Saint-Ghislain 25 mei 2013. De eerste “Fly-in” van Slingsby-vliegtuigen, georganiseerd op initiatief van de Belgische piloten “fans” van dit opmerkelijke vliegtuig, maar relatief onbekend bij niet-ingewijden, vond plaats op een zeldzame zonnige en vliegbare zaterdag van een weinig lenteachtige maand mei. Het evenement was een succes: maar liefst vier van de zes Slingsby’s die in België vliegen waren aanwezig, en een heuse escadrille Luxemburgse vliegtuigen beantwoordde positief aan de uitnodiging om het evenement bij te wonen. Het spektakel werd verzekerd door een acrobatische presentatie van de Extra 300 van Jean-Frédéric Pelletier, gestationeerd op het vliegveld van Saint-Ghislain, gevolgd door acro-training op de verschillende aanwezige Slingsby’s, en culmineerde met een opstijgen van vier T67’s gevolgd door een formatieovervlucht en een uiteenvalling.
 | Een zeldzame opstelling: vier van de zes Slingsby T67’s op de eerste Slingsby Meet in Saint-Ghislain. |
Men moet weten dat de T67’s, verkrijgbaar in verschillende modellen, allemaal geschikt zijn voor aerobatics, en dat de getoonde machines en hun piloten deelnemen aan het Belgisch Kampioenschap Aerobatics dat van 12 tot 15 juni in Saint-Hubert plaatsvindt.
 | Opstijgen van de T67M260 G-BWXV. |
De Slingsby T67
De oorsprong van de T67 gaat terug tot de ontwikkeling door René Fournier van de motorzwever RF-6, waarvan de eerste vlucht plaatsvond in 1974. Fournier bouwde slechts ongeveer veertig exemplaren, aangedreven door een Continental O-200 van 100 pk, voordat hij de productie stopzette. Een vierzitsversie, de RF-6C, werd in Duitsland ontwikkeld door Sportavia onder de aanduiding RF-6C, maar moest fundamenteel worden aangepast vanwege stabiliteitsproblemen en werd de RS-180.
Het Engelse bedrijf Slingsby Aviation kocht de ontwikkelingsrechten van de RF-6 in 1981 en gaf dit interessante tweepersoons trainingsvliegtuig, dat aerobatics mogelijk maakt, een nieuw leven. De eerste versie, genaamd T67A, was van houtconstructie, praktisch identiek aan de Fournier RF-6B, maar aangedreven door een Lycoming O-235 die 20 pk meer vermogen leverde, en werd slechts in zes exemplaren gebouwd. De T67B, gecertificeerd in 1984, werd in 14 exemplaren geproduceerd en kenmerkte zich door het gebruik van composietmaterialen ter vervanging van hout, terwijl dezelfde motor (120 pk) behouden bleef.
Slingsby richtte zich op de militaire “ab initio” trainingsmarkten en ontwikkelde de T67M. Deze werd in 32 exemplaren geproduceerd, introduceerde de benaming “Firefly” en maakte negatieve “G”-figuren mogelijk dankzij zijn geïnjecteerde Lycoming AEIO320-D1B motor van 160 pk en zijn tweebladige constant speed Hoffman HO-V72L-V/180CB propeller. In de T67M MkII-versie werd de ééndelige cockpitkap vervangen door een tweedelig model en beschikte het over twee vleugeltanks in plaats van de enkele romp tank van het vorige model.
 | De OO-STK is een T67M uitgerust met de 160 pk motor. Het is gestationeerd in Saint-Ghislain. |
Een civiele versie, de T67C Firefly Mk II, werd hiervan afgeleid, maar zonder de mogelijkheid van omgekeerde vluchten. Deze werd in 28 exemplaren geproduceerd.
De race naar vermogen ging verder met de T67M200, aangedreven door een Lycoming AEIO360-A1E van 200 pk en uitgerust met een driebladige Hoffman-propeller, die in juni 1987 werd gecertificeerd en in 26 exemplaren werd geproduceerd. Eind 1993 volgde de definitieve versie, de T67M260. Met de 260 pk van zijn Lycoming AEIO540-D4A5 was deze meer dan twee en een half keer krachtiger dan de originele RF-6! De T67M260 Firefly, geproduceerd in 51 exemplaren, werd met succes gebruikt voor de training van Britse piloten en die van andere Commonwealth-landen in het kader van de Joint Elementary Flying Training School (JEFTS).
 |
Deze T67M200 heeft de kleuren behouden van zijn voormalige gebruiker, de Royal Hong-Kong Auxiliary Air Force, en zijn militaire code HKG-13, maar is civiel gecertificeerd en geregistreerd G-BXKW. Merk de driebladige propeller op, geverfd in zwart-wit gestreept. |
In totaal werden iets meer dan 270 Slingsby T67’s geproduceerd van 1981 tot 1995.
Binnen de Royal Air Force werden 22 T67M260’s van 1995 tot 2010 gebruikt voor de basistraining van haar piloten en vlogen ze meer dan 100.000 uur vanaf Barkston Heath. Het was op een van deze machines dat Prins William zijn basistraining als officier-piloot in 2009 voltooide.
Andere militaire gebruikers waren de Royal Jordanian Air Force, waar het nog steeds in dienst is, en de Royal Hong Kong Auxiliary Air Force, die er vier gebruikte van 1987 tot 1996 (waarvan twee nu in België vliegen), en ook de Amerikaanse luchtmacht die in 1992 maar liefst 114 exemplaren bestelde, aangeduid als T-3A. Echter, na drie fatale ongevallen midden jaren negentig, werd het vliegtuig, ten onrechte, in diskrediet gebracht en uit dienst genomen, terwijl latere officiële onderzoeken van de USAF de crashes toeschreven aan pilotenfouten.
De militaire versies van de T67 werden officieel Firefly genoemd, wat vuurvliegje betekent, maar de piloten gaven het al snel de naam van een ander insect, de hommel, waarvan het geluid tijdens de vlucht de kracht van de motoren van de krachtigste versies weergeeft.
 | Michel in de cockpit van de T67M260 G-BWXV, en het hommelinsigne, dat de geluidskracht symboliseert. |
Sinds het einde van zijn militaire carrière is de Slingsby T67 zeer gewild bij privé-eigenaars die aangetrokken worden door zijn kwaliteiten als basistrainingsvliegtuig dat acrobatische vluchten toelaat, en tal van exemplaren vliegen in verschillende landen, waaronder België.
In zijn T67M260-versie heeft het een spanwijdte van 10,69 meter en een lengte van 7,55 meter, met een vleugeloppervlak van 12,6 m2. Het leeggewicht is 794 kg en het maximale startgewicht 1.157 kg. Wat de prestaties betreft, noteren we een maximale snelheid van 152 knopen (281 km/u), een kruissnelheid van 140 knopen (259 km/u), en een overtreksnelheid van 54 knopen (100 km/u). Zijn autonomie bedraagt 407 nautische mijlen (753 km), en zijn plafond 19.000 voet (5.790 m). De klimsnelheid is 1.380 ft/min.
De Slingsby’s in België
De eerste Belgische Slingsby werd in 1987 geïntroduceerd door Ercovan bvba. Het betrof een T67M160 serienummer 2010, voorheen G-BLER, die werd ingeschreven als OO-VAD.
Deze werd in 2003 gevolgd door de T67C3 (160 pk) serienummer 2087 OO-SGF. Dit was een machine die eerder werd gebruikt door de Nederlandse Rijksluchtvaartdienst, en werd vanuit Spa gebruikt door E. Griez. Hij bleef slechts enkele maanden Belgisch voordat hij weer Nederlands werd (PH-SGF) en vervolgens in Frankrijk werd verkocht.
 | De andere T67M200 ex-RHKAAF, de HKG-11 (G-BYRY) kon niet deelnemen aan de Fly-In, aangezien de eigenaar in het buitenland verbleef. Deze wordt onder andere gebruikt voor de training in “spin recovery” voor professionele instructeurs. |
De derde Belgische Slingsby is een T67M160 serienummer 2018, oorspronkelijk geleverd aan een Zwitserse civiele klant (HB-NBC), daarna Sloveens geworden (S5-DGS, voordat hij in april 2005 Belgisch (OO-STK) werd geregistreerd door een privé-eigenaar en gestationeerd in Leopoldsburg. In 2006 werd hij door een andere privé-eigenaar gekocht en is hij gestationeerd in Saint-Ghislain.)
Verschillende andere Slingsby’s zijn in België gestationeerd, maar zijn onder Britse registratie gebleven, waaronder twee exemplaren afkomstig van de Royal Hong Kong Auxiliary Air Force, waarvan zij de exotische kleurstelling hebben behouden. Het betreft de HKG-11 (G-BYRY), een T67M200 serienummer 2042, die onder andere door de BAFA werd gebruikt voor de vrille-training van professionele instructeurs, en de HKG-13 (G-BXKW), serienummer 2061, eveneens in gebruik vanuit Saint-Ghislain.
 | De twee “260 pk” (G-BWXV en G-BWXL) taxiën voor een formatievlucht voor de hangars van Saint-Ghislain. |
Last but not least, de 260 pk-versie is ook bij ons aanwezig, met twee T67M260’s, de G-BWXL (serienummer 2247), gestationeerd in Leopoldsburg, en de G-BWXV (serienummer 2256), gestationeerd in Saint-Ghislain.
De Belgische Slingsby-gemeenschap deelt de passie voor een vliegtuig dat de elegantie en finesse van de vleugel van de Fournier-motorzwevers combineert met een zeer gebruiksvriendelijke tweepersoons zij-aan-zij-configuratie voor de twee inzittenden, met acrobatische kwaliteiten die niet alleen training mogelijk maken, maar ook deelname aan wedstrijden. Hoewel de Fournier-vleugel inderdaad een handicap is bij draaiende figuren (het vraagt veel meer werk dan andere vliegtuigen zoals de Marchetti waarmee het kan worden vergeleken), biedt het ook het plezier van de uitdaging om deze handicap te beheersen.
 | Thierry, de organisator van de eerste “Slingsby Meet”. |
Het idee voor een eerste Slingsby-bijeenkomst ontstond in Saint-Ghislain, waar de vriendengroep-piloten, Michel, Thierry, Jean-François, Guillaume en enkele anderen het initiatief namen voor een uitnodiging voor een “Slingsby Fly-In”, met sponsoring van het bedrijf TC Trading and Consulting.
 | Het vertrek van de vier T67’s voor de formatievlucht. |
De andere Belgische “Slingsbyisten” reageerden massaal positief, en zo hadden we het genoegen om deze informele club op 25 mei te ontmoeten. De voorbereiding van de BLAC (Belgian and Luxemburg Aerobatic Championship) in juni was een van de hoogtepunten, aangezien de meeste Belgische Slingsby-piloten hieraan deelnamen met verschillende machines. De mogelijkheden voor formatievliegen werden verkend, gebruikmakend van de ervaring van enkele ex-Luchtmachtpiloten op dit gebied. Dit resulteerde in een prachtige formatieovervlucht, afgesloten met de traditionele “break” van de acrobatische patrouilles. Genoeg om sommigen ideeën te geven voor het volgende seizoen…
 | De uiteenvalling na de formatiepassage. |
Tekst en foto’s: Guy Viselé
