VL3 Evolution, de snelle ULM

Amougies, 3 juli 2015. Drie glanzende VL3 ULM’s trekken de aandacht onder de brandende zomerzon. De gestroomlijnde lijn, de aerodynamica en de uitstraling van de gladde en onberispelijke coating van deze ULM – of beter gezegd ultralicht vliegtuig – trekken de aandacht en wekken bij elke vlieger een onweerstaanbaar verlangen op om met dit toestel te vliegen, dat meteen als de Ferrari van zijn categorie wordt beschouwd. Mijn onverzadigbare verlangen om ermee te vliegen zal worden bevredigd, want ik heb een afspraak voor een testvlucht met Claude Gérard, de verkoopdirecteur van JMBAviation, de agent voor de Benelux en Frankrijk van de VL3 Evolution, maar JMBAviation vertegenwoordigt veel meer dan alleen de distributie en after-sales service van deze prachtige ULM…

De VL3 Evolution tijdens de start met Claude Gérard aan de stuurknuppel; hij is geregistreerd als 59DHG als ULM in het Franse departement Nord.

Een Tsjechisch concept wordt een Belgisch verhaal
Het prototype van de VL3 Sprint, ontworpen door Vanessa Air, een Tsjechisch bedrijf gevestigd in Brno, maakte zijn eerste vlucht op 4 september 2004 en behaalde op 19 oktober 2005 het wereldrecord voor snelheid in de FAI (Fédération Aéronautique Internationale) klasse RAL.2 door deze op 265 km/u te brengen. Het programma van dit project werd begin 2007 volledig overgenomen door Aveko, een ander Tsjechisch bedrijf gespecialiseerd in de bouw van zweefvliegtuigen en het onderhoud van oudere zweefvliegtuigen.

De broers Jean-Marie en Jean-Baptiste Guisset hadden de exploitatie van het vliegveld van Amougies geërfd, dat in 1982 was verworven door hun vader, een textielindustriëel uit Ronse. De nieuwe beheerders van het luchtvaartplatform ontwikkelden hun activiteiten door het onderhoud en de restauratie van vliegtuigen, maar ook door de vertegenwoordiging van avionische apparatuur en het agentschap voor de Benelux en Frankrijk van de Poolse MP02 ULM’s en de Tsjechische AirlonySkylanet. In deze hoedanigheid werden zij in 2005 benaderd door een potentiële klant op zoek naar de snelste ULM op de markt. Dit verzoek prikkelde de twee broers, die de markt gingen verkennen. Ze kwamen terecht bij KPN/Vanessa Air en waren enthousiast over het uiterlijk en de capaciteiten van de VL3 Sprint. Ze werden de exclusieve agenten voor de Benelux en Frankrijk in 2006 en bleven dat toen dit bedrijf begin 2007 werd overgenomen door Aveko. Het dynamisme van de gebroeders Guisset maakte hen tot de meest succesvolle agent op het gebied van VL3-verkoop, wat hen noodzaakte tot talrijke reizen naar Tsjechië en hun commerciële en technische banden met Aveko versterkte. Ze probeerden verschillende keren een meerderheidsbelang in Aveko te verwerven, maar deze industrieel ontving hen koeltjes, omdat hij andere prioriteiten had en overigens weinig geïnteresseerd was in de systematische technische verbetering van de VL3, ondanks het aandringen van zijn Belgische agent, veruit een van de besten. De opening diende zich aan in 2011 en de gebroeders Guisset aarzelden geen moment om de gelegenheid aan te grijpen om Aveko in februari 2012 over te nemen. Sinds hun agentschap in 2006 hadden ze zeventig VL3’s verkocht, duidelijk een mooie prestatie!

Deze VL3 met vast landingsgestel en vaste driebladige propeller is in België geregistreerd en bereidt zich voor om op 3 juli 2015 in Amougies te taxiën.

Nadat de acquisitie was afgerond, rationaliseerden de broers Guisset de productie van de VL3 door deze te concentreren in de fabriek van Chocen, gelegen tussen Praag en Ostrava, nabij de Poolse grens. Ze lanceerden ook een programma voor modernisering en technische verbeteringen van het toestel, dat logischerwijs de VL3 Evolution werd. Aveko veranderde toen in JMBAviation, een bedrijf onder controle van de broers Guisset, verantwoordelijk voor de productie in Tsjechië en de distributie van de VL3 vanuit Amougies.

Claude Gérard, de verkoopdirecteur, preciseert dat er 200 VL3’s zijn besteld en dat eind juni 2015 maar liefst 162 toestellen waren geleverd, waaronder een exemplaar dat in februari 2015 werd overgebracht naar Riyad, Saoedi-Arabië, naar de eerste dealer van het merk op de veelbelovende Midden-Oosterse markt. Met een productietempo van twee tot drie VL3’s per maand (deze capaciteit zou in de nabije toekomst moeten verdubbelen), bedragen de levertijden momenteel ongeveer negen maanden.

Claude Gérard, onze mentor en verkoopdirecteur bij JMBAviation.

Evaluatievlucht van de VL3 Evolution
De VL3 wordt geleverd in twee uitvoeringen, namelijk met vast, gestroomlijnd landingsgestel en een vaste driebladige propeller, of met intrekbaar landingsgestel en een tweebladige variabele spoedpropeller. Het is deze laatste, ‘sexier’ versie die we gaan uitproberen. Wat opvalt als je het toestel nadert, is de ultra gladde acrylfinish van de composietmaterialen waaruit het is opgebouwd, waarbij het essentiële onderdeel koolstof versterkt met kevlar in de cockpit is. De cockpit is ruim en de naast elkaar geplaatste stoelen zijn breed en comfortabel. De bedieningselementen van de welvingskleppen en de trim van het hoogteroer, evenals de gashendels en de bediening van de reddingsparachute van het toestel, evenals die van het landingsgestel en de indicatielampjes voor de positie ervan, en de digitale bediening van de propellerstand, zijn gegroepeerd in het midden van de cockpit en gemakkelijk toegankelijk voor beide bemanningsleden.

Wat het dashboard van de VL3 betreft, zijn er twee opties mogelijk: met analoge instrumenten, dus klassiek, of met digitale schermen aangevuld met enkele redundante analoge instrumenten voor de belangrijkste vluchtparameters.

Analoog dashboard van de VL3 Evolution met een Garmin GPS in het midden geplaatst.

Het linkerscherm is onderverdeeld in drie delen: het linkergedeelte toont de vluchtparameters (snelheid, hoogte, stand, koers,…), het middelste gedeelte geeft de motorbedrijfsgegevens weer en het rechtergedeelte toont de kaart en nuttige navigatie-informatie voor de vlieger, terwijl het ook de vliegroute weergeeft. De analoge back-up- of aanvullende instrumenten zijn de badin (snelheidsindicator) en de hoogtemeter. Moeilijk om completer en compacter te maken!

Digitaal dashboard van de VL3 met registratie 81KM in vlucht; het scherm toont de vluchtparameters links, de motorinformatie in het midden en de navigatiekaart rechts.

We stappen gemakkelijk in, de motor wordt gestart en daar rollen we naar de drempel van baan 29, aan de andere kant van vliegveld Amougies. Nadat de pre-vluchttests zijn uitgevoerd, lijnen we ons op de baan. De wind is matig (7 tot 8 knopen, oftewel 14/15 km/u) en waait licht schuin van links ten opzichte van de baan-as; de zich vormende cumuluswolken brengen een aanzienlijke thermische activiteit met zich mee, die echter niet al te storend blijkt te zijn. De gashendel wordt volledig naar voren geduwd en de VL3 stijgt resoluut op in een vijftigtal meter. Het landingsgestel wordt ingetrokken en de drie wielen trekken zich in veertien seconden naar achteren terug. Ondanks de warme, en dus relatief ‘zachte’ en daardoor minder dragende lucht, klimt de VL3 vrolijk met 360 meter per minuut. Een horizontale stabilisatie op 1.500 voet (450 meter) met een snelheid van 225 km/u op de snelheidsmeter, dat is zeker niet slecht met een Rotax 912 UL van 100 PK in de neus!

Claude Gérard laat me de besturing over en ik geef kleine bewegingen, deze kleine input genereert een precieze reactie van het vliegtuig: de bediening van de VL3 is scherp en efficiënt. Bovendien is de VL3, als je hem horizontaal houdt, verrassend stabiel, ondanks de turbulentie door de aanhoudende thermische activiteit; ik heb dit op zo’n niveau niet meegemaakt met een van de 17 vliegtuigtypes waarvoor ik gekwalificeerd ben. Nog een verrassing die aantoont dat de VL3 als het ware ‘zelfstabiel’ is: bij een 360° bocht met een sterke helling naar links behouden de rolroeren de oorspronkelijk ingestelde houding en vragen ze nauwelijks significante correctie van de bochtsnelheid, de neus zakt niet weg. Nog een ontdekking: de slipbal blijft in het midden zonder dat er op de stuurpedalen hoeft te worden ingewerkt tijdens de bocht, dus geen geïnduceerde gier. Dit toestel heeft onvergelijkbare vliegeigenschappen die je niet vaak tegenkomt. In ‘straight and level’ vlucht duwen we de gashendel naar 27 boost (inlaatdruk) en de VL3, die door de lucht glijdt, overschrijdt al snel de 280 km/u. Deze waarde ligt dicht bij de VNE (snelheid die nooit mag worden overschreden) die is ingesteld op 305 km/u, met een motor die nauwelijks honderd pk levert. Ik ben zelden zo onder de indruk geweest tijdens een vlucht.

.	Deze VL3 Evolution met intrekbaar landingsgestel, geregistreerd in Litouwen, toont duidelijk zijn bijzonder aerodynamische lijnen. (JMBAviation)

Maar zoals met alle goede dingen, verstrijkt de tijd te snel en na ongeveer veertig minuten keren we terug richting Amougies. Met één stand welvingskleppen en bij 80 km/u is het landingsgestel uitgeklapt en de drie lampjes naast de bedieningsknop worden snel groen (14 seconden), wat betekent dat de wielen daadwerkelijk zijn uitgeklapt en vergrendeld. Ik vreesde een nadering met een relatief hoge snelheid, gezien de grote fijnheid van de VL3, en dus een relatief precies vliegen gezien de relatieve beknoptheid van het vliegveld waarvan de graspiste 600 meter lang is. Dat was buiten de effectiviteit van de onderkantflappen van de VL3 gerekend. Deze strekken zich uit over de hele lengte van de vleugel tussen de rolroeren. De mechanisch bediende hendel maakt het mogelijk om drie posities te selecteren: 15° (start en lange finale voor de landing), 30° in de finale en 55° in de korte finale. In de maximale lage stand oefenen de welvingskleppen een sterk duikmoment uit op de VL3, maar zonder snelheid op te nemen; de welvingskleppen van de VL3 combineren dus de functie van liftvergroters en luchtremmen en het resultaat is indrukwekkend. We landen in ongeveer honderd meter.

Landing met “full flaps” van de VL3 met registratie 95AFI (departement Val d’Oise in Île-de-France) die de efficiëntie van de maximaal neergelaten onderkantflappen (55°) goed demonstreert.

Tijdens het taxiën naar de tarmac meldt Claude Gérard me dat de in de vleugelwortel geïntegreerde tanks een bereik van 1.250 tot 1.500 kilometer bieden, wat nog verder zou moeten verbeteren met de turbopropversie van de VL3 die in maart 2015 met zijn tests is begonnen.

Met een basisprijs van ongeveer 115.000 euro en onvergelijkbare vliegeigenschappen, een groot vliegcomfort en een buitengewone autonomie, is de VL3 Evolution een prachtig vliegtuig voor lange reizen en bovendien zuinig: een overbrengingspiloot landde die dag in Amougies, afkomstig uit Praag na 2,5 uur vliegen. De VL3 Evolution is een onmiskenbaar succes en het lijdt geen twijfel, gezien het dynamisme van de managers van JMBAviation, dat het succes zal toenemen met deze ‘ULM van alle superlatieven’, zoals een collega onlangs schreef, en ik ben het daar volledig mee eens.

De VL3 Evolution met intrekbaar landingsgestel waarmee wij hebben gevlogen; hij is geregistreerd als 81KM in het Franse departement Tarn en de ‘radio call sign’ van zijn piloot is F-JTQP.

Meer informatie op www.jmbaviation.com

Jean-Pierre Decock