Florennes, 20 augustus 2015: het 80 UAV-squadron (Unmanned Aerial Vehicle of onbemand luchtvaartuig, beter bekend als “drone”) ontving minister van Defensie Steven Vandeput en minister van Mobiliteit Jacqueline Galant voor een presentatie van zijn luchtmiddelen die in dienst staan van de natie, naast zijn intrinsiek militaire taken.
 | De eregasten op de presentatie van 20 augustus 2015: van links naar rechts, Generaal-majoor vlieger Frederik Vansina, commandant van de luchtcomponent, Jacqueline Galant, minister van Mobiliteit en Steven Vandeput, minister van Defensie. |
Context
Het 80 UAV-squadron is ontstaan uit het “peloton drones” van het 80e Artillerieregiment, dat sinds 1976 was uitgerust met nationaal ontworpen en geproduceerde Epervier-drones. Deze werden eind 1999 buiten dienst gesteld om te worden vervangen door IAI B-Hunter tweemotorige drones, onder licentie gebouwd bij SONACA. Drie systemen werden besteld op 10 december 1998, elk bestaande uit zes B-Hunter UAV’s en twee containers die dienden als cockpit en observatiepost. De leveringen vonden plaats tussen juli en december 2002 voor de eerste twee systemen, het derde werd geleverd in februari 2004.
 | Een van de zeldzame B-Hunters van het 80 UAV-squadron met (zelfklevende) kokardes, vertrekkend voor een observatiemissie in de Noordzee in 2011. (IPR Comopsair) |
 | Bij de ingang van de hangar toegewezen aan het 80 UAV-squadron in Florennes. |
De B-Hunters werden door de landmacht in gebruik genomen totdat de eenheid werd toegewezen aan de Luchtcomponent van Defensie. Het 80 UAV-squadron verliet Elsenborn om zich op 16 oktober 2010 in Florennes te vestigen. Het 80 UAV-squadron wordt geleid door Majoor Fabrice Leroy, die Majoor Jean-Marc Ruaux op 30 juni 2015 opvolgde.
In dienst van de strijdkrachten en de natie
De missie waarvoor de B-Hunter is ontworpen, is de observatie van het slagveld en de real-time overdracht van beelden tijdens missies die tot acht uur ononderbroken kunnen duren. Het squadron traint dagelijks om zijn primaire functie uit te voeren, niet alleen in België, maar ook tijdens operationele detachementen zoals in ex-Joegoslavië in de eerste helft van de jaren 2000 of in de Democratische Republiek Congo.
 | Lage passage van B-Hunter nummer 273 tijdens zijn vliegdemonstratie in Florennes. De gyro-gestabiliseerde bol met de twee observatiecamera’s, één voor overdag en één voor ’s nachts, is duidelijk zichtbaar, evenals de twee Moto Guzzi-motoren van 750 cc die het toestel aandrijven en in een “push-pull”-configuratie zijn geplaatst. |
Zeer snel na hun ingebruikname voerden de B-Hunters, vanuit de basis van Koksijde, bewakingsmissies uit in de Noordzee om vervuilers op te sporen en hun laakbare handelingen te voorkomen, dan wel bij te dragen aan het bestraffen ervan.
 | Close-up van de voorkant van B-Hunter nummer 278, waarvan de geopende inspectieluik zijn elektronische binnenwerk onthult, net voor de gyro-gestabiliseerde bol die de camera’s herbergt. |
Vanaf 2003 had het 80 UAV-squadron een bewakingsprotocol ten dienste van het ministerie van Binnenlandse Zaken (politie en ordehandhavers), maar moest dit de laatste jaren stopzetten, tenzij bij uitzondering of overmacht, vanwege de wet op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer die het filmen van individuen verbiedt.
 | Vier van de zes grondcontrolecabine-containers voor besturing en observatie, waarmee het 80 UAV-squadron is uitgerust. Elke container herbergt een missiecommandant, een piloot-navigator en een real-time waarnemer, allen voorzien van de schermen en bedieningsmiddelen die nodig zijn voor de succesvolle uitvoering van hun taak. |
Tijdens de presentatie aan de ministers op 20 augustus 2015 lag de nadruk echter op de hulp die de UAV-eenheid kan bieden aan het ministerie van Mobiliteit. Er is een samenwerking voorzien in geval van uitzonderlijke situaties, zoals spoorwegrampen, waarbij de UAV’s helpen om de situatie beter in kaart te brengen en de hulpdiensten zo efficiënt mogelijk naar de kritieke zones van de ramp te leiden.
 | Nummer 273 wordt terug naar de parking gebracht zodra zijn missie is voltooid; op de achtergrond bevinden zich GDT (Ground Data Terminal)-vrachtwagens die de overdracht van vluchtgegevens en beelden tussen de UAV en de grondcontrolestations garanderen. |
De onbemande toestellen zorgen bovendien voor een quasi permanente bewaking van de spoorwegen in de regio tussen Samber en Maas en in de Famenne, dit preventief om eventuele afwijkingen op te sporen of elke actie van kwaadwillende personen te voorkomen.
Het spreekt voor zich dat de bijdragen van de B-Hunters van het 80 UAV-squadron zich kunnen uitstrekken tot tal van domeinen die de mobiliteit betreffen, naast de hierboven genoemde. De eenheid heeft zelfs deelgenomen aan de telling van wild in de Ardennen, wat des te overtuigender was omdat de ingebouwde nachtcamera des te beter functioneerde omdat wild voornamelijk ’s nachts tevoorschijn komt en beweegt.
 | De B-Hunter 273 op het tarmac voor herinzet met het oog op een nieuwe missie. |
Het militaire personeel is bereid en voorbereid op deze buitengewone acties, ondanks de grote complexiteit van het vliegen in het Belgische luchtruim, dat een van de meest verzadigde van Europa is. Elk toestel is echter uitgerust met een transponder die continu zijn individuele code (squawk) uitzendt, welke wordt herkend door de radars van de luchtverkeersleiding, waardoor elk risico op een botsing met het lopende luchtverkeer wordt vermeden. Een ander groot probleem voor UAV’s ligt in de verzadiging van de Belgische elektromagnetische omgeving, veroorzaakt door telecommunicatiezenders en de veelheid aan mobiele telefoons, wat in de toekomst zeker niet zal afnemen…
Een snelle blik op de nabije toekomst
De B-Hunter UAV’s zijn al zo’n vijftien jaar in dienst en hun uitdienstname stond gepland voor 2017/2018, zonder dat er noodzakelijkerwijs sprake was van vervanging. Minister van Defensie Steven Vandeput verklaarde tijdens de presentatie op 20 augustus dat hun volledige operationele inzet met 2, zelfs 3 jaar, zo niet langer, zou worden verlengd, in afwachting van de aanschaf van onbemande luchtvaartuigen van een nieuwe generatie. Het fenomeen is des te opvallender, zei hij, omdat de technologieën op dit gebied zich razendsnel hebben ontwikkeld.
Jean-Pierre Decock
