Veckerhagen (BRD), 22 oktober 1965. Om 1 uur 28 ’s ochtends, GMT-tijd, is het aardedonker wanneer het bos boven het rustige dorp Veckerhagen in Hessen, niet ver van het “IJzeren Gordijn”, oplicht door de gloed van een brand en een dof gerommel door de vallei klinkt. Het vliegtuig, een Belgische militaire Fairchild C-119G “Flying Boxcar”, de CP-19, op nachtelijke parachutage missie, is net tegen de top van een heuvel gebotst, waarbij de acht inzittenden omkwamen: 5 bemanningsleden van het 40ste Smaldeel van de 15de Transport- en Communicatie Wing, gebaseerd in Melsbroek, en 3 paracommando’s van het 181ste Peloton QM Rav Air uit Schaffen.
Routinemissie
De emotie is groot in België in de dagen na het drama, te meer omdat twee jaar eerder, op 26 juni 1963, een andere C-119G, de CP-45, bij de nadering van de RAF-basis Gütersloh neerstortte in dezelfde regio van Duitsland, in Schlangen, tussen Detmold en Paderborn, per ongeluk neergeschoten door Brits mortiervuur, met 38 slachtoffers, bemanning en paracommando’s.
Maar de tijd doet zijn werk en, zoals zo vaak, is het ongeval in Veckerhagen in de vergetelheid geraakt bij het grote publiek. Zozeer zelfs dat het tot 25 september 2018, 53 jaar na de tragedie, duurde voordat een eerste officieel eerbetoon werd gebracht in het bos nabij de plaats van het ongeval.
Wat gebeurde er in die stille nacht tijdens een missie die als “routine” werd bestempeld? Waarom vond deze missie plaats in een heuvelachtig gebied op lage hoogte tijdens een maanloze nacht? Wat heeft het onderzoek na de tragedie opgeleverd, en wat waren de verantwoordelijkheden en gevolgen? Allemaal zaken waar men zelden over hoort zodra de emotie is verdwenen. Dat is wat Dominique Mommer wilde weten en ons wilde laten ontdekken in zijn boek “Veckerhagen, mission de routine”. Hij is de neef van Kapitein Vlieger Luc Mommer van het 40ste Smaldeel van de 15de Wing, gezagvoerder van de CP-19 die betrokken was bij het ongeval. Zoals de auteur benadrukt, streeft het verhaal naar de grootst mogelijke objectiviteit na meer dan drie jaar uitgebreid onderzoek met verificatie van informatie en getuigenissen van militairen en burgers.
Een vliegtuig is niet teruggekeerd
Op 21 oktober 1965 werd Kapitein Vlieger Luc Mommer, net terug van verlof, aangewezen voor een nachtelijke parachutage missie in de regio Veckerhagen. Hij zou vergezeld worden door een tweede C-119G, de CP-18, bestuurd door Adjudant Vlieger Michel Géruzet. De missie maakte deel uit van de NAVO-oefening “Horse Shoe” en bestond, op verzoek van de Landmacht, uit het parachuteren van zware lasten, namelijk pallets met jerrycans benzine en bevoorrading, aan een gepantserde eenheid die in het scenario van de manoeuvre als vastgelopen werd verondersteld. Beide C-119G’s waren volledig geladen. De droppings moesten ’s nachts plaatsvinden in de Weser-vallei, vlakbij het IJzeren Gordijn, op een “dropping zone” (DZ) die door een team van para’s was verkend. Het gebied is omringd door hoge, beboste heuvels. Een van de twee vliegtuigen zou niet terugkeren van deze missie, die door het commando als “routine” werd gecatalogiseerd.
Toch is er iets misgegaan. Auteur Dominique Mommer heeft diepgaand onderzoek verricht en de chronologie van deze missie, inclusief de context, tot in detail gereconstrueerd. De analyse van het ongeval en het daaropvolgende onderzoek zijn evenmin vergeten. De disciplinaire maatregelen en juridische gevolgen die hieruit voortvloeiden, zullen ongetwijfeld menig lezer aanspreken. Een zeer interessante lezing in zijn details die ons terugwerpt in het verleden, waar dit soort gevaarlijke missies vaak plaatsvonden. “De missie in Veckerhagen was niet zonder risico, temeer daar het doel of objectief zich in een vrij diepe vallei bevond,” zoals Generaal-majoor Vlieger b.d. Wilfried De Brouwer, voormalig korpschef van de 15de Wing, benadrukt.
De plicht tot herdenking
De plicht tot herdenking is belangrijk en de auteur wijdt een aanzienlijk deel van zijn werk (39 pagina’s) hieraan (herdenkingen, gedenkstenen, enz. …) voordat hij tot de kern van het verhaal komt. We hadden het verstandiger gevonden om dit hoofdstuk aan het einde van het boek te plaatsen. Afgezien van deze vormelijke opmerking, die geenszins afbreuk doet aan de interesse die de lezer in dit verhaal zal vinden, is het boek een getuigenis van de weinig bekende, maar gangbare operaties tijdens de Koude Oorlog en een prachtig eerbetoon aan mannen die hun leven riskeerden voor onze vrijheid.
Persoonlijk bracht dit boek me terug naar juli 1968, toen ik als Luchtcadet tijdens een stage bij het 40ste Smaldeel verschillende nachtelijke droppings in de BRD mocht meemaken tijdens oefeningen. Bij het herlezen van de chronologie van de noodlottige vlucht van 22 oktober 1965, herkende ik de bijzondere sfeer van die spannende nachtvluchten, die nog altijd levendig in mijn herinneringen zijn.
Het boek is reeds beschikbaar in het Frans, wordt in eigen beheer uitgegeven en zal begin 2022 ook in het Nederlands verschijnen. In A4-formaat, bestaande uit 180 pagina’s met kleurenillustraties en kaarten, en is verkrijgbaar voor de speciale prijs van 20€ + 4.50€ verzendkosten (in België) door contact op te nemen met de auteur (dmo@dhrprojects.be)
Database Hangar Flying: www.hangarflying.eu/erfgoedsites/herdenkingskruis-voor-bemanning-fairchild-c-119g-flying-boxcar-cp-19/
