Grimbergen, 13 juni 2026. Naar aanleiding van het recent bezoek van de Zeppelin NT aan het Grimbergse vliegveld, kwamen weer honderden belangstellenden afgezakt naar het vliegveld om het luchtschip te bewonderen. Telkens is dit een mooie publiciteit voor Grimbergen en het vliegveld. In de leuke gesprekken hebben de geïnteresseerden het dan altijd over ‘onze zeppelin’, alsof de Zeppelin NT het enige type is dat ooit het vliegveld bezocht. We selecteerden in ons archief dus enkele foto’s van verschillende luchtschepen die doorheen de jaren op bezoek kwamen in Grimbergen.
Categorieën
Waarover hebben we het eigenlijk als we praten over luchtschepen? Die luchtvaarttuigen worden hoofdzakelijk gecategoriseerd op basis van hun interne structuur. Die structuur bepaalt hoe het schip zijn vorm behoudt en hoe de krachten van de motoren en de gondel worden verdeeld. Laat het ons als inleiding enkel hebben over de drie klassieke types.
Slappe luchtschepen (non rigid airships of blimps) hebben geen intern frame. De enveloppe blijft puur in model door de overdruk van het gas binnenin. De gondel en motoren zijn rechtstreeks met kabels aan de ballon bevestigd. Doorgaans zijn dit vrij compacte luchtschepen.
Halfstijve luchtschepen (semi rigid airships) hebben een vaste, metalen kiel (een steunbalk) aan de onderkant die over de lengte van de ballon loopt. Deze constructie ondersteunt de gondel en de motoren. Deze luchtschepen hebben echter geen volledig frame en blijven net als de blimp in model door de druk van het gas. Een voordeel is dat de motoren aan de vaste interne constructie kunnen gehangen worden, niet aan de cabine onder het luchtschip. De passagiers kunnen daardoor genieten van een stillere vlucht.
De stijve luchtschepen (rigid airships of zeppelins) kennen we vooral als de historische reuzen van het luchtruim. Dit type beschikt over een volledig intern skelet van lichte materialen (vroeger duraluminium, tegenwoordig vaak koolstofvezel) met een strakgespannen buitenkant. Dit skelet behoudt altijd zijn vorm, of er nu gas in zit of niet. Binnenin het skelet hangen losse gaszakken (‘ballonnettes’) die voor het drijfvermogen zorgen. Dankzij dit stevige frame konden deze luchtschepen gigantisch groot worden gemaakt en zware motoren en luxe passagiersruimten dragen.
De Zodiac in de jaren vijftig
De Fransman Maurice Mallet (°1861, †1926) was medeoprichter van een firma die bekend zou worden als Zodiac Aerospace, in 2018 overgenomen door het Franse bedrijf Safran. In het begin werden vooral ballons gemaakt. Begin negentienhonderd schakelde het bedrijf over naar de bouw van luchtschepen, onder meer voor de Franse Defensie. Een van hun toestellen is de Zodiac MBZ31 F-BAIZ. Onder de blimp van ongeveer 30 meter lengte hing een sigaarvormige gemotoriseerde gondel (40 pk) voor de piloot en een passagier. Het toestel werd vooral gebruikt voor publiciteit. Het droeg bijvoorbeeld reclame voor breigaren ‘Pernelle’. Merkwaardig is wel dat deze Zodiac begin jaren vijftig op Grimbergen gefotografeerd werd met de Pernelle-publiciteit.
In 1935 ontwikkelde de Belgische firma van Léon Bekaert, inderdaad de man achter de staaldraadproducent Bekaert, de matras uit staaldraad. In 1950 kon hij wel wat publiciteit gebruiken en begin jaren vijftig liet hij de Zodiac MBZ31 F-BAIZ voorzien van reclame voor de Beka-matrassen. Op donderdag 15 juni 1950 was het luchtschip te zien op het vliegveld van Grimbergen, op weg van Frankrijk naar het vliegveld van Keerbergen.
De jaren zeventig en de eerste blimp N2A van Goodyear
Als jonge student kon ik in mei 1975 niet snel genoeg op het Grimbergse vliegveld zijn om de eerste aankomst mee te maken van de Goodyear GZ-20 N2A Europa.
De Europa, gebouwd door de Goodyear Aerospace Corporation, was 58 meter lang en 18 meter hoog. Leeg woog de blimp 4.100 kilo, volgeladen maximum 5.600 kilo. Met twee Continental-motoren van 210 pk haalde het een maximumsnelheid van 80 km/h. De piloot vloog doorgaans met zijn zes passagiers aan een gezapige 55 km/h. De Europa was in Acron (Verenigde Staten) gebouwd door Goodyear en de onderdelen waren geassembleerd in de gigantische Britse luchtschiploods in Cardington (Bedfordshire). De Goodyear goodwill ambassador was doorgaans gebaseerd in Capena, 30 km ten noorden van Rome. Jaarlijks maakte de Europa een lente- en zomertournee in Europa. De Goodyear Europa had drie zusterschepen in de Verenigde Staten.
De Europa werd ondersteund door een grondploeg van 23 technici en een resem voertuigen die onder meer een landingsmast transporteerden. De mast moest met spankabels in de grond verankerd worden. De Europa heeft zeer frequent het Grimbergse vliegveld bezocht, onder meer op weg naar publiciteitsvluchten rond het circuit van Francorchamps of voor wetenschappelijke projecten.
Wat ik mij nog goed herinner is hoe ik ‘s avonds in het donker als jonge snaak naar buiten liep om te kijken naar de ‘Super Skytacular’ van de Europa. Op de envelop van de blimp lag een net waarop 7.600 gekleurde lampjes waren bevestigd. Vooraf konden boodschappen geprogrammeerd worden die vanop de grond kilometers ver te zien waren. Voor ons dorpelingen was dat wonderlijk. Met de toenmalige manier van ‘programmeren’ zou de huidige generatie van IT’ers alleen maar stevig kunnen lachen. Ondertussen zijn de blimps van het type Europa vervangen door het nieuwe type Zeppelin NT.
Alle luchtschepen die Grimbergen zouden aandoen, waren gevuld met het niet brandbare helium, een gas dat zevenmaal lichter is dan lucht. Waterstof is inderdaad nog lichter en zorgt dus voor extra opwaartse druk, maar het is bijzonder brandbaar. De live-beelden van de ramp met de zeppelin Hindenburg op 6 mei 1937 zijn voor iedereen bekend. Door een Amerikaans embargo op helium kon de Hindenburg enkel varen met waterstof. De zeppelin ging binnen de minuut in vlammen op tijdens de landing in Lakehurst in New Jersey, zo’n 120 km ten zuiden van Newark. Van de 36 passagiers en 61 bemanningsleden kwamen 35 mensen om het leven, evenals één werknemer van de grondploeg. Als we de beelden van British Pathé bekijken kunnen we alleen maar besluiten dat het een wonder was dat nog zoveel mensen het drama overleefden (https://www.youtube.com/watch?v=fURATK5Yt30). De ramp betekende het einde voor de grote commerciële luchtschepen. Plannen om luchtschepen in de eenentwintigste eeuw in te zetten voor het vervoer van zware vracht staan op een laag pitje.
Het Fuji-luchtschip in 1991
De WDL Luftschiff WDL-1 D-LDFO was het Fujicolor-luchtschip dat sinds 1981 werd geëxploiteerd door WDL Aviation (Westdeutsche Luftwerbung) en was gebaseerd op Flughafen Essen/Mülheim. De blimp was te gast op Grimbergen op 17 en 18 juni 1991.
Het bezoek van de Goodyear-blimp G-TLEL
De American Blimp Corporation A-60+ Lightship (G-TLEL) in de kleuren van Goodyear bezocht Grimbergen in mei 2011 tijdens een ‘Safety Tour’. Deze ‘Spirit of Safety I’ was qua afmetingen te vergelijken met het Europa-luchtschip. Twee Limbach-motoren van 80 pk aan de gondel lieten het varen aan een snelheid van 40 km/h. Naast de piloot was er plaats voor drie passagiers.
We schrokken toen we enkele weken na het bezoek in Grimbergen vernamen dat de D-LDFO op 12 juni 2011 was verongelukt in het Duitse Reichelsheim. De ervaren Australische luchtschippiloot Mike Nerandzic kwam daarbij om het leven. Net voor de landing van het brandende luchtschip had hij zijn drie passagiers het bevel gegeven om bij de eerste touchdown uit het toestel te springen. Doordat het luchtschip lichter werd, steeg het brandend op met de piloot. Mike verloor het leven achter zijn controlepaneel.
Bezoeken van de Zeppelin NT in 2008, 2010 en 2026
Van maandag 8 tem woensdag 10 juni 2026 waren weer heel wat kijklustigen opgedaagd om de Zeppelin New Technology (NT) Goodyear D-LZFN te observeren op het Grimbergse veld. Een NT had Grimbergen al eerder bezocht in augustus 2008 en in juni/juli 2010 (zie daarover www.hangarflying.eu/impressie/in-formatie-met-een-zeppelin/ en https://www.youtube.com/watch?v=SYr8asw3aMQ).
De Zeppelin NT is gebouwd door Zeppelin Luftschifftechnik GmbH (ZLT) en wordt geëxploiteerd door de airline Deutsche Zeppelin-Reederei GmbH (DZR).
De NT is met een lengte van 75 meter een heel stuk groter dan de Europa. Eén piloot vervoert de dertien passagiers. De drie Textron-Lycoming motoren leveren 600 pk en zorgen voor een maximum snelheid van 125 km/h. Het maximum startgewicht bedraagt 8.000 kilo met een payload van 1.900 kilo. Voor sightseeing tours vliegt de piloot op zo’n 300 meter aan een snelheid van 75 km/h. De ground crew is beperkt tot zo’n tien personen.
Binnenin de NT zit een licht maar zeer stevig driehoekig skelet gemaakt van koolstofvezel en aluminium. Hieraan zijn de cockpit, de motoren en de staartvleugels direct vastgeschroefd. Doordat de motoren niet aan de cabine maar ver weg aan het frame in de enveloppe zijn bevestigd, zitten de passagiers in een vrij stille cabine. De buitenkant van de ballon (de enveloppe) blijft strak en aerodynamisch door de interne druk van het heliumgas, geholpen door ballonnettes binnenin. Het is dus een halfstijf luchtschip, maar omdat Zeppelin Luftschifftechnik de bouwer is, kunnen we spreken van een ‘zeppelin’.
De Goodyear D-LZFN bezocht Grimbergen op weg naar het circuit van Le Mans. Op donderdag 17 juni 2026 wordt het terug op Grimbergen verwacht op de terugweg van Le Mans naar thuishaven Flughafen Essen/Mülheim. Het vliegveld van Grimbergen blijft een rustige en veilige aanlegplaats voor dergelijke luchtschepen. De bemanningsleden en ground crew voelen dat ze hier welkom zijn. Ze worden opgevangen door een deskundig en flexibel team van Recreatief Vliegveld Grimbergen dat een veilige operatie kan garanderen.
Een bezoek aan Friedrichshafen, de geboorteplaats van de Zeppelin-luchtschepen kunnen we zeker aanraden. Er kunnen vluchten en bezoeken gereserveerd worden (https://zeppelinflug.de/de). Een bezoek aan het Zeppelin-museum (https://www.zeppelin-museum.de/en) is een absolute must.
