Nieuwe vlucht voor de F-84F van Vodecée

Bijna twee jaar later, op de ochtend van 27 september 2018, heeft de FU-154 zijn plek weer ingenomen, gerepareerd en opnieuw geschilderd in een glanzende nieuwe kleurstelling onder een stralende zon.

De F-84F Thunderstreak is een Amerikaanse jachtbommenwerper, gebouwd in 3.428 exemplaren door Republic Aviation. Als spil van de meeste NAVO-landen tijdens de Koude Oorlog werd de F-84F in België van 1955 tot 1972 gebruikt in 197 exemplaren. De FU-154 is een F-84F-66-RE die op 24 februari 1955 door de USAF werd ontvangen onder serienummer Bu. Aer 53-6806. Bu. Aer. is het nummer van het Bureau of Aeronautics; de eerste twee cijfers geven het begrotingsjaar aan waarin het werd besteld.

Na per lucht naar Europa te zijn overgebracht (High Flight), vrijwel nieuw met minder dan veertig vlieguren, trad het op 26 januari 1957 in dienst bij de Luchtmacht op de 10de Jachtbommenwerperwing van Kleine-Brogel in het kader van het Amerikaanse militair-assistentie leen-huurcontract (MDAP of Mutual Defense Assistance Program). Na 1.465 uur en 45 minuten vliegen en een grote inspectie (IRAN – Inspection and Repair As Necessary) bij Fairey in Gosselies die 9 maanden duurde, voegde de FU-154 zich op 23 april 1963 bij de basis van Florennes, die hij niet meer zou verlaten tot zijn buitendienststelling. Hij diende eerst bij het 1ste squadron “le Chardon d’Ecosse”. Op 27 mei 1968 ontsnapte hij ternauwernood aan vernietiging toen een napalmbom, die bedoeld was om op de schietbaan van Helchteren te worden gedropt, bleef hangen en viel tijdens de noodlanding op het nabijgelegen Kleine Brogel. In juli 1969 werd hij overgeplaatst naar het 2de squadron “La Comète”. Op 19 juni 1970 onderging hij een ernstig ongeval van categorie 3. Luitenant-vlieger Dupuis voerde een zeer zware landing uit zonder gevolgen voor de piloot, maar de landingsgestelcilinders werden afgerukt. Met bijna 3157 uur en 20 minuten vliegen en met de naderende conversie van het squadron naar de Mirage 5, zou hij nooit meer de lucht in gaan.

Op 8 oktober 1970 werd het via de weg naar de basis van Koksijde getransporteerd voor langdurige opslag (www.thunderstreaks.com/f-84f/belgian-thunderstreaks-aircraft-out-of-service/#prettyPhoto[slides]/64/). “Buiten gebruik gesteld wegens functieverwijdering” gedurende twee jaar en niet teruggevorderd door de VS onder de voorwaarden van het MDAP, keerde het op 2 februari 1972 terug naar Florennes om te dienen als “misleidingsmateriaal” (decoy), om de termen van de Luchtmacht te gebruiken.

Dit lot, voorbehouden aan veel Belgische F-84F’s, verklaart de aanwezigheid van talrijke bewaard gebleven F-84F’s in België. Naast de FU-154 op de rotonde zijn er alleen al in Florennes vier tentoongesteld op de basis: de FU-50, de FU-103 vermomd als FU-66, de FU-108, en de FU-144 (vermomd als FU-52 in het Spitfire Museum).

In november 2001 werd de FU-154, die in een hangar van de basis stond en de tand des tijds had doorstaan, gekozen om de rotonde “Barrière Luc” nabij de basis te sieren. Hij werd vervolgens gerestaureerd en opnieuw geschilderd in de kleuren van het 2de squadron met code UR-S door de technische teams van de 2de Wing. Eigendom van het Koninklijk Legermuseum, bevestigd op een sokkel van het Waals Gewest, symboliseert hij het tijdperk van de supersonische vlucht bij de Luchtmacht, dat in Florennes begon op 30 augustus 1955 met de eerste doorbreking van de geluidsbarrière boven Belgisch grondgebied door majoor-vlieger Branders en kapitein-vlieger Laloux.

Na het ongeval in januari 2017 werd het vliegtuig teruggebracht naar de basis en werden de schade, die zowel de vleugel als de onderkant van het vliegtuig betrof, beoordeeld. Het zou bijna een jaar duren om de schade te ramen, vanaf het verwijderen van het vliegtuig tot de hermontage, reparatie en herschildering ervan. Het volledige dossier werd in september 2017 goedgekeurd door de verzekeringsmaatschappijen. Defensie ontving in februari 2018 de bedragen die verband hielden met deze schade. De reparatiewerkzaamheden aan de structuur en het overschilderen van deze F-84F werden in juni 2018 gepland. De opvolging en planning werden uitgevoerd door het Technisch Bureau en Analyse van de Onderhoudsgroep, terwijl de plaatwerkers, smeden en schilders hun krachten bundelden om het gewenste resultaat te bereiken zonder de operationaliteit van de operationele basis in gevaar te brengen.

Met medewerking van het Spitfire Museum en kolonel-vlieger André “Phil” Dambly, voormalig korpschef, basishistoricus en oud-F-84F-piloot die hij in zijn jeugd adored en vloog, werd besloten het vliegtuig opnieuw te schilderen in de kleurrijke kleuren van de FU-52, die tijdens vliegshows in 1963-64 werd gevlogen door de commandant van het 2de squadron, majoor-vlieger José Marette, bekend om zijn laagvliegen. Het “probleem” is dat in het Spitfire Museum op de basis al een F-84F met serienummer FU-52 tentoongesteld staat (dit is in feite de FU-144, de echte FU-52 is al lang geleden gesloopt). De echte identiteit FU-154 is daarom behouden gebleven, hoewel het vliegtuig nooit onder deze kleurstelling heeft gevlogen. Maar het resultaat is zeer geslaagd. Hoewel ze niet langer in de inventaris van de Luchtmacht zijn, werden de kleuren van de grijs/groen/blauw PRU camouflage, ook wel “NAVO” genoemd, zeer goed gerespecteerd en zijn de aerobatische decoraties correct. De scherpe blik van deze grote F-84F-specialist, kolonel Dambly, was nodig om op te merken dat op de voorkanten van de vleugels twee kleine witte strepen ontbreken die de piloot aangeven waar het landingsgestel zich bevindt wanneer het is uitgeschoven. Bedekt met een glanzende vernis (zoals de meeste in Florennes gerestaureerde vliegtuigen), zou het beter bestand moeten zijn tegen weersinvloeden dan de vorige aluminiumkleurige livrei.

Het vers opnieuw geschilderde vliegtuig en het voor de laatste week van september voorspelde mooie weer versnelden de beslissing om de Streak snel terug te plaatsen. Anders zou het moeten worden opgeslagen en waarschijnlijk tot het einde van de winter moeten wachten. Voor de anekdote: eind november 2017 hadden onbekenden, ongetwijfeld nostalgisch, ’s nachts een groot piepschuim vliegtuig met registratie FU 154 op de sokkel geplaatst. Op 27 september om 9.00 uur verlaat het konvooi de basis via de Route Charlemagne om naar de rotonde te rijden waar een krachtige kraan was klaargezet. Gedurende vijf kilometer verplaatst het transport zich stapvoets om zo nu en dan te slalommen tussen obstakels, bomen of verkeersborden.

Om 11.15 uur is de hermontageoperatie voltooid en voor de talrijke toeschouwers en fotografen kan het team trots poseren met de “bazen”, de basiscommandant (Baseco) en de commandant van de Onderhoudsgroep (OST), evenals de burgemeester van Florennes. De FU-154 heeft eindelijk zijn vlucht hervat.

Felicitaties en dank aan allen die hebben deelgenomen aan de restauratie van dit vliegtuig.

Robert Verhegghen

Foto’s: S.Bonfond, Onderhoudsgroep 2de Tactische Wing (GM 2WT), R.Verhegghen, 42 sqn.