Brussel, februari 2020. Het telescopen van bepaalde gebeurtenissen uit het verleden kan leiden tot een nieuwe aanpak, in dit geval van drie luchtincidenten die verschillende dingen gemeen hebben.
Allereerst is er de gemeenschappelijke schade aan drie vliegtuigen, namelijk het verlies van de propeller tijdens de vlucht, een ernstig incident dat in de tweede helft van 1967 door drie uitzonderlijke piloten werd bestuurd, bovendien waren de drie vliegtuigen in kwestie twee Stampe & Vertongen van de Belgische luchtmacht en het prototype van De Stampe & Renard SR7. Laten we de cases eens nader bekijken.
Een SV4 met een zwervende propeller
Op 17 augustus 1967 had een jonge piloot van het Tweede Florennes Squadron, luitenant-vlieger Michel Mandl, de missie om naar Bierset te gaan en een F-84F Thunderstreak terug te brengen. De onderofficier die verantwoordelijk was voor de vluchten, zette een transport vast dat geschikt was voor de situatie door een van zijn instructeurs te bellen naar de Elementaire Pilotage School in Gossoncourt, Air Warrant Officer Edgard Auspert die ‘The Mission’ accepteerde en tijdens het middaguur in Florennes kwam landen. Luitenant Michel Mandl (toekomstige luitenant-generaal en stafchef van de luchtmacht) gleed in de achterbank van de SV4-motor die liep. In het frontstation rolde Edgard Auspert al naar de baan en vertrok zonder tijd te verspillen terwijl Michel Mandl probeerde zijn dorsale parachute in een smalle cockpit te passen die was gepland voor een stoelparachute … maar het meest beperkende was dat de take van zijn vlieghelm niet passen in die van de SV4, waardoor radiocommunicatie tussen piloten wordt voorkomen. Na de passage van de Maas steigerde het vliegtuig omhoog, draaide zich om toen de piloot een bordje naar zijn passagier maakte om de riemen van zijn harnas aan te spannen en het vliegtuig op de vleugel te zetten om het zonder breuk in een kleine weide van Faulx-les-Tombes te plaatsen. Deze SV4 had zijn propeller verloren die kort na het incident werd gevonden door de commandant van de wandelende gendarmerie tijdens een paardrijtocht.
Deze SV4 geregistreerde V29 werd in 1970 uit dienst genomen en verkocht door de Estates in Coxide en verworven door een groep van vier Gentse piloten, waaronder Guy Vanderlinden; Ze registreerden OO-GWR maar ontvingen prompt OO-GWB-registratie. Het was in deze houding dat hij werd gekocht door Danny Cabooter die hem integreerde in het Stampe Museum in Antwerpen in de militaire SV4-kleurstelling, namelijk allemaal zilver met gele banden van vleugels en romp. Het was op deze manier dat het werd verworven om eind 2016 een race van oude tweedekkers uit te voeren vanaf Kreta tot de Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika.
Een SV4 in de haven in Calais
Luitenant-vlieger Paul ‘Chris’ Christiaens was een instructeur aan de Elementary Driving School (EPE.) Deze eenheid had in 1965 een acrobatisch duo opgericht op Stampe & Vertongen SV4B. Dit bestond uit twee vliegtuigen die in de spiegel vlogen met de Vliegtuig boven vliegend op de rug en die van de onderkant die op de maag vliegt, beide wankelen alsof elk apparaat elkaar in een spiegel kon zien. Dit team was een groot succes in de bijeenkomsten in België, maar ook in het buitenland waar de populariteit zo was dat de piloten van Gossoncourt al snel veel uitnodigingen moesten weigeren.
Het was in 1967, na de overdracht van een van de twee piloten (in dit geval luitenant-vlieger Léo Lambermont die de leider van de Rode Duivelspatrouille op Fouga Magister zal worden) dat Paul Christiaens zich bij Aviator-kapitein Jean Feyten zal voegen Hervorming van het acrobatische team dat de naam ‘Les Penchots’ nog niet had aangenomen. Hun aantal was uniek en onequivalent. De traagheid en manoeuvreerbaarheid van de SV4B in de handen van virtuoze piloten boeide het publiek dat de vliegtuigen kon zien evolueren, alsof een onzichtbare magneet hen met elkaar verenigde, binnen de grenzen van een luchtvaartterrein.
Het was toen hij op 17 september 1967 terugkeerde van een presentatie in Groot-Brittannië en toen hij net het Engelse Kanaal over de V18 was overgestoken, dat het vliegtuig van Paul Christiaens bij zijn propeller bleef toen het tijdens het draaien loskwam. Naar de grond net voorbij de stranden van Calais. Chris Christiaens nam zijn toevlucht tot al zijn pilotenwetenschap en plaatste zijn V18 vakkundig in een veld dat net was geoogst zonder enige andere schade aan te richten. Kinderen uit de omgeving vonden snel de dwalende propeller en brachten hem terug naar het vliegtuig, omringd door toeschouwers en onder toezicht gezet door de gendarmerie. Het bleek na onderzoek dat het breken van de krukas van een nieuw type lichtmetalen type was, wat de oorzaak was van de scheiding van de schroef van de motoras.
Deze getalenteerde manoeuvre leverde zijn piloot Paul ‘Chris’ Christiaens een ‘verrassend groen’, met andere woorden de felicitaties voor een goede show van de stafchef, luitenant-generaal Aviator Jean Ceuppens.
Bovendien werden ‘Chris’ Christiaens en zijn congeners vaak uitgenodigd om aan het einde van de luchtvergaderingen naar de Royal Gallery te gaan om de felicitaties van koning Boudewijn I te ontvangen, die grote belangstelling had voor de luchtvaart en wie hij zelf piloot werd van een tweemotorige Aero commandant in de vroege jaren zestig van de vorige eeuw.
De Stampe & Vertongen SV4B V18 is onlangs gerenoveerd en maakt deel uit van de Stampe Museum Collection in Antwerpen-Deurne.
Wanneer de SR7 propeller zijn leven leeft…
De Stampe & Renard SR7 was het laatste project van ingenieur Alfred Renard. Deze tweezitter met vaste trein was de waardige opvolger van de SV4B en demonstreerde briljant zijn potentieel als acrobatiek in handen van de beroemde Franse piloot Léon Biancotto. Dit was de winnaar bij verschillende gelegenheden van de Britse Lockheed Trophy, die werd beschouwd als het Europees Kampioenschap Acrobatiek en de Wereldrecordhouder op SV4 en SR7.
Op verzoek van de fabrikant maakte Aviator Alex Janssens verschillende vluchten met het prototype van Stampe & Renard SR7. Alex Janssens was een demonstratorpiloot van Stampe & Vertongen SV4BIS erkend voor zijn acrobatische bekwaamheid en een van de meest getalenteerde piloten van zijn generatie. Hij vloog op 19 oktober 1967 aan boord van de SR7 geregistreerde OO-SRZ rond Namen toen zijn propeller uit het vliegtuig brak en viel terwijl hij op de grond prikte. Onderofficier Alex Janssens vloog vervolgens over het dorp Evelette (Ohey) en koos snel een plek om te landen in een ramp op deze glooiende grond bezaaid met beboste gebieden. Een klein veld werd al snel gespot en Alex Janssens landde daar zonder breuk.
De op hol geslagen propeller werd zeer snel gevonden door lokale kinderen en werd teruggevonden door de fabrikant Alfred Renard, die het liet herstellen om het aan Alex Janssens aan te bieden om hem te bedanken voor het feit dat hij zijn prototype intact had vrijgegeven aan het einde van dit incident, wat een meer dramatische wending zou moeten nemen, zou Het was niet de virtuositeit van een piloot als Alex Janssens.
Aan het einde van de jaren 60 van de vorige eeuw zou de Belgische luchtmacht zijn SV4B-basisschoolvliegtuig vervangen. Stampe & Renard bood de SR7 aan, maar het was de SIAI Marchetti SF260 die werd geselecteerd, die net de mijlpaal van vijftig jaar dienst aan de luchtmacht heeft gepasseerd.
Sinds 1978 maakt de SR7 deel uit van de Brussels Aviation Museum Aircraft Collection in de grote Hall of the War Heritage Institute in de Cinquantaire.
Deze drie casussen benadrukken de uitzonderlijke pilotkwaliteiten van Belgische piloten aan de besturing van de legendarische Stampe die in België is gebouwd, die, deze piloten, een ‘uitstekend vlieger’ toonden!
Jean-Pierre Decock
