Antwerpen, 22 januari 2018. Als een feniks die uit zijn as herrijst, nodigde VLM Airlines de pers en andere gasten uit voor de opening van haar tweede lijndienst, die voortaan de stad Zürich bedient, een nieuwe bestemming vanuit Antwerpen.
Deze verbinding, ingehuldigd door onder andere burgemeester Bart De Wever, biedt twee heen- en terugvluchten per werkdag en wordt uitgevoerd door een van de zes Fokker 50’s van VLM Airlines. Zürich voegt zich zo bij de verbinding Antwerpen-London City, die op 30 oktober 2017 werd hervat, slechts drie dagen nadat Cityjet deze dienst staakte. En VLM Airlines kondigt aan dat ze vanaf 12 februari 2018 zullen vliegen naar Birmingham, München en, in verlengde van deze vlucht, ook naar Maribor in Slovenië. De maatschappij adverteert met extreem competitieve tarieven (vanaf 59 euro per enkele reis) in vergelijking met die vanuit Brussel. Met een bijzonder aangepast schema aan de behoeften van zakenreizigers (vertrek vanuit Antwerpen om 07u15 en 17u35; vertrek vanuit Zürich om 9u25 en 20u00), hoopt VLM Airlines verkeer aan te trekken tussen de grote Zwitserse financiële metropool en het Antwerpse economische centrum, met zijn haven- en diamantactiviteiten.
Een lange geschiedenis
De lange saga van VLM begon met de oprichting in 1992 door Freddy Van Gaever, die onlangs is overleden. Zijn vloot van bi-turboprops Fokker 50, met een capaciteit van 50 passagierszetels, bediende de iconische verbinding Antwerpen-London City ononderbroken van 1993 tot 2008. Het heeft verschillende grote wijzigingen in het aandeelhouderschap gekend en werd eerst verkocht aan de Nederlandse zakenman Jaap Rosen Jacobson, die de maatschappij in 1996 voor 4,83 miljoen euro overnam. Het ontwikkelde een belangrijk netwerk van regionale lijnen en de vloot groeide tot twintig Fokker 50’s in 2007, het jaar waarin het voor 178 miljoen euro werd overgenomen door Air France KLM. Sinds 2010 vloog VLM onder de merknaam CityJet, voornamelijk vanuit London City, en naar vele Europese steden waaronder Amsterdam, Antwerpen, Dublin, Edinburgh, Luxemburg, Parijs en Rotterdam. Vóór de overname door Air France KLM had VLM tien jaar lang ononderbroken winst geboekt.
 | Het merk VLM is al 36 jaar verbonden met de luchthaven van Antwerpen. De OO-VLJ (cn 20105) is een van de zes Fokker 50’s in dienst en wacht op zijn passagiers voor de controletoren. |
De verandering van status maakte het tot een dienstverlener voor CityJet, en de logge werking van een grote groep in vergelijking met de omvang van een regionale luchtvaartmaatschappij leidde tot verliezen, waarna de groep de maatschappij in 2012 te koop zette.
Toen CityJet besloot zijn Belgische dochteronderneming af te stoten, werd deze in 2014 overgenomen door de Duitse groep Intro Aviation. De vloot bestond toen uit 12 Fokker 50’s, en VLM was voortaan een belangrijke leverancier van ACMI-diensten en chartervluchten, met bijna 300 medewerkers. Helaas duurde het niet eens twee jaar voordat het faillissement op 22 juni 2016 werd uitgesproken, als gevolg van managementfouten en slechte strategische beslissingen.
De curatele trachtte een overnemer te vinden, en de Nederlandse investeringsmaatschappij SHS Aviation B.V. (60% van het kapitaal is Nederlands, en 40% komt van Canadese investeerders) ging in september 2016 in onderhandeling. Ze kochten de vloot en de activa van VLM en creëerden een Belgische dochteronderneming, SHS Antwerp Aviation.
 | Karl Rickard CEO VLM en Marcel Buelens CEO Antwerp Airport tijdens de toespraken van de inauguratie. Op de achtergrond, Yves Panneels, verantwoordelijk voor de public relations van VLM. |
Het verkrijgen van een Belgische exploitatievergunning (A.O.C.) zou een lange strijd worden. Om de maatschappij de mogelijkheid te geven haar activiteiten te starten, werd een Sloveense dochteronderneming opgericht onder de naam VLM Airlines en verkreeg deze binnen vijf maanden een Sloveens A.O.C. SHS Aviation beheert namelijk ook de luchthaven van Maribor, gelegen in Slovenië, nabij de Oostenrijkse en Hongaarse grenzen. Deze operatie stelde hen in staat een deel van de Fokker 50-vloot (nog steeds Belgisch geregistreerd) voor chartervluchten in te zetten. De zaken versnelden eind 2017, met de hervatting (onder Sloveens A.O.C., maar met Belgische bemanningen) van de vlaggenschiproute van VLM, Antwerpen-London City, reeds op 30 oktober, slechts drie dagen na de terugtrekking van CityJet op 27 oktober. En op 14 november 2017 gaf het Belgische Directoraat-Generaal Luchtvaart zijn akkoord voor de overname van het Belgische A.O.C. van Thomas Cook, met twee Airbus A320’s (180 passagierszetels) en een veertigtal personeelsleden.
De afgifte van een tweede Belgisch A.O.C., voor de operaties van de Fokker 50’s, volgde enkele dagen later. De huidige vloot bestaat uit zes vliegklare Fokker 50’s, plus één gebruikt als bron voor reserveonderdelen, en twee Airbus A320’s. Drie van de Fokker 50’s vallen onder Sloveens A.O.C. (maar zijn Belgisch geregistreerd). In totaal heeft VLM Airlines ongeveer honderd medewerkers in dienst.
Nu VLM Airlines niet minder dan drie A.O.C.’s bezit, toont het zijn ambities in de niche van Europese regionale verbindingen vanuit Antwerpen, maar met een realistischere strategie dan zijn voorgangers.
Voor chartervluchten verzekert de overname van wat overbleef van Thomas Cook Airlines of Belgium een interessante ontwikkelingsbasis. Ten slotte zal de groep de komende weken haar plannen voor nieuwe verbindingen naar China aankondigen, met twee Airbus A330’s. De Canadese aandeelhouders van SHS Aviation B.V. hebben hun aandelen inmiddels verkocht aan Chinese investeerders, en de potentiële ontwikkeling van de markt voor luchtverbindingen tussen secundaire Chinese steden en Europa lijkt zeer veelbelovend, zelfs al kondigt de concurrentie zich zeer actief aan (Cathay Pacific op Hongkong-Brussel vanaf eind maart, Hainan Airlines naar niet alleen Beijing, maar ook Shanghai en Shenzhen, en potentieel Air Belgium).
Tekst en foto’s: Guy Viselé
