Brussel, 5 maart 2014. De recente aankondiging van de komst van Ryanair naar Brussels Airport had het effect van een donderslag bij heldere hemel in Belgische luchtvaart- en politieke kringen. Vier gestationeerde vliegtuigen en bijna 200 vluchten per week naar 9 bestemmingen vanaf 27 februari 2014! Naast de impact op de betrokken luchthavens (Brussels Airport en Charleroi-Brussels South), betekent dit ook een radicale koerswijziging voor de Ierse maatschappij, die niet zonder gevolgen zal blijven voor haar concurrenten.
Met 300 Boeing 737-800’s van minder dan vijf jaar oud in dienst en nog eens 150 in bestelling, is Ryanair de Europese maatschappij die de meeste passagiers vervoert (81 miljoen in 2013). Maar haar groeipercentage is afgenomen, terwijl de andere low cost maatschappijen vooruitgaan met een business model dat blijkbaar beter aansluit bij de klant: vluchten aangeboden vanaf grote luchthavens en aangepaste diensten om zakelijke klanten aan te trekken. Vanaf Brussels Airport voegt EasyJet Bordeaux, Londen-Gatwick en Napels toe aan haar bestemmingen, en Vueling voegt zeven nieuwe bestemmingen toe aan de vier bestaande en stationeert er een vliegtuig, wat de groei van het low cost aanbod bevestigt.
 | De staarten van de concurrenten; drie Ryanair, één Vueling, drie Brussels Airlines… |
De luchthaven van Charleroi is momenteel een van de belangrijkste bases van Ryanair, met 12 gestationeerde vliegtuigen, 81 bestemmingen en een verkeer van bijna 5 miljoen passagiers. Reagerend op de bezorgdheid van de beheerders van BSCA en de Waalse politici, streeft Ryanair op middellange termijn naar 7 miljoen passagiers vanuit Charleroi, een groei van 2 miljoen passagiers. En heeft zojuist aangekondigd van plan te zijn daar vanaf het zomerrooster een extra vliegtuig te stationeren. Het verlies van de status van enige Belgische basis en de aantrekkingskracht van Brussels Airport op een deel van de klanten dreigt echter een vertraging van de groei van de Ierse maatschappij op de luchthaven van Charleroi te veroorzaken.
 | De Ryanair-basis in Charleroi blijft een van de belangrijkste, met 13 gestationeerde vliegtuigen deze zomer. |
Na de mogelijkheden van goedkopere en minder drukke regionale luchthavens “volledig benut” te hebben, met 64 bases en 1.600 routes, kondigt Ryanair haar intentie aan om haar model te wijzigen en nieuwe markten te creëren door een aangepaste dienstverlening te overwegen, niet alleen voor passagiers die op zoek zijn naar een laag tarief, maar ook voor zakenlieden die hun reisbudget willen verlagen, maar met een dienstverlening die beter aansluit bij hun specifieke behoeften. En dit niet alleen vanuit België. Brussels Airport is niet de enige nieuwe vestiging van Ryanair dit jaar. De Ierse maatschappij heeft ook nieuwe bases geopend in Athene en Rome-Fiumicino (ze bediende al Rome-Ciampino), en vestigt zich ook in Lissabon (65e basis…) begin april, waarmee ze haar intentie bevestigt om zich voortaan op grote luchthavens te positioneren.
Voor Brussel streeft de Ierse low cost maatschappij naar 1,5 miljoen passagiers dit jaar, en op middellange termijn naar 5 miljoen. Om dit te bereiken, bereidt ze een nieuw pakket voor, aangepast aan de business klantenkring, dat in het voorjaar zal worden gepresenteerd en voor de zomer zal worden gelanceerd. Duurder dan de huidige tickets, zal dit aanbod flexibel zijn en het mogelijk maken om reserveringen kosteloos te wijzigen, zal gereserveerde premium stoelen, prioritaire toegang en ruimbagage in het tarief inbegrepen aanbieden. Een andere radicale verandering: Ryanair bestudeert momenteel de aanbiedingen van verschillende leveranciers van elektronische reserveringsdiensten zoals Galileo of Amadeus om zich te kunnen aanbieden aan klanten die via reisbureaus boeken. Nieuwe business georiënteerde bestemmingen worden overwogen en zouden vanaf het winterseizoen 2014 vanuit Brussels Airport kunnen worden aangeboden.
 | Niet minder dan 300 Boeing 737-800’s zijn in dienst, en nog 150 in bestelling. |
Brussels Airlines moest terugslaan en kondigde de aanschaf aan van twee aanvullende Airbus A319/A320’s en de opening van elf nieuwe bestemmingen, met goedkopere, flexibelere tarieven en betere service. Vreemd genoeg zijn de meeste van deze nieuwe haltes meer toeristisch dan zakelijk. Frontaal aanvallen op het terrein van de low cost maatschappijen met een onvermijdelijk zwaardere prijsstructuur is een gedurfde uitdaging.
De omstreden reputatie van Ryanair weerhoudt haar er niet van zichzelf “Europe’s favorite airline” te noemen. Met 81 miljoen vervoerde passagiers in 2013 overtreft ze al haar concurrenten. En ondanks zeer korte tussenstops, heeft ze de beste stiptheid (93% op tijd aankomst voor zo’n 1.600 vluchten per dag / 500.000 vluchten per jaar). Wat veiligheid betreft, kan ze een zeer positieve balans voorleggen van 29 jaar zonder persoonlijke ongevallen. Ze heeft 64 bases in Europa en opereert meer dan 1.600 routes van en naar 186 luchthavens in 30 verschillende landen.
De vaak explosieve verklaringen van CEO Michael O’Leary in het verleden hebben hem veel slechte pers opgeleverd, vaak terecht. Tot enkele maanden geleden was een boeking bij Ryanair een mijnenveld. De website van de maatschappij bevatte tal van betaalde aanvullende diensten, variërend van prioritair instappen tot hotel- of autoverhuur, maar ook aanvullende verzekeringen, ingecheckte bagage, enz. Eén afleiding, één fout en er werd een toeslag geïncasseerd. Het vergeten om de boarding pass af te drukken leidde tot een toeslag van 70 euro, nu teruggebracht tot 15 euro. Slechts één handbagage was toegestaan (en een handtas werd als een bagagestuk beschouwd). Geen gereserveerde stoel, wat leidde tot chaotische instapprocedures en een gedrang om de bagage in de snel overvolle overhead bins te plaatsen, aangezien ruimbagage betaald moest worden. Aan boord werd de passagier voortdurend bestookt met aankondigingen die loterijtickets, simkaarten, e-sigaretten en belastingvrije producten te koop aanboden, naast de betaalde catering.
 | De veiligheidsinstructies staan op de rugleuning van de stoelen, die niet verstelbaar zijn; beide elementen dragen bij aan een kostenvermindering. |
Radicale houdingsverandering de afgelopen maanden: de Ryanair-website is veel gebruiksvriendelijker en gemakkelijker te gebruiken geworden, met een vermindering van het aantal clicks van 17 naar 5 om een boeking te plaatsen, en een respijtperiode van 24 uur om deze te wijzigen. De passagier heeft nu recht op een tweede kleine handbagage (35 x 20 x 20 cm) naast de toegestane bagage van maximaal 10 kg. Maar met een kanttekening: slechts 90 handbagagezakken van 55 x 40 x 20 cm mogen mee in de cabine, de rest wordt gratis in het ruim vervoerd. De passagier kan bij boeking zijn stoel kiezen (tegen betaling) en profiteren van prioritair instappen. Alle andere passagiers krijgen nu een stoel toegewezen, wat de drukte van voorgaande instapprocedures aanzienlijk vermindert. De introductie van quiet flights, vluchten zonder aankondigingen voor 8 uur ’s ochtends en na 9 uur ’s avonds, en een vermindering van het aantal aankondigingen op andere vluchten, zijn goed ontvangen door de passagiers. De bagagetoeslagen zijn ook verlaagd.
Vergelijking
Hangar Flying wilde het nieuwe Ryanair-product testen op een zakelijke bestemming vanuit Brussels Airport en koos voor een dagretour naar Lissabon, met een schema dat een werkvergadering ter plaatse en een terugkeer op dezelfde dag mogelijk maakte. We hebben de prijsvergelijkingen en de boeking op 21 februari uitgevoerd, voor een vlucht op 5 maart.
 | Swissport zorgt voor de check-in aan rij 14 in de charterterminal van Brussels Airport. |
Ryanair biedt een vertrek vanuit Brussel om 06:45 uur, met aankomst in Lissabon om 08:30 uur. De terugvlucht vertrekt uit Portugal om 18:05 uur en arriveert in onze hoofdstad om 21:50 uur. Reizend met een aktetas hadden we geen ruimbagage nodig, wat 15 euro per vlucht zou hebben gekost voor een koffer van 15 kg (25 euro voor 20 kg). De premium stoel (optioneel) wordt aangeboden voor 10 euro per traject, de reservering van een normale stoel voor 5 euro per traject. Omdat we alleen reisden, hebben we deze optie niet genomen en bedroegen de totale kosten van de operatie 103,98 euro, plus een toeslag van 2,08 euro voor creditcardbetaling, wat een uiteindelijke prijs van 106,06 euro oplevert.
We hebben de website van Brussels Airlines geraadpleegd, maar slechts één vlucht wordt door de Belgische maatschappij halverwege de dag uitgevoerd (vertrek Brussel 11:25 uur, aankomst Lissabon 13:15 uur, vertrek Lissabon 14:00 uur, aankomst Brussel 17:45 uur). Het b.light-tarief bedraagt 152,00 euro, plus luchthavenbelastingen (40,98 euro), plus een mysterieuze “airline fee” van 70,00 euro, wat een totale prijs van 262,98 euro oplevert.
Brussels Airlines, lid van Star Alliance, kan de ochtend- en avondvluchten van TAP-Air Portugal aanbieden (vertrek Brussel 06:15 uur, aankomst Lissabon 08:00 uur – vertrek Lissabon 19:45 uur, aankomst Brussel 23:30 uur), maar niet tegen het b.light-tarief. In b.flex economy +, dat meer nuttige diensten biedt aan een zakenreiziger (mogelijkheid om de reservering te wijzigen of te annuleren, recht op 23 kg bagage), bedraagt het voorgestelde tarief voor de gevraagde datum 442,00 euro, plus luchthavenbelastingen (40,98 euro), plus “airline fees” van 86,00 euro, wat een totaal van 568,98 euro oplevert. Waarbij nog een toeslag van 8,00 euro komt voor creditcardbetaling.
Op basis van de kosten is het aanbod van Ryanair aantrekkelijk. Op basis van de dienstregeling bieden beide maatschappijen vluchten aan die een werkdag op de bestemming mogelijk maken, en Brussels Airlines biedt met haar partner de keuze uit drie dagelijkse vluchten in plaats van twee bij haar concurrent. En als op Lissabon de Belgische maatschappij de ochtend- en avondvluchten niet zelf uitvoert, en dus geen toegang biedt tot de gunstigere b.light-tarieven, moet worden opgemerkt dat zij deze mogelijkheden wel heeft op een groter aantal andere “zakelijke” bestemmingen dan haar concurrent. En zij gebruikt Terminal 1 in Lissabon, die beter uitgerust is dan Terminal 2, die voor low costs is bestemd.
 | Het instappen in Lissabon gebeurt vanaf Terminal 2, gewijd aan low costs. |
Op de dag van de vlucht, woensdag 5 maart, ontdekken we de Ryanair incheckbalie in rij 14 van de terminal voor chartermaatschappijen. Weinig mensen, want weinig mensen checken hun ruimbagage in, gezien het beleid van Ryanair om daarvoor te laten betalen. En om de toeslag voor inchecken op de luchthaven te vermijden (verlaagd van 70 naar 15 euro per traject), heeft iedereen zijn boarding pass vooraf afgedrukt. Drie dagen voor de vlucht wordt hierover trouwens een herinneringsbericht gestuurd. Het instappen gebeurt bij gate A33, in het Topaz-gedeelte van Pier A, en er is slechts één verdieping te beklimmen na de veiligheidscontrole, maar de vliegtuigen staan niet aan een contact gate.
De klassieke dubbele rij, die de priority boarding scheidt van de other Q, vindt plaats voordat men de wachtruimte van de gate binnengaat. Swissport verzorgt zowel de check-in als de ramp handling. Alle Ryanair-vliegtuigen zijn uitgerust met een inklapbare trap aan de voorkant en maken gebruik van een achterste loopbrug om het instappen te versnellen. Dit verloopt zonder gedrang en het vertrek vindt plaats op de geplande tijd.
 | De klassieke en onvermijdelijke dubbele rij, die de prioriteitspassagiers scheidt van de andere passagiers, bij gate 33 van Topaz in Pier A. |
Er zijn 189 plaatsen beschikbaar en de vlucht wordt uitgevoerd met 158 passagiers. Het cabinepersoneel, in deze periode van het begin van de operaties op een nieuwe basis vóór de introductie van de zomerroosters (eind maart), bestaat deels uit Belgisch personeel en deels uit bemanningen die door andere bases zijn uitgeleend. Het cabinepersoneel is vriendelijk en efficiënt. De verwachte vluchtduur is 2 uur en 50 minuten, maar we arriveren in Lissabon 15 minuten eerder. Het vliegtuig staat geparkeerd voor Terminal 2, bestemd voor low costs, maar de passagiers worden met de bus naar Terminal 1 gebracht en afgezet aan het tegenovergestelde uiteinde van de uitgang en de bagagehal, waardoor ze een lange weg moeten afleggen door de commerciële galerijen van de luchthaven. Dit creëert enige verwarring voor degenen die niet gewend zijn aan de luchthaven voor de terugvlucht. Je moet namelijk een gratis shuttle bus nemen van T1 naar T2 waar de check-in, veiligheidscontroles en het instappen plaatsvinden.
De faciliteiten van T2 zijn vrij eenvoudig vergeleken met T1. De terugvlucht is vol en vertrekt met 10 minuten vertraging. De aankomst op Brussels Airport is 10 minuten later dan het aangekondigde schema. Ontscheping aan de westelijke kant van Pier A, gelukkig regent het niet en is het weer mild, want je moet van het vliegtuig naar de aankomstgate lopen. Weinig tot geen “pakken en dassen” op beide vluchten, en de indruk dat veel passagiers al bekend waren met het low cost model. Maar de vliegtuigen waren al goed gevuld.
 | Na het ontschepen van haar passagiers begint de Boeing 737-800, die nu op Brussels Airport is gestationeerd, aan haar night stop aan de westelijke kant van Pier A. De afhandeling wordt verzorgd door Swissport. |
De toekomst zal uitwijzen of de sterke toename van het stoelaanbod en de groei van de low cost maatschappijen op Brussels Airport een aanzienlijke stijging van het verkeer zal teweegbrengen door een nieuw klantenbestand aan te trekken. En ook in welke mate een deel van de klanten van Charleroi de voorkeur zal geven aan vertrek vanuit Brussel. De hevige concurrentie tussen luchtvaartmaatschappijen zal niet zonder economische gevolgen voor hun resultaten blijven. De winnaar zal in ieder geval de passagier zijn, die profiteert van een groter aanbod aan keuzes in dienstregelingen, bestemmingen en concurrerende prijzen.
Tekst en foto’s: Guy Viselé
