc Meyvis voor research en foto’s.
Bronnen:
-Luc Meyvis uit As, die al jaren onderzoek doet naar vliegtuigcrashes in de regio, schreef voor Taskforce Liberty vzw een artikel over het drama met de twee Lancasters ( www.taskforceliberty.be/limburg-de-dramatische-nacht-van-44-rhodesia-squadron/)
-Nachtspook van Sint-Truiden. De biografie van Heinz Schnaufer en zijn bemanning. Wim Govaerts. Uitgeverij De Krijger, 2007, Erpe-Mere.
-44 (Rhodesia) Squadron Association
-GHK De Vreedsel vzw, de Geschied- en Heemkundige Kring van Lanklaar.
