Kleine-Brogel, 2 oktober 2012. De gecombineerde Europese oefeningen Green Blade en Pegasus vinden er sinds 17 september plaats onder de auspiciën van het EDA (European Defence Agency). Deze belangrijke operaties, waaraan België, het Groothertogdom Luxemburg, Duitsland, Italië en Spanje deelnamen, omvatten 18 helikopters en zo’n 550 personen, evenals troepen van Belgische, Italiaanse en Spaanse speciale eenheden, gedurende een periode van drie weken. Een van de hoogtepunten van deze grootschalige manoeuvres vond plaats op 2 oktober met een demonstratie van het neutraliseren van rebellentroepen en de gevangenneming van hun leider onder zeer realistische omstandigheden.
 | Aankomst van de Boeing CH-47C Chinook (MM81460) van het 1e Reggimento « Antares » op het oefenterrein van Leopoldsburg voor een presentatie voorafgaand aan de oefening; de lierbediener/boordwerktuigkundige buigt uit het raam om een perfecte landing van de grote transporthelikopter te verzekeren. |
**EDA (European Defence Agency)**
Het Europees Defensieagentschap is voortgekomen uit de Raad van de Europese Unie en is actief op ministerieel niveau, evenals op het niveau van generale staven en dus van de strijdkrachten van de landen die hebben ingestemd met de programma’s die dit agentschap heeft opgesteld of van plan is te ontwikkelen in de nabije toekomst.
De lidstaten van het EDA zijn België, Duitsland, Italië, Luxemburg, Oostenrijk, Ierland en Spanje. Dit agentschap, opgericht eind 2003 en waarvan het volledige operationele potentieel in de zomer van 2005 werd bereikt, streeft ernaar talrijke programma’s voor wederzijdse samenwerking en delen (pooling & sharing) van de middelen van de strijdkrachten van de Europese lidstaten te ontwikkelen en uit te voeren, niet alleen in termen van overeenkomsten, maar ook van oefeningen en het samenvoegen van militaire uitrusting, personeel en de nodige begeleiding voor hun interoperabiliteit. Hoewel actief in Europa, onderhoudt het EDA ook nauwe betrekkingen met de NAVO (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) en met de defensie van de Verenigde Staten van Amerika.
 | Claude France Arnould, Chief Executive (Algemeen Directeur) van het Europees Defensieagentschap, is in een diepgaand gesprek met Brigade-generaal Vlieger Andries. |
Onder het voorzitterschap van Claude France Arnould opereert het EDA momenteel op tien gebieden van mutualisering en delen van militaire middelen en voorzieningen, waarvan er drie direct betrekking hebben op de luchtvaart of luchtmobiele capaciteit vanuit een breed Europees perspectief, namelijk operaties met helikopters, het beheer van strategische en tactische luchttransportcapaciteiten (die aan belang zullen winnen met de aanstaande ingebruikname van de Airbus A400M Atlas) en het beheer van energie en brandstof, waarvan één aspect het programma voor toekomstige luchttankvliegtuigen omvat, waar Europa grote behoefte aan heeft.
**Green Blade & Pegasus 2012**
De multinationale helikopterluchtmobiele oefening Green Blade vond voor het eerst plaats in 2009 in Zuid-Frankrijk. De 2e en 3e edities vonden respectievelijk plaats in Spanje en Italië, en België is nu gastheer van de 4e Green Blade-oefening, die onmiddellijk volgt op de relatief vergelijkbare oefening genaamd Hot Blade, die voor het eerst in Portugal werd gehouden van 4 tot 8 juli 2012.
 | Aankomst van de twee Agusta A129C Mangusta (EI906 en EI911) van het 5e Reggimento « Rigel » / 49 Squadriglia « Capricorno » op het vliegveld van Leopoldsburg, de vertrekbasis voor de oefening van die dag. |
 | De A129C Mangusta (EI911): een fraai profiel van een roofdier zwaar bewapend met raketten en een 20 mm Gatling meervoudig loopkanon. |
Vanuit de Limburgse basis Kleine-Brogel omvatte Green Blade 2012 vijftien gevechts-, transport-, tactische interventie- of medische evacuatiehelikopters. Zo had Italië twee Agusta A129C Mangusta’s van de 49 Squadriglia « Capricorno » van het 5e Reggimento « Rigel », gestationeerd in Casara in het noordoosten van het schiereiland, gestuurd, evenals twee Boeing CH-47C Chinook tweerotors van het 1e Reggimento « Antares » uit Viterbo, niet ver van Rome. Duitsland had zes Bell UH-1D Huey’s van het Transporthubschrauberregiment 30, gelegerd in Niederstetten in Noord-Beieren, gestuurd. De Belgische deelname bestond uit vijf Agusta A109’s in medevac-, vuursteun- of observatieversie, allemaal geleverd door het 18e squadron van de Heli Wing van de Luchtcomponent. Het geheel ontving, om volledig operationeel te zijn, ook de assistentie van een Boeing E-3A Awacs van de NAVO, evenals F-16AM’s (tot vier toestellen) met Sniper-verkenningspods en twee UAV B-Hunters van het 80e squadron van de Luchtcomponent, om zo over alle nuttige informatie te beschikken voor en tijdens de actie van de aanvalseenheden, en om de controllers die de operatie moesten leiden, te informeren.
 | Bij de landing, de Bell UH-1D Huey met registratie 72+45 van de Heeresflieger (legervliegers) van het Transporthubschrauberregiment 30 (transporthelikopterregiment) gevestigd in Niederstetten in Beieren. |
Naast de naties die aan deze manoeuvre deelnamen, hadden verschillende Europese staten waarnemers gestuurd, namelijk Bulgarije, Tsjechië en Oostenrijk, en zelfs Canada. Deze grootschalige multinationale oefening strekte zich uit over drie weken in twee verschillende fasen: het CETFIT-gedeelte (combat enhancement training – force integration training), dat wil zeggen de optimalisatie van de gevechtstraining en de integratie van de bemanningen gedurende de eerste week, waarbij de volgende twee weken waren gewijd aan het zogenaamde FTX-gedeelte (field training exercise of oefeningen in het veld). Deze fasen golden zowel voor Green Blade als voor Pegasus, waarbij Belgische, Italiaanse en Spaanse speciale eenheden (parachutisten, commando’s en andere) betrokken waren.
 | Close-up van de twee miniguns gemonteerd in de zijluiken van de Agusta A109 H29 van het 18e squadron van de Heli Wing van Bevekom. |
Pegasus, een oudere oefening dan Green Blade, vereiste naast helikopters ook de inzet van grond- en luchtlandingsmiddelen die werden geparachuteerd vanuit C-130H Hercules-toestellen van de Belgische Luchtcomponent. De deelnemers kregen bovendien de gelegenheid, uitsluitend voor trainingsdoeleinden, om sprongen uit te voeren vanuit de gevangen ballon op het vliegveld van Schaffen-Diest, welbekend bij Belgische parachutisten.
De zo’n 800 militairen die direct of indirect deelnamen aan de twee internationale oefeningen, begonnen voortvarend: zo werden in de eerste week van Green Blade (van 17 tot 22 september) in totaal 83 uur en 20 minuten vlieguren gemaakt door alle helikopters, waarbij de Belgische Agusta A109’s en de Duitse Bell UH-1D Huey’s het leeuwendeel voor hun rekening namen met respectievelijk 43 uur en 15 minuten en 32 uur en 25 minuten.
 | De operatie tegen de opstandelingen begint met de snelle afdaling via touwen van de commando’s van de twee UH-1D’s (waaronder de 73+30 hier) naar het doel, namelijk de villa waar de leider van de rebellen en enkele zwaar bewapende handlangers zich schuilhouden. Het afzetten van de acht aanvallers en hun bestorming van het doel zullen slechts enkele minuten duren. |
**De kern van de zaak onder (bijna) reële omstandigheden**
Enkele zeer realistische trainingen vonden plaats over thema’s die nauw aansloten bij de actualiteit en waarbij de inzet van helikopter- of parachute-troepen op specifieke punten vereist was om kwaadwillende facties te neutraliseren of gijzelaars te bevrijden. Eén daarvan was bijzonder significant: het kreeg de naam « Heimdall’s Return » en vond plaats halverwege de eerste week van de FTX-fase. Het doel was de uitvoering van een resolutie van de Verenigde Naties, concreet gemaakt door een aanval op een vliegveld dat in handen was gevallen van drugshandelaren, waarbij de winsten van de drugshandel vaak werden gebruikt om internationaal terrorisme te financieren. Er was echter een complicatie, aangezien twee gijzelaars werden vastgehouden in de verkeerstoren van het doelwitvliegveld. Het commando dat belast was met het neutraliseren van de criminelen, het beveiligen van de gijzelaars en uiteindelijk het vernietigen van de faciliteiten, werd ter plaatse gehelikopterd door een Italiaanse Chinook en twee Duitse UH-1D’s, terwijl een Belgische A109 fungeerde als vliegende commandopost, een andere de zone observeerde tijdens de aanval en een Italiaanse A129C klaar stond om op verzoek luchtsteun te leveren. Een andere A109 medevac stond paraat in Kleine-Brogel en experts van de Belgische drugs- en antiterrorismebrigade van de politie werden door twee MD 900’s van de luchtsteuneenheid van de federale politie, gestationeerd in Melsbroek, naar het doel gebracht.
 | De enige gewonde tijdens de aanval wordt op een brancard vervoerd naar de Agusta A109 medevac (H22) van het 18e squadron van de Luchtcomponent. |
De demonstratie « alsof het echt is » die voor de pers werd georganiseerd, was gebaseerd op een scenario dat relatief dicht bij dat van de hierboven genoemde oefening lag en eveneens op een thema dat als actueel kan worden beschouwd. De dichte en aanhoudende motregen verminderde het horizontale zicht en verlaagde het plafond aanzienlijk, wat alleen maar de dramatische en realistische kant van de manoeuvre versterkte.
 | De H22 stijgt op uit de smalle open plek, geteisterd door de dichte motregen, om de gewonde naar een ziekenhuis achterin te brengen. |
Het decor: een bos, enkele kleine open plekken en een villa aan de rand van een daarvan.
Het probleem: een radicale revolutionaire groep terroriseert en onderdrukt al lange tijd de burgerbevolking, en de leider van de illegalen houdt zich verschanst in deze villa, zoals bevestigd door talrijke verkenningsmiddelen die eroverheen vliegen of in de buurt actief zijn.
De aanleiding: VN-resolutie 945 die leidt tot de vorming van een internationale veiligheidsmacht om de leider van de rebellie levend te vangen. Onmiddellijk en gedurende twee opeenvolgende dagen wordt het doelwit nauwlettend in de gaten gehouden om de modus vivendi van de rebellen, die bovendien zwaar bewapend zijn, nauwkeurig vast te stellen.
 | Evacuatie van de aanvalsspeciale eenheden door de Bell UH-1D Huey 72+39 van de Duitse THR 30. |
De missie: op D-Day levert een F-16AM met een verkenningspod de laatste aanwijzingen aan de helikopterbemanningen op weg om de aanval uit te voeren. De beelden vastgelegd door de Sniper-pod geven aan dat het grootste deel van de opstandelingen zich in het huis bevindt, maar dat een voertuig met zware wapens patrouilleert in de buurt ervan.
De aanval: de informatie wordt ontvangen door de twee Agusta A129C Mangusta’s die hun aanval inzetten om elke vijandigheid in de nabijheid van de villa te neutraliseren. Onmiddellijk na hun eerste passage wordt het commando ter verdediging van de aanvalsperimeter aan de westzijde van de villa afgezet door een Italiaanse Chinook, terwijl twee Duitse UH-1D Huey’s zich aan de zuidoostzijde van het doel positioneren in zweefvlucht, waardoor de speciale eenheden een snelle afdaling via touwen kunnen uitvoeren en de deuren kunnen opblazen om naar binnen te stormen en, dankzij het verrassingseffect, de leider van de opstandelingen gevangen te nemen. De A129C Mangusta’s blijven rond het doelwit cirkelen, klaar om in te grijpen indien nodig.
 | Om de succesvolle operatie af te sluiten, komt de Italiaanse Chinook (MM81460) het peloton van de speciale eenheden, dat bij het begin van de aanval per helikopter was afgezet om een veiligheidskordon rond de perimeter van het doelwit te vormen, ophalen; de open plek lijkt behoorlijk smal voor de grote transporthelikopter die toch 18 meter lang is en waarvan de diameter van elke rotor 18,30 meter bedraagt. |
Medische evacuatie: de raid verliep succesvol, maar een van de commando’s raakte gewond aan zijn been. Een Belgische A109 medevac komt in de open plek landen om hem naar een ziekenhuis achterin te brengen. Om onaangename verrassingen te voorkomen, wordt de medische helikopter, terwijl deze op de grond en kwetsbaar is, beschermd door een andere Belgische A109, bewapend met een boordmitrailleur in de zijluiken, één links en één rechts, waarbij de mitrailleurs hun vinger aan de trekker hebben voor het geval dat…
De extractie: de commando’s die met UH-1D’s waren aangevoerd, worden even snel geëvacueerd als ze waren ingezet, en uiteindelijk komt de Chinook het peloton ophalen dat hij aan het begin van de aanval had afgezet om een veiligheidskordon rond het doelgebied te vormen.
 | De officiële badge van de Europese oefeningen Green Blade en Pegasus 2012 die van 17 september tot 5 oktober in België plaatsvonden vanuit de Limburgse basis Kleine-Brogel. |
De samenhang van deze zeer dynamische demonstratie werd geïllustreerd door de verschillende fasen die naadloos in elkaar overvloeiden, wat getuigde van het hoge niveau van interoperabiliteit van de bemanningen en de middelen die door de drie deelnemende landen in actie werden gebracht: België, Duitsland en Italië. De erbarmelijke weersomstandigheden versterkten alleen maar de mate van excellentie die door de deelnemers werd bereikt.
Met dank aan Adjudanten Peter Dewael en Philippe Van Huyck van Comopsair IPR, evenals aan Elisabeth Schoeffman, M&C Officer van het EDA.
Tekst en foto’s: Jean-Pierre Decock
