In de inkomhal van het Athenée Royal Thil Lorrain in Verviers hangen gedenkplaten voor slachtoffers van bombardementen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op de platen staan de namen van 11 Amerikanen en 61 Belgen. Heel waarschijnlijk betreft het hier de herinnering aan slachtoffers van luchtbombardementen op het atheneum en op verschillende andere locaties in Verviers.
Op 27 december 1944 had het 9th US Field Hospital zich gevestigd in dit Athenée Royal Thil Lorrain, op ongeveer twee kilometer van het 77th Evacuation Hospital (Ecole normale de L’Etat Verviers, Rue des Wallons 44). Die dag kwam een Duitse straaljagerbommenwerper overvliegen die een bom afwierp en het 9th Field Hospital rechtstreeks raakte. Er vielen veertien doden: twee burgers die er werkten, drie Amerikaanse bezoekers, twee GI’s en zeven patiënten. Men telde ook 41 gewonden. Zowel de doden als de gewonden werden naar het 77th Evacuation Hospital gebracht.
Een tweede bom trof de stad en raakte een van de ambulances die patiënten van het 77th Evacuation Hospital naar een trein transporteerde. Een van de patiënten was op slag dood, een ander raakte zwaargewond en stierf kort daarna. De chauffeur en de verpleger bleven ongedeerd.
Het 77th Evacuation Hospital was een eenheid met 750 bedden, gevestigd in Verviers. Deze eenheid werd een tijdlang geassisteerd door het 9th Field Hospital (in het atheneum) en ving ongeveer een week lang slachtoffers op van divisies die probeerden de Duitse opmars naar de Maas te stoppen. Het personeel, aangevuld met chirurgische hulpploegen en verplegers van hospitalen van het Eerste Leger, werkte dagen van achttien uur en langer om de stroom patiënten te sorteren, te behandelen en te evacueren. Zij hielden dag en nacht acht operatietafels en twee breuktafels bezet. Verviers werd zowat dagelijks blootgesteld aan vijandig artillerievuur, V-1-bombardementen en luchtaanvallen van de Luftwaffe. Dit gevaar dwong het personeel dat niet aan het werk was, om hun paar uur rust door te brengen in ondergrondse overvolle schuilplaatsen.
Volgens sommige bronnen (zoals de website van American War Memorials Overseas) werd het 9th Field Hospital op 27 december 1944 niet geraakt door een vliegtuigbom maar was er sprake van een directe treffer van een V1. Journalist Joseph Bronckart die al in 1945 een boek schreef over de bombardementen op Verviers, maakte echter geen melding van deze V1. Het is natuurlijk mogelijk dat de Amerikanen niet in het atheneum maar elders het slachtoffer waren van een V1 en hier op de gedenkplaten herdacht worden.
Amerikaanse slachtoffers van het bombardement (of V1-inslag) op 27 december 1944, zijn vermeld op twee kleinere gedenkplaten met de afbeelding van een Amerikaanse vlag:
Kondrak Patrick, Ellington Albert, Fanucchi John, Fetherlin Virgil, Fraser Alexander en Freeman Harold
Mann Foley, Harper Gilbert, O’mara John, Thomas Malcolm en Willers George (verkeerde spelling, correct is Willets)
Albert L. Ellington, Fetherlin Virgil, John J. O’Mara en George M. Willets rusten op de Henri-Chapelle American Cemetery in België. De andere Amerikaanse gesneuvelden zijn overgebracht naar de VS.
Volgens sommige onderzoekers was Verviers geen officieel doelwit voor V-wapens. Als het incident in het atheneum betrekking had op een V1, kan het alleen maar om een mislukte lancering zijn gegaan – met name een lancering door de 3e Abteilung van Flakregiment 155, dat in de Eifel was gestationeerd. Tussen 25 en 31 december 1944 lanceerde de 3e Abteilung/155 vanuit de Eifel 455 V1’s op Luik. Het exacte aantal mislukte lanceringen is onbekend.
Nauwkeurigere details – zoals hoeveel V1’s er precies op 27 december 1944 werden gelanceerd – zijn niet bewaard gebleven in de archieven.
Duitse documenten bevatten geen aanwijzingen dat een mislukte V1-raket Verviers heeft geraakt.
Een andere mogelijkheid is dat Verviers onder vuur kwam te liggen van Duitse spoorwegartillerie. Tijdens het Duitse Ardennenoffensief beschoot Spoorwegbatterij 688 de stad Verviers vanuit een vuurpositie nabij Mülheim in de Eifel.
Lezers die kunnen bevestigen of het al dan niet een V1-inslag betreft op het atheneum, mogen ons uiteraard contacteren via info@hangaflying.be
Bronnen
Bombes, obus et robots: Ce qui troubla la quiétude des verviétois du jour de la libération à la fin de la guerre. Bronckart J., Editions Phil-o-Cart, 1945
Société verviétoise d’Archéologie et d’Histoire
American War Memorials Overseas, Inc. Albert Stassen en Joel Baum
Les hôpitaux militaires américains à Verviers et environs, Jacques Wynants in het Bulletin de la Société verviétoise d’Archéologie et d’Histoire, vol. 82 (2021), p. 92-93
Présence à Verviers du 77th Evacuation Hospital du 7 octobre 1944 au 3 janvier 1945. www.saintmichelverviers.be/wp-content/uploads/2023/09/souvenirs-andre-jamar-presence-77th-evacuation-hospital-verviers.pdf
Olivier Orban (Bunkermuseum Antwerpen)
Detlev Paul (International V2 Research Group).
Met dank aan adjunct-directeur Nicolas Guebel van het Athenée Royal Thil Lorrain
