Brussel, 1 december 2011. We hebben eindelijk de tijd gevonden om langs te gaan bij de museumwinkel van het Koninklijk Museum van het Leger in het Jubelpark om een exemplaar te kopen van het boek van Vincent Jacobs ‘Les Avions Tipsy Airplanes’, dat midden augustus verscheen. Het minste wat we kunnen zeggen, is dat het de moeite waard was!
 | Het definitieve werk! |
Dit grote en dikke tweetalige (Frans-Engels) boek van 256 pagina’s op DIN A4-formaat is rijk en uitgebreid, aangezien de documentatie overvloedig, diepgaand, gevarieerd en compleet is. Alle vliegtuigen geproduceerd door Ernest Oscar Tips (en met zijn broer Maurice vóór de Eerste Wereldoorlog) worden onder de loep genomen, ondersteund door foto’s en tekeningen, waarvan de reproductie van een hoge en opmerkelijke kwaliteit is. Van de “hélicoplane” uit 1908, die enkele korte vluchten maakte op het vliegveld van Casteau, tot de Tipsy Nipper uit 1957, wordt het hele oeuvre van E.O. Tips besproken. Zo worden geanalyseerd – of zelfs ontleed – het eerste Tipsy-vliegtuig, de eenzits-eendekker Tipsy S uit 1935 en zijn tweepersoonsversie, de Tipsy B/Bc en Trainer, met hun elegante lijnen en geraffineerde aerodynamica, waarvan de moderniteit tot op de dag van vandaag niet misplaatst is. De Tipsy M/Fairey Primer volgt, evenals de Tipsy Junior met zijn sobere en harmonieuze lijnen, die Peter Twiss, testpiloot bij Fairey en wereldrecordhouder absolute snelheid aan de controls van de supersonische Fairey FD 2, graag vloog en die hij in 1957 zelfs op het vliegdekschip Ark Royal landde! Het boek richt zich vervolgens op de Belfair (BELgian FAIRey) en de Nipper, het hoogtepunt onder de door Ernest Oscar Tips ontworpen en ontwikkelde toestellen, die allemaal, zonder uitzondering, resoluut buiten de gebaande paden traden.
De auteur heeft zich ook toegelegd op het beschrijven van verschillende projecten die het tekenstadium niet overschreden, en hij schetst tevens grote delen van de geschiedenis van de bedrijven Fairey België en hun moederbedrijf in Groot-Brittannië, aangezien deze bedrijven nauw verbonden waren met de creatie, ontwikkeling en evolutie van de Tipsy-vliegtuigen.
 | De auteur, Vincent Jacobs, bezig met de montage van de propeller van de Tipsy Trainer, waarvan de restauratie eind 2010 werd voltooid. (Foto Yves Duwelz) |
De verwezenlijkingen van Ernest Oscar Tips waren op meer dan één manier opmerkelijk en vooruitstrevend, en hun unaniem erkende vliegeigenschappen hebben vele vliegers overtuigd en verleiden nog steeds menig piloot aan het begin van de 21e eeuw. Inderdaad, maar liefst zes Tipsy B/Bc/Trainers vliegen nog steeds of staan op het punt om opnieuw het luchtruim te kiezen, evenals een Tipsy Junior en een Belfair (plus een ander in restauratiestadium om te vliegen) en zeer talrijke Nippers stijgen dagelijks op om de hemel te bestormen in Europa en zelfs in Amerika!
 | De Tipsy Trainer, schitterend gerestaureerd door een team onder leiding van Vincent Jacobs, werd begin december 2010 gepresenteerd tijdens de nocturne van het Luchtvaartmuseum. (Foto Jean-Pierre Decock) |
 | Het prototype van de Tipsy S, de eerste uit de Tipsy-lijn, in vlucht in 1936 nabij Harmondsworth, het vliegveld van Fairey ten westen van Londen. (Foto Fairey) |
 | Deze luchtfoto van de enige in België geregistreerde Tipsy B/Trainer (OO-EOT, als eerbetoon aan Ernest Oscar Tips) toont perfect het elegante ontwerp van zijn elliptische vleugel en de aerodynamische lijnen van zijn romp. Het is zijn eigenaar, Ronald Supply, die hem eind april 2006 in de omgeving van zijn basis Moorsele bestuurt. (Foto Jan Vanhulle) |
De prestaties van diverse Tipsy’s worden ook beschreven in het boek van Vincent Jacobs, of het nu gaat om ongewone gebeurtenissen of wereldrecords voor afstand die tweemaal werden verbroken door dezelfde Tipsy Belfair OO-TIC in 1950 en 1955.
De enige kritiek betreft de talrijke hiaten in termen van elisie, overeenkomst van bijvoeglijke naamwoorden en werkwoordsvervoeging in de Franse tekst, maar we moeten toegeven dat we enigszins puristisch zijn op dit gebied; dit doet echter niets af aan de immense documentatiewaarde van het werk.
 | De Tipsy M vastgelegd door de beroemde fotograaf Charles E. Brown in de omgeving van White Waltham begin 1948. (Foto Charles E. Brown/RAF Museum) |
 | Het prototype van de Tipsy Junior rond 1950 met, waarschijnlijk, F.H. Dixon aan de controls; deze voormalige hoofdtestpiloot bij Fairey Ltd was een fervent liefhebber van de verschillende Tipsy-vliegtuigen. (Foto AELR) |
Het jaar 2011 was een goed jaar wat betreft de Belgische luchtvaartliteratuur en luchtvaartenthousiastelingen zijn ongetwijfeld verwend. Het werk van Vincent Jacobs is echter een geweldig boek, met een onvergelijkbare en overvloedige iconografie (foto’s, tekeningen, plannen, schema’s en advertenties) – we zouden bijna zeggen overdadig! – met tal van onuitgegeven documenten, waaronder kleurenfoto’s uit de jaren ’30 en ’40. Deze omvangrijke publicatie doet ons besluiten dat ‘Les Avions Tipsy Airplanes’ van Vincent Jacobs het definitieve werk over dit onderwerp is en dat iedereen die geïnteresseerd is in de Belgische luchtvaart het onmiddellijk aan zijn bibliotheek moet toevoegen.
 | De Tipsy Nipper MK II OO-MDL met vleugeltiptanks, hier gezien in Moorsele in juni 1976, was eigendom van Désiré Van Gerwen, een voormalige F-104G piloot, die er acrobatische demonstraties mee uitvoerde, maar de laatste, op 3 september 1978 in Trier, werd hem helaas fataal… (Foto Jacques Barbé) |
« Les Avions Tipsy Airplanes » door Vincent Jacobs, uitgegeven door het « Nationaal Fonds Alfred Renard », te koop in de museumwinkel van het Koninklijk Museum van het Leger voor de (democratische) prijs van 35 euro. Haast u om het aan te schaffen, want de totale oplage bedroeg slechts 750 exemplaren en, gezien de onverslaanbare prijs-kwaliteitverhouding, zal het niet lang op de planken blijven liggen!
Jean-Pierre Decock
