Chastre, 10 juli 2022. Vaak heb ik me afgevraagd hoe het leven moest zijn van commerciële piloten (om niet te zeggen lijnpiloten) die gedurende hun carrière vooral in Afrika hebben rondgezworven. Ik heb me ook vaak afgevraagd wie die bemanningen zijn die vliegen in vliegtuigen uit een vervlogen tijdperk en waarvan het onderhoud vaak te wensen overlaat bij gebrek aan middelen, als we de aankondigingen van crashes mogen geloven.
Het was dan ook met interesse dat ik een verhaal “Cargo” ontdekte, aanbevolen door mijn vriend Michel Huart, een levende encyclopedie van de Congolese luchtvaart na de onafhankelijkheid. Dit boek van 424 pagina’s is de neerslag van de herinneringen van de auteur, Jean-Claude Chamart, bijgenaamd “Jissé”.
Jissé biedt via zijn herinneringen een andere kijk op een fascinerend beroep dat nog steeds tot de verbeelding spreekt. De auteur beschrijft een carrière van 35 jaar, begonnen bij een vliegclub in de jaren zestig, doorspekt met anekdotes en vaak bizarre en soms moeilijke of minder grappige situaties. Van Texas tot Honduras via zwart Afrika ontdekt de lezer een avontuurlijk leven, ver verwijderd van de clichés van piloten van grote luchtvaartmaatschappijen die de grote Afrikaanse hoofdsteden bedienen. De evocatie van het vliegen met vliegtuigen die vandaag de dag uit onze lucht zijn verdwenen, zoals de Douglas DC-4, Bristol Britannia of Boeing 707, zal bij de ouderen nostalgische herinneringen oproepen. Hoewel het verhaal weinig tijdsnotities bevat om de afleveringen te situeren, herken je de context, vooral wanneer de auteur vluchten voor OTRAG noemt, dit Duitse bedrijf dat in de tijd van Mobutu van plan was commerciële raketten de ruimte in te sturen. Een heel tijdperk!
Piloten zoals Jissé ken ik er wel een paar, waaronder Philippe, met wie ik in september 2015 een reis naar Katanga maakte en die onze avonden verlevendigde met zijn verhalen over bushvluchten in Congo, en Didier, die ik kende als jonge zweefvlieger en die al jaren in de olie-industrie werkt in Afrika of het Midden-Oosten. Uit onze gesprekken blijkt een leven buiten de routine, soms risicovol maar altijd boeiend, ook al is het afgewisseld met periodes van onzekerheid of verveling, een sfeer die ik ook in “Cargo” heb teruggevonden.
De stijl van het boek is direct, zonder franje en leest gemakkelijk weg; het is ideaal als vakantieboek. Om de kosten van de uitgave betaalbaar te houden, moest de auteur helaas afzien van foto’s die zijn avonturen hadden kunnen illustreren. Dankzij de welwillendheid van onze vriend Guy Viselé hebben we, op basis van vliegboeken, enkele van de in het boek genoemde vliegtuigen kunnen terugvinden die dit artikel illustreren.
“CARGO” is verkrijgbaar tegen een democratische prijs op de websites van FNAC, Amazon, Bookelis, Hachette en Librel, waar het besteld kan worden onder de referentie “Cargo-Jissé -Bookelis”.
Robert Verhegghen
Foto’s: Jissé, archief Guy Viselé
