Beauvechain, 19 juli 2013. De dienst informatie en persrelaties van de Luchtcomponent van Defensie had ad-hoc een persconferentie georganiseerd ter gelegenheid van de aankomst op Belgische bodem van de eerste NH90 in zijn TTH (Tactical Transport Helicopter) versie. Deze was de dag ervoor in Beauvechain geland, geëscorteerd door een Agusta A109 en een SIAI-Marchetti SF260, vanuit de vliegbasis Luc-Le Cannet des Maures in de Provence, waar sinds het begin van het jaar de opleiding van de piloten van de nieuwe helikopter plaatsvindt. Het doel van deze lange reis was om de nieuwe aanwinst van de Belgische strijdkrachten aan het publiek te tonen tijdens de traditionele luchtparade van de nationale feestdag, dit jaar des te luisterrijker omdat het de inhuldiging van koning Filip I vierde, de eerste koning van België (zo niet ter wereld) die ook een brevet van jachtpiloot en helikopterpiloot bezat.
 | Eerste vlucht in België, onder een tropische zon, van de NH90 TTH met registratie RN05 in Beauvechain op 19 juli 2013. |
De NH90: een concept en zijn varianten
De minister van Defensie en vicepremier Pieter De Crem en de chef van de Belgische strijdkrachten, Generaal-vlieger Gérard Van Caelenberge, verhoogden de ceremonie met hun aanwezigheid. Na de toespraak van de minister van Defensie presenteerde Luitenant-kolonel Vlieger Jean-Didier Vandezande, programmanager NH90 voor België, het project op een heldere en goed gestructureerde manier in termen van operationele mogelijkheden van de twee types NH90, namelijk de TTH en de NFH (NATO Frigate Helicopter) die binnen de Belgische Luchtcomponent in gebruik zullen worden genomen.
 | Tijdens de persconferentie gewijd aan de presentatie van de NH90 TTH, van links naar rechts: Generaal-vlieger Gérard Van Caelenberge, opperbevelhebber van de Belgische strijdkrachten, minister van Defensie en vicepremier Pieter De Crem en Luitenant-kolonel Vlieger Jean-Didier Vandezande, programmanager NH90 voor België. |
Het voordeel van deze nieuwe militaire aanwinst ligt in het gemeenschappelijke concept dat in verschillende versies kan worden uitgewerkt, geoptimaliseerd voor goed gedefinieerde missies. Een aanpak die de investering en de bedrijfskosten (onderhoud, voorraden reserveonderdelen, enz.) alleen maar rendabeler kan maken en de interoperabiliteit tussen de vele luchtmachten van de NAVO die de door het NHIndustries-consortium (AgustaWestland, Eurocopter en Fokker) ontwikkelde helikopter gebruiken, kan vergemakkelijken.
De gemeenschappelijke basis voor alle versies van de NH90 omvat vele facetten, naast de motorisering met twee Rolls-Royce Turboméca RTM 322-01/9 turbines. Alle versies blijven echter multirole, zelfs als ze geoptimaliseerd zijn voor specifieke missies, en dit door de montage van aanpassingsmodules. De romp en de rotorbladen zijn gebouwd van composietmaterialen, wat een aanzienlijke gewichtsbesparing oplevert in vergelijking met metaal, terwijl ook de slijtage van componenten wordt voorkomen door een verhoogde weerstand tegen trillingen en corrosie. Tegelijkertijd beschikken alle NH90’s over de nieuwste elektrische bediening (fly-by-wire) die efficiënter is en minder onderhoud vereist dan klassieke bedieningen. De romp bestaat ook uit platte composietpanelen met hoeken, een configuratie die een lage radardetectie bevordert, wat essentieel is in echte operationele omstandigheden. Alle versies van de NH90 beschikken verder over twee grote zijschuifdeuren en een neerklapbare achterklep die gemakkelijke toegang tot het ruim mogelijk maakt, evenals het gemakkelijk laden van onder andere lichte voertuigen van het jeeptype. Zonder een uitputtend overzicht van alle technische elementen en details te geven, moet worden opgemerkt dat het dashboard digitale displays voor vluchtgegevens en analoge instrumenten bevat, waarbij elk van de systemen dubbel beschikbaar is voor tweehonderd procent veiligheid, bovendien zijn de instrumenten compatibel met NVG (night vision goggles of nachtkijkers) geïntegreerd in de helmen van de piloten.
 | De grootte van de NH90 TTH is indrukwekkend en de helikopter toont op deze foto duidelijk een van de twee zijdeuren en de achterklep die toegang geeft tot zijn ruime ruim dat plaats biedt aan 20 troepen of 2 lichte voertuigen of 2.500 kg vracht. |
Op een meer strikt militair niveau moet worden opgemerkt dat de stoelen van de piloten, bemanningsleden en passagiers, gemaakt van composietmaterialen, bestand zijn tegen impact bij een crash en dat, optioneel, die van de piloten gepantserd kunnen zijn. De helikopter beschikt ook over draaipunten die in de zijdeurstructuren zijn gemonteerd en die plaats kunnen bieden aan een lichte of zware mitrailleur (respectievelijk van kaliber 7,62 mm en 12,7 mm).
NH90 TBEA (Transport BElgian Army)
De nadruk lag dus op de NH90 die werd gepresenteerd in zijn TTH-versie, waarvan het eerste Belgische exemplaar met registratie RN05 op 21 december 2012 de fabriek in Marignane (Marseille) verliet om snel de Franse ALAT (Aviation Légère de l’Armée de Terre) basis in Le Luc te bereiken voor de pilotentraining van Belgische militairen. Dit toestel, het eerste van de vier Belgische TTH’s, is geoptimaliseerd voor tactische transportmissies en kan, zoals Luitenant-kolonel Vandezande uitlegt, in zijn ruime en gemakkelijk toegankelijke ruim tot 20 gevechtsklaar uitgeruste soldaten vervoeren, of 12 brancards (in MEDEVAC- of medische evacuatieversie), of vracht tot een maximum van 2.500 kg. Het toestel beschikt ook over een haak voor het transport van een lading tot 4 ton onder de helikopter. De uitrusting wordt verder aangevuld met een lier die een lading van 270 kg kan tillen.
 | Close-up van de neus van het toestel met zijn gebogen punt boven de zwarte radome van zijn weerradar; zijn registratie RN05 is duidelijk zichtbaar net onder het cockpitraam. |
De stoelen van de bemanning zijn gepantserd en deze beschikt over een weerradar in de neus. De Belgische NH90 TTH beschikt over tal van zelfverdedigingsmiddelen, bestaande uit een infraroodonderdrukker bij de uitlaat van de motoren (bescherming tegen projectielen die zich op warmtebronnen richten), een flare- en chaffdispenser en een beschermingssuite met LWR (Laser Warning Receiver), MLD (Missile Launch Detector) en RWR (Rear Warning Receiver), naast de inmiddels klassieke kabelsnijders. Zijn vele dubbel uitgevoerde systemen en zijn romp van synthetische materialen geven hem een hoge weerstand tegen vijandelijk vuur en crashes, wat de overlevingskansen van de bemanning vergroot.
 | Bij de landing nadert de NH90 een rij van negen Alphajets tegenover de hangars; deze vliegtuigen zijn in Beauvechain om de driekleurige rooksignalen af te schieten die de parade van 21 juli openen. |
 | Vooraanzicht van de TTH met zijn landingsgestel uitgeschoven. |
Hoewel geoptimaliseerd voor tactisch transport en dus ondersteuning van gevechtseenheden, kan de TBEA ook worden ingezet voor nationale of internationale ondersteuningsmissies (bijvoorbeeld bij grote rampen). Met enkele snel uitvoerbare aanpassingen kan de NH90 TTH gewonden evacueren (CASEVAC) of medisch transport verzorgen (MEDEVAC), en missies uitvoeren als luchtcommandopost.
Hoewel reddingsmissies van neergestorte bemanningen in vijandelijk gebied niet zijn voorzien voor de Belgische helikopters, preciseert Luitenant-kolonel Vandezande dat de CSR-module (Combat Search and Rescue of RESCO bij de Franse luchtmacht) de NH90’s op korte termijn in staat kan stellen dit soort missies uit te voeren; overigens zijn het vooral de Fransen met hun Caracal-helikopters en de Britten met hun Chinook’s die binnen de NAVO de grote specialisten op dit gebied zijn.
Op dit moment heeft de enige NH90 TTH, geleverd op 21 december 2012, 86 vlieguren verzameld, gewijd aan tests en instructie van technici van 13 januari tot 13 april en van bemanningen van mei tot juli 2013. Een tweede toestel zou eind juli of begin augustus moeten worden geleverd en operationeel worden gesteld in Le Luc; het is de bedoeling dat deze twee machines eind september naar België zullen terugkeren. De twee laatste NH90 TTH’s zouden in de loop van 2014 rechtstreeks in België moeten worden geleverd.
 | Na hun eerste vlucht aan boord van de NH90 TTH/RN05 zijn Generaal-vlieger Gérard Van Caelenberge en Minister Pieter De Crem zichtbaar tevreden. |
NH90 NBEN (Naval BElgian Navy)
De met spanning verwachte versie van de NH90 is de NFH (NATO Frigate Helicopter), die, hoewel fundamenteel multirole, geoptimaliseerd is voor zoek- en reddingsmissies op zee (SAR) en ondersteuning van M-klasse fregatten van de maritieme component van de strijdkrachten. Naast de gemeenschappelijke basis van de NH90 en zijn SAR-specificaties, kan deze versie ook de rol van maritieme bewaking en controle (onder andere anti-vervuiling en anti-piraterij) op zich nemen, evenals MEDEVAC en CASEVAC, maar in dit geval met slechts 9 brancards en transport (beperkt tot 14 passagiers, naast de drie of vier bemanningsleden).
 | Close-up van het dashboard van de NH90 TTH met zijn displays voor vluchtparameters en analoge instrumenten; helemaal rechts en in het midden van de foto is de cyclische pitchbediening van de rotor te zien. |
De apparatuur die inherent is aan de typische missies van de NH90 NBEN omvat een EMI/EMC communicatie- en navigatiesysteem dat compatibel is met dat van schepen, gebogen patrijspoorten om visuele waarneming te vergemakkelijken, een TACCO/SENSO (navigatie en tactische sensoren) console in de cabine. De avionica omvat een tactische FLIR (Forward Looking Infrared) met interface met de tactische 360°-scanboordradar, een datalink en telebriefingsysteem. De NFH90 is ook uitgerust met een reeks zelfverdedigingsmiddelen bestaande uit een EWS (Electronic Warfare System) suite die bedreigingsdetectoren en hun tegenmaatregelen integreert, zoals thermische fakkels of storingssystemen voor radars van vijandige toestellen.
De specifiek maritieme uitrusting, en dus onderscheidend van de TTH-versie, omvat het gemotoriseerd inklappen van de rotorbladen en het achterste deel (dat van de TTH gebeurt handmatig) evenals een aanlegvoorziening op het dek van het fregat en een ander systeem dat het mogelijk maakt de helikopter van het dek naar zijn hangar te manoeuvreren en vice versa. Tot slot beschikt de NFH90 over een automatisch drijfsysteem in geval van een noodlanding op water, maar de TTH beschikt hier ook over.
 | Majoor-vlieger Frank De Wolf, de eerste Belgische piloot gekwalificeerd op de NH90, wordt geïnterviewd door de journalist van VTM. |
Alle Belgische NFH90’s zullen worden geassembleerd in de Eurocopter-fabriek in Donauwörth, Duitsland. De eerste rolde op 17 maart 2013 van de productielijn met de Belgische code RN01 en de Duitse 98+51. Hij maakte zijn eerste vlucht op 5 april en heeft tot op heden 25 vlieguren; de levering is officieel gepland voor 31 juli en de machine zal op 13 augustus 2013 Marignane bereiken om de opleiding van monteurs en piloten in het beheersen van hun nieuwe toestel mogelijk te maken van 13 september 2013 tot 14 april 2014. De drie andere bestelde NFH90’s zouden in de loop van 2014 in Koksijde moeten worden geleverd, waar de Sea King en Alouette III ongeduldig wachten op hun aflossing.
Aangezien de Franse en Nederlandse marines ook NFH90’s inzetten die aan dezelfde normen voldoen qua avionica en operationele mogelijkheden, kan worden gesteld dat de interoperabiliteit van de NAVO-helikopters die aan de Atlantische kust opereren nog nooit zo groot is geweest.
 | De copiloot en commandant van de NH90 TTH tijdens zijn eerste vlucht was Luitenant-kolonel Vlieger Michel Gelders, toekomstig commandant van het NF90 TTH squadron dat in Beauvechain gestationeerd zal zijn. |
 | Close-up van de cocarde van de RN05 die men echt “low viz” of lage zichtbaarheid kan noemen. |
Het Belgische aankoopcontract voor 8 NH90’s (4 TTH en 4 NFH) en twee opties werd ondertekend op 18 juni 2007: het is dus onmiskenbaar dat het hele programma een aanzienlijke vertraging heeft opgelopen, toerekenbaar aan de vliegtuigbouwer. Bovendien kost elke helikopter 39 miljoen euro, waardoor de totale transactie een bedrag van 312 miljoen euro betreft, waarvan al ongeveer 10 miljoen aan vertragingsboetes ten laste van de leverancier kunnen worden afgetrokken. Als dit de minister van Financiën enigszins tevreden stelt, zien de minister van Defensie en de militairen van de luchtcomponent, en meer in het bijzonder van het 40ste squadron in Koksijde en de Heli Wing van Beauvechain, met grote voldoening het einde van de tunnel naderen dankzij hun heruitrusting met een toestel dat voorop loopt in technologie en over aanzienlijke operationele capaciteiten beschikt.
Zie ook op deze site het artikel “De eerste NH90 geleverd… eindelijk!” verschenen begin 2013, www.hangarflying.eu/fr/content/le-premier-nh-90-livr%C3%A9%E2%80%A6-enfin)
Tekst en foto’s: Jean-Pierre Decock
