Saint-Hubert, 7 mei 2016. Firmin Henrard, animator en oprichter van de Belgian Veteran Glider Club (alias Les Faucheurs de Marguerites) gevestigd in Hamois-Mohiville, kan zijn plezier niet verbergen bij het uitvoeren van de testvluchten van de Jaskolka (zwaluw in het Pools) die net gerestaureerd is en sinds 2005 niet meer heeft gevlogen. Geregistreerd als OO-ZUX, is dit fantastische zweefvliegtuig van Poolse oorsprong de enige in zijn soort die nog vliegwaardig is in België, waar verschillende exemplaren werden geëxploiteerd door diverse zweefvliegclubs, voornamelijk de Royal Verviers Aviation, die ze vanaf midden jaren ’50 in tal van wedstrijden in België en daarbuiten inzette.
 | Firmin Henrard in de cockpit van de SZD-8ter Jaskolka (c/n 240/58), net gerestaureerd en klaar voor de testvlucht in Saint-Hubert op 7 mei 2016. (Foto: Firmin Henrard) |
Het is mogelijk dat dit zweefvliegtuig de machine is (toen geregistreerd als SP-1755 in Polen) die door Marcel Cartigny, zweefvlieger en destijds voorzitter van de club Verviers Aviation, werd gebruikt tijdens het 3e Wereldkampioenschap Zweefvliegen van 23 juni tot 13 juli 1956 in Saint-Yan, nabij Paray-le-Monial in Frankrijk (Saône-et-Loire).
 | De Jaskolka (zwaluw in het Pools) van de Belgian Veteran Glider Club, oftewel Les Faucheurs de Marguerite, in mei 2016 boven de Ardennen. (Foto: Firmin Henrard) |
Twee andere Jaskolka’s namen deel, bestuurd door Poolse deelnemers. Deze zweefvliegers en hun Jaskolka’s eindigden als 3e en 19e in het algemeen klassement. Marcel Cartigny had zijn Jaskolka, geleend door Motoimport Polen aan de Aéro-Club Royal de Belgique, pas enkele dagen voor het begin van het kampioenschap ontvangen en, hoewel ondergetraind, bereikte hij de 35e plaats in het algemeen klassement van 45 deelnemers.
Een zweefvliegtuig ontworpen voor wedstrijden
De Jaskolka verscheen in 1954 tijdens de nationale wedstrijd in Polen in Leszno en dit zeer goed presterende zweefvliegtuig kaapte de eerste zeven plaatsen op het podium weg. De Jaskolka brak daarbij ook twee wereldrecords en vier Poolse records. Het fenomeen bleef niet onopgemerkt en vele buitenlandse piloten toonden interesse, maar gelukkig en tot groot ongenoegen van de Poolse zweefvliegers werd het exportverbod voor het zweefvliegtuig datzelfde jaar opgeheven.
 | De Jaskolka OO-ZUX, opnieuw vliegklaar gemaakt door Firmin Henrard en zijn acolieten, bij het verlaten van de restauratiewerkplaatsen. (Foto: Firmin Henrard) |
Het toestel was elegant, van traditionele hout- en doekconstructie en zeer goed afgewerkt; zijn prestaties waren aanzienlijk met een glijgetal van 27 en een minimum zinksnelheid van 0,74 meter/seconde bij 68 km/u. Ter herinnering, het glijgetal komt overeen met de maximale afstand over de grond (in km) die het zweefvliegtuig aflegt in optimale daling vanaf een hoogte van 1.000 meter bij rustig weer. Als gewild wedstrijd zweefvliegtuig kende de Jaskolka een groot succes in zijn land van herkomst en bij export.
Populair in België
In totaal werden zeven SZD-8 Jaskolka’s vanaf eind 1956 in het Belgische register ingeschreven. De allereerste, geregistreerd als OO-ZUT (constructienummer of c/n 172), werd aangekocht door Charles de Kerckhove de Denterghem de Pinto, wonend in Ensival en op 30 november 1956 afgestaan aan het CNVV (Centre National de Vol à Voile) om vervolgens overgedragen te worden aan de Antwerpse Zweefvliegclub De Meeuw waar hij nog vloog in 1993 en 2003.
 | De gerenoveerde Jaskolka zoals hij verscheen op de Aerovintage Days op het vliegveld van Saint-Hubert op 28 augustus 2016. (Foto: Jean-Pierre Decock) |
Daarna volgde de OO-ZUX (c/n 240/58), het onderwerp van dit artikel, die op 23 juni 1959 op naam van de Royal Verviers Aviation werd geregistreerd en vervolgens eigendom werd van Hubert Dereppe van Callenelle, alvorens te worden aangekocht door Martin Bloemen die hem vanaf 1983 in Genk-Zwartberg stalde. Hij bleef daar tot zijn restauratie, voltooid in 2005, maar maakte slechts één testvlucht met Firmin Henrard aan de stuurknuppel. Dit zweefvliegtuig werd opgeborgen totdat Firmin Henrard in 2015 mede-eigenaar werd voor de helft. Hij voerde datzelfde jaar een controle vlucht uit, greep in waar nodig en maakte hem weer vliegklaar in Saint-Hubert, waar hij op 7 mei 2016 twee testvluchten uitvoerde, respectievelijk van 30 minuten en 4 uur en 35 minuten. De mooie vogel heeft eindelijk zijn element teruggevonden, en voor lange tijd! De BVGC geniet een voorkeursoptie zodat de houder van het tweede deel van het zweefvliegtuig hem als eerste kan verwerven mocht hij besluiten hem af te stoten. In de tussentijd is hij beschikbaar voor de clubleden in Saint-Hubert die nostalgie hebben naar het ouderwetse zweefvliegen of die gewoon willen vliegen met deze gracieuze zwaluw…
 | Het vrij minimalistische dashboard van de Jaskolka OO-ZUX. (Foto: Jean-Pierre Decock) |
De vijf andere Jaskolka’s werden alle op 1 juli 1956 aan het CNVV overgedragen met de volgende registraties:
– OO-ZSA (c/n 247) die overging naar de Aéro-club du Hainaut en vervolgens naar de heren Evrard en F. Vermeulen van de Aéro-club de Maubray in 1981 die hem stationeerden op het vliegveld van Maubray alvorens hem in 1991 af te staan aan de luchtvaartafdeling van het Koninklijk Legermuseum, waar hij in afwachting van ophanging aan het gewelf van de grote hal in 1996 werd opgeslagen;
– OO-ZSB (c/n 249) die op 29 april 1964 werd uitgeschreven;
– OO-ZSC (c/n 254) werd afgestaan aan de Antwerpse Zweefvliegclub De Meeuw in Antwerpen alvorens eigendom te worden van F. De Boelpaep die hem in Weelde stalde (gezien in 1981, 1984 en 1991) en in 1993 aan Nederland verkocht;
– OO-ZSD (c/n 255) gebruikt door de Royal Verviers Aviation die hem eind 20e of begin 21e eeuw aan de grond zette en in 2011 aan de Faucheurs de Marguerites schonk, die hem opslaan in Mohiville in afwachting van een restauratie die zwaar blijkt te zijn;
– OO-ZSE (c/n 256) in gebruik genomen en vervolgens in 1991 buiten dienst gesteld door het Centre Aéronautique Carolorégien in Gosselies en later in Froidchapelle; hij werd in juli 2002 aangekocht door Polen die hem weer vliegklaar wilden maken en die een restauratieproject van twee jaar startten: hij vliegt nu in Polen onder de registratie SP-3675.
 | De Jaskolka die in 2011 door de Royal Verviers Aviation aan de Faucheurs de Marguerites werd aangeboden; hoewel hij er nog steeds trots uitziet, vereist het zweefvliegtuig een aanzienlijke restauratie om weer vliegklaar te worden gemaakt. Op de achtergrond een Rhönlerche (links) en een Schleicher KA 8 (rechts) die deel uitmaken van de verzameling oude zweefvliegtuigen van Firmin Henrard in Hamois-Mohiville. (Foto: Firmin Henrard) |
Dat is het kleine Belgische verhaal van de Jaskolka, de Poolse zwaluw, een prachtig zweefvliegtuig uit het midden van de vorige eeuw waarvan in 2016 nog slechts twee exemplaren ter wereld vliegen, dankzij de Belgische zweefvliegers. Eén is gerestaureerd door Firmin Henrard en zijn partners van de Faucheurs de Marguerites en vliegt in Saint-Hubert, en de tweede vliegt sinds 2014 of 2015 in Polen na zijn restauratie en een lange carrière (van juli 1959 tot juli 2002) in België, een overduidelijk vliegliefhebbende natie!
Jean-Pierre Decock
Meer details op www.faucheurs.be
Zie ook het artikel “Les Faucheurs de Marguerites, een blik achter de schermen” online gezet op deze site in juli 2016.
