Eindhoven, 28 november 2013. Vertegenwoordigers op het hoogste niveau van de luchtmacht van Duitsland, Frankrijk, Nederland, België en het Groothertogdom Luxemburg kwamen bijeen voor het 7e MATraC (Multinational Air Transport Committee) op de Nederlandse basis om het document te ondertekenen dat de “Full Operational Capability (FOC)” van het European Air Transport Command bezegelde. Spanje was aanwezig als waarnemer en kandidaat-lid. Tevens werd Generaal-majoor Vlieger Claude Van de Voorde, Commandant van de Belgische Luchtcomponent, het voorzitterschap van het EATC voor de komende drie jaar toevertrouwd.
 | Embleem van het European Air Transport Command (EATC). |
 | Generaal-majoor Vlieger Claude Van de Voorde, Commandant van de Belgische Luchtcomponent, heeft zojuist de verklaring van de EATC full operational capability ondertekend; tevens zal hij de komende drie jaar het voorzitterschap bekleden. |
Een wil tot bundeling
Op 1 september 2009 werd het EATC (European Air Transport Command) formeel opgericht tussen de landen die nog steeds de huidige ruggengraat vormen. Dit ambitieuze programma van bundeling en delen (pooling & sharing) van militaire luchttransportmiddelen in Europa omvatte aanvankelijk de Benelux-landen (die men de harde kern van de Europese Unie kan noemen) alsook Frankrijk en Duitsland. Zeer snel werd een structuur gecreëerd en gevestigd op de basis in Eindhoven, Nederland, waardoor het EATC zich aan de Belgisch-Nederlandse grens bevindt, dicht bij Duitsland en niet te ver van Frankrijk. Het EATC omvatte vanaf de oprichting een Com & Cos-divisie die het commando van de entiteit voerde onder leiding van een Franse of Duitse generaal, volgens een tweejaarlijkse afwisseling, evenals een Head of Ops & Func-entiteit, oftewel een Directie Operaties en Functies, die wordt geleid door een Belgische of Nederlandse hogere officier in een driejarige roulatie. Dit innovatieve concept van bundeling was meer dan welkom, zoals blijkt uit de vanaf het begin waargenomen resultaten, want in de vier maanden van zijn bestaan in 2009 werd in totaal 438 vlieguren gepresteerd, wat drie jaar later (eind 2012) zou culmineren in 3.096 uitgewisselde vlieguren tussen de deelnemende landen.
 | De ondertekenaars van de verklaring van volledige operationele capaciteit (FOC) van het EATC; van links naar rechts: Generaal-majoor Vlieger Claude Van de Voorde, Commandant van de Belgische Luchtcomponent en nieuwe voorzitter van de MATraC; Generaal Denis Mercier, Chef van de Staf van de Franse Luchtmacht; Air Commodore Dennis Luyt, Directeur Operaties van de Nederlandse Luchtmacht; Brigadegeneraal Helmut Schütz, Commandant Operationele Strijdkrachten van de Duitse Luchtmacht en Luitenant-kolonel Paul Nilles, Commandant van de Luxemburgse Luchtcomponent. |
 | Voor het EATC-gebouw in Eindhoven, van links naar rechts: Luitenant-kolonel Paul Nilles, Hoofd van de Luxemburgse Luchtcomponent, Air Commodore Dennis Luyt, Directeur Operaties van de Koninklijke Luchtmacht, Generaal-majoor der Luchtmacht Pascal Valentin van de Armée de l’Air en Commandant van het EATC, Brigadegeneraal Helmut Schütz van de Luftwaffe, Generaal Arnaiz van de Ejercito del Aire Española, Kolonel Vlieger Patrick Mollet, Corpscommandant van de 15e Wing van de Belgische Luchtcomponent sinds 25 oktober 2013 en Generaal Denis Mercier, CEMAA (Chef van de Staf van de Luchtmacht). |
Opbouw van capaciteit
Gedurende zijn vier jaar van operationeel bestaan heeft het EATC zijn vloot van transportvliegtuigen, maar ook van luchtvaartuigen voor bijtanken in de lucht, aanzienlijk zien groeien, tot het punt dat deze in november 2013 in totaal 160 toestellen omvatte (waarvan 40 bestemd voor specifieke missies van hun luchtmacht), verdeeld over 11 Belgische toestellen (1 A330 en 10 C-130H Hercules), 8 Nederlandse toestellen (2 KDC-10 tankvliegtuigen, 1 DC-10, 4 C-130H Hercules en 1 Gulfstream G-4 voor VIP-transport), 48 Franse vliegtuigen (2 A340, 3 A310, 7 C-130H Hercules, 21 C-160 Transall en 15 CN-235) en 53 vliegtuigen van de Duitse Luftwaffe (5 A310 MRT/MRTT (multirole transport & tanker), 31 C-160 Transall en 17 C-160 tankvliegtuigen). Tegelijkertijd werden 40 transportvliegtuigen van de deelnemende landen ingezet voor specifieke internationale missies (MONUSCO in Congo, ISAF in Afghanistan, Serval in Mali, enzovoort…) evenals een reeks van 37 vliegtuigen, hoofdzakelijk bestemd voor VIP-transport en die door het EATC ad hoc worden opgeroepen, waaronder de 3 Falcons (2 Mystère 20 en een Falcon 900) plus de 4 Embraer ERJ 135/145 van de Belgische Luchtcomponent, die begin 2014 in de door het EATC beheerde vloot zullen worden opgenomen.
 | In de lokalen van het operationele centrum van het EATC, het overzicht van de alertheidsstatus of activiteit van het EATC op deze donderdag 28 november 2013. |
De staf van het EATC in Eindhoven telt 170 personen, waarvan 12,9% Belgen (oftewel 22 militairen). Het budget van het EATC voor 2013 bedraagt 3.215.437 euro en het heeft zijn nut bewezen in 2012 door 7.682 missies en 182 lucht-lucht bijtankoperaties te verzorgen, wat 46.578 vlieguren genereerde en het transport van 345.000 passagiers en 12.100 ton vracht mogelijk maakte, waaraan de medische evacuatie van 1.155 personen kan worden toegevoegd.
 | De twee enige vliegtuigen van het EATC op het tarmac van vliegbasis Eindhoven op 28 november: de KDC-10’s van de Nederlandse KLu geregistreerd T-255, welke de T-264 verbergt die vertrekt naar de Filipijnen in het kader van een hulpactie voor de slachtoffers van de recente tyfoon die de archipel heeft verwoest. |
België zeer aanwezig
België is vanaf het begin van deze Europese organisatie zeer aanwezig en actief gebleken in het EATC. Zoals reeds vermeld, neemt een Belgische hogere officier, bij toerbeurt en voor een periode van drie jaar, het commando van de divisie operaties en functies waar; dit is momenteel Kolonel Vlieger Mike De Coninck. In totaal zijn 22 Belgische militairen gestationeerd bij het EATC. Het Belgische aandeel in het budget van de entiteit bedraagt 12,8%. België heeft vanaf het begin 12 C-130H Hercules en zijn Airbus A330 in de gemeenschappelijke pool geplaatst; zijn ‘witte’ vliegtuigen (persoons- en VIP-vervoer) zouden zich hierbij moeten aansluiten, waardoor de volledige luchtmiddelen van de 15e Wing begin 2014 in het EATC zouden worden gebundeld. Bovendien heeft België voor het jaar 2012 een aanzienlijk deel van de luchtvaartactiviteiten van het EATC voor zijn rekening genomen, namelijk 5.843 vlieguren, oftewel een aandeel van 12,76% van het totaal.
 | De Northrop NF-5 Freedom Fighter met registratie K-3068 van de Koninklijke Luchtmacht, opgericht als monument in Eindhoven. Het draagt het embleem van het 316 squadron en een van de Nederlandse officieren die aan het EATC verbonden zijn, was de piloot ervan. |
Het Groothertogdom Luxemburg
Luxemburg heeft een hogere officier gedetacheerd bij het EATC, hoewel het geen militair transportvliegtuig bezit, wat niet lang meer het geval zal zijn, aangezien het Groothertogdom een Airbus A400M Atlas heeft besteld. De inbedrijfstelling is gepland in 2019 binnen de Belgische 15e Wing, gestationeerd in Melsbroek. Bovendien zijn in 2012 en 2013 reeds twee groothertogelijke luchtmachtofficieren gebrevetteerd na het jarenlang toegepaste Frans-Belgische opleidingsprogramma te hebben gevolgd.
 | Nog een bonus van het bezoek aan Eindhoven, de Republic F-84F Thunderstreak geplaatst tegenover het EATC-gebouw en met het kenteken van de centaur, kenmerkend voor het Nederlandse 314 squadron. |
Bemoedigende vooruitzichten voor de toekomst
De nabije toekomst van het EATC ziet er veelbelovend uit, aangezien Spanje zijn intentie heeft geuit om zich bij de Europese pool aan te sluiten, wat medio 2014 van kracht zou moeten worden, en Generaal Arnaiz nam op 28 november in Eindhoven deel aan het 7e MATraC.
Gesprekken zijn gaande met Italië, dat zich ook zou kunnen aansluiten bij het EATC, maar niet vóór medio 2015, omdat de integratie van luchtmiddelen en personeel binnen het grote Europese commando enige tijd vergt.
 | Nog een getuige van vervlogen tijden, de Republic F-84G Thunderjet versierd met het embleem van het 315 squadron van de KLu, opgericht in Eindhoven in juni 1952. Even verderop bevond zich het voetstuk dat de Spitfire IX ondersteunde, die wegens renovatie was verwijderd. Het geheel, inclusief een F-16A, maakt de basis van Eindhoven dan ook een soort klein museum dat alle operationele gevechtsvliegtuigen in Nederland sinds de naoorlogse periode tentoonstelt. |
 | Op het tarmac van Eindhoven, de Cessna C.560 Citation, een van de drie die door het Spaanse Escuadrón 403 worden bediend, die Generaal Arnaiz vanuit Getafe, ten zuiden van Madrid, bracht voor zijn deelname aan het 7e MATraC. |
Tot slot, een van de meest stimulerende uitdagingen voor het EATC ligt in de standaardisatie van toekomstige militaire transportvliegtuigen dankzij de aanschaf van Airbus A400M Atlas door Frankrijk, Duitsland, België, het Groothertogdom Luxemburg en Spanje. Met het oog hierop is het EATC al in 2011 begonnen met de ontwikkeling van de doctrine voor operationeel gebruik, evenals van syllabi en het concept van gemeenschappelijke training voor alle gebruikers, een bundeling die des te crucialer is aangezien tegen 2020 ongeveer 100 tot 110 Airbus-vliegtuigen deel zouden moeten uitmaken van de vloot van het EATC.
Europa wordt in grote mate gevormd door militairen en hun bereidheid om middelen te bundelen getuigt van hun super-Europese mentaliteit, en het EATC is daar een schitterende demonstratie van.
 | De TBM 700 van de Armée de l’Air, afkomstig uit Villacoublay bij Parijs, die de Chef van de Staf, Generaal Denis Mercier, naar het 7e MATraC in Eindhoven bracht. |
 | Onverwachte bonus op het tarmac van Eindhoven eind november 2013, een Litouwse Turbo Let 410 UVP, een van de twee toegewezen aan het 12e squadron gestationeerd in Zokniai. Opmerking: de propeller aan de neus is niet die van een APU (Auxiliary Power Unit), maar die van de Franse TBM 700 die precies in lijn geparkeerd staat. |
Tekst en foto’s: Jean-Pierre Decock
Hartelijke dank aan Hauptmann Norbert Thomas, persofficier van het EATC, voor zijn zeer effectieve input tijdens ons bezoek aan Eindhoven.
Hartelijke dank ook aan het lid van de Koninklijke Luchtmacht die ons een relevante rondleiding gaf over het tarmac en de vliegbasis Eindhoven.
