Saint-Hubert, 7 mei 2016. Firmin Henrard, animator en oprichter van de Belgian Veteran Glider Club (ook bekend als Les Faucheurs de Marguerites) gevestigd in Hamois-Mohiville, kan zijn plezier niet verbergen bij het uitvoeren van de testvluchten met de vers gerestaureerde Jaskolka (Pools voor zwaluw), die sinds 2005 niet meer had gevlogen. Dit fabuleuze zweefvliegtuig van Poolse oorsprong, geregistreerd als OO-ZUX, is het enige van zijn soort dat nog vliegwaardig is in België, waar verschillende exemplaren werden gebruikt door diverse zweefvliegclubs, voornamelijk de Royal Verviers Aviation, die ze vanaf midden jaren 50 in talloze competities, zowel in België als in het buitenland, inzette.
 | Firmin Henrard in de cockpit van de SZD-8ter Jaskolka (bouwjaar 240/58), vers gerestaureerd en klaar voor de testvlucht in Saint-Hubert op 7 mei 2016. (Foto: Firmin Henrard) |
Het is mogelijk dat dit zweefvliegtuig de machine is (toen geregistreerd als SP-1755 in Polen) die door Marcel Cartigny, zweefvlieger en destijds voorzitter van de Verviers Aviation club, werd gebruikt tijdens het 3e Wereldkampioenschap Zweefvliegen van 23 juni tot 13 juli 1956 in Saint-Yan, nabij Paray-le-Monial in Frankrijk (Saône-et-Loire).
 | De Jaskolka (Pools voor zwaluw) van de Belgian Veteran Glider Club, oftewel Les Faucheurs de Marguerite, in mei 2016 vliegend boven de Ardennen. (Foto: Firmin Henrard) |
Twee andere Jaskolka’s namen deel aan de wedstrijd, bestuurd door Poolse deelnemers. Deze zweefvliegers en hun Jaskolka’s eindigden als 3e en 19e in het algemeen klassement. Marcel Cartigny had zijn Jaskolka, uitgeleend door Motoimport Polen aan de Royal Aero Club van België, pas enkele dagen voor het begin van het kampioenschap ontvangen en, hoewel ondergetraind, behaalde hij de 35e plaats in het algemeen klassement van de 45 deelnemers.
Een zweefvliegtuig ontworpen voor competitie
De Jaskolka verscheen in 1954 tijdens de nationale wedstrijd in Polen in Leszno en dit zeer performante zweefvliegtuig veroverde de eerste zeven plaatsen op het podium. De Jaskolka brak daarbij twee wereldrecords en vier Poolse records. Het fenomeen bleef niet onopgemerkt en veel buitenlandse piloten toonden interesse, maar gelukkig, en tot grote ergernis van de Poolse zweefvliegers, werd het exportverbod voor het zweefvliegtuig datzelfde jaar opgeheven.
 | De Jaskolka OO-ZUX weer vliegwaardig gemaakt door Firmin Henrard en zijn maten, na het verlaten van de restauratiewerkplaatsen. (Foto: Firmin Henrard) |
Het toestel was slank, van traditionele hout- en doekconstructie en zeer goed afgewerkt; de prestaties waren aanzienlijk met een glijgetal van 27 en een minimum zinksnelheid van 0,74 meter/seconde bij 68 km/u. Ter herinnering, het glijgetal komt overeen met de maximale afstand over de grond (in km) die het zweefvliegtuig aflegt bij optimale daling vanaf een hoogte van 1.000 meter bij rustig weer. Als gewild wedstrijd zweefvliegtuig kende de Jaskolka veel succes in zijn thuisland en bij de export.
Populair in België
In totaal werden zeven SZD-8 Jaskolka’s vanaf eind 1956 in het Belgische register ingeschreven. De allereerste, geregistreerd als OO-ZUT (constructienummer of c/n 172), werd aangekocht door Charles de Kerckhove de Denterghem de Pinto, wonend in Ensival, en op 30 november 1956 overgedragen aan het CNVV (Centre National de Vol à Voile) om vervolgens overgedragen te worden aan de Antwerpse Zweefvliegclub de Meeuw, waar het nog vloog in 1993 en 2003.
 | De Jaskolka gerenoveerd zoals deze verscheen op de Aerovintage Days op het vliegveld van Saint-Hubert op 28 augustus 2016. (Foto: Jean-Pierre Decock) |
Vervolgens werd de OO-ZUX (c/n 240/58), die het onderwerp is van dit artikel, op 23 juni 1959 geregistreerd op naam van Royal Verviers Aviation en werd daarna eigendom van Hubert Dereppe van Callenelle voordat deze werd verworven door Martin Bloemen, die hem vanaf 1983 in Genk-Zwartberg stalde. Daar bleef hij tot zijn restauratie in 2005 voltooid was, maar hij voerde slechts één testvlucht uit met Firmin Henrard aan de stuurknuppel. Dit zweefvliegtuig werd vervolgens opgeborgen totdat Firmin Henrard er in 2015 voor de helft mede-eigenaar van werd. Hij voerde datzelfde jaar nog een controle vlucht uit, greep in waar nodig en bracht het weer in vliegwaardige staat in Saint-Hubert, waar hij op 7 mei 2016 twee testvluchten uitvoerde van respectievelijk 30 minuten en 4 uur 35 minuten. De mooie vogel heeft eindelijk zijn element teruggevonden en voor lange tijd! De BVGC geniet een voorkeursoptie, zodat de houder van het tweede deel van het zweefvliegtuig hem als eerste de gelegenheid geeft het aan te schaffen mocht hij besluiten het af te stoten. Intussen staat het ter beschikking van de clubleden in Saint-Hubert die nostalgisch zijn naar het ouderwetse zweefvliegen of die gewoon willen vliegen met deze sierlijke zwaluw…
 | Het vrij minimalistische dashboard van de Jaskolka OO-ZUX. (Foto: Jean-Pierre Decock) |
De vijf andere Jaskolka’s werden allemaal op 1 juli 1956 aan het CNVV overgedragen met de volgende registraties:
– OO-ZSA (c/n 247) die naar de Aero-club du Hainaut ging en vervolgens naar de heren Evrard en F. Vermeulen van de Aero-club de Maubray in 1981, die hem baseerden op het vliegveld van Maubray voordat ze hem in 1991 afstonden aan de luchtafdeling van het Koninklijk Legermuseum, waar hij in afwachting van ophanging aan het plafond van de grote hal in 1996 werd opgeslagen;
– OO-ZSB (c/n 249) die op 29 april 1964 werd uitgeschreven;
– OO-ZSC (c/n 254) werd afgestaan aan de Antwerpse Zweefvliegclub de Meeuw in Antwerpen voordat hij eigendom werd van F. De Boelpaep die hem in Weelde stalde (gezien in 1981, 1984 en 1991) en in 1993 aan Nederland verkocht;
– OO-ZSD (c/n 255) gebruikt door de Royal Verviers Aviation die hem eind 20e of begin 21e eeuw aan de grond zette en in 2011 schonk aan Les Faucheurs de Marguerites, die hem in Mohiville opslaan in afwachting van een restauratie die zwaar blijkt te zijn;
– OO-ZSE (c/n 256) in gebruik genomen en vervolgens in 1991 uit de vaart genomen door het Centre Aéronautique Carolorégien in Gosselies en later Froidchapelle; hij werd in juli 2002 aangekocht door Polen die hem weer vliegwaardig wilden maken en die een restauratieproject van twee jaar startten: hij vliegt nu in Polen onder de registratie SP-3675.
 | De Jaskolka, in 2011 door de Royal Verviers Aviation aan Les Faucheurs de Marguerites geschonken; hoewel hij er nog steeds trots uitziet, vereist het zweefvliegtuig een aanzienlijke restauratie om weer vliegwaardig te worden. Op de achtergrond een Rhönlerche (links) en een Schleicher KA 8 (rechts) die deel uitmaken van de collectie historische zweefvliegtuigen van Firmin Henrard in Hamois-Mohiville. (Foto: Firmin Henrard) |
Zie hier de korte Belgische geschiedenis van de Jaskolka, de Poolse zwaluw, een prachtig zweefvliegtuig uit het midden van de vorige eeuw waarvan in 2016 nog maar twee exemplaren wereldwijd vliegen, dankzij Belgische zweefvliegers. Eén is gerestaureerd door Firmin Henrard en zijn partners van Les Faucheurs de Marguerites en vliegt in Saint-Hubert, en de tweede vliegt sinds 2014 of 2015 in Polen na zijn restauratie en een lange carrière (van juli 1959 tot juli 2002) in België, een duidelijk aerofiele natie!
Jean-Pierre Decock
Meer details op www.faucheurs.be
Zie ook het artikel “Les Faucheurs de Marguerites, een blik achter de schermen” online gezet op deze site in juli 2016.
