Gosselies, 16 mei 1993. Bijna twintig jaar geleden: ik was op de tweede dag van mijn tweede Sonaca-meeting als commentator en ik dacht niet dat ik aan de basis zou liggen van de swap (ruil) van een Britse C-130 tegen een Belgische luchtmacht C-130. Ik had de commentaren verzorgd van de vorige luchtfeesten op de luchthaven van Charleroi en die van de meeting georganiseerd door Sonaca in 1992; er zouden er in totaal vier zijn, die van 1995 was de laatste aangezien de zorgwekkende economische situatie in de luchtvaartsector de Carolorégische constructeur ertoe had gebracht personeel te ontslaan en de traditionele jaarlijkse luchtfeesten, georganiseerd ten behoeve van Sinterklaas voor de kinderen van het personeel, sine die te annuleren. Sindsdien zijn er geen meer geweest en dat is jammer, want de Sonaca-meetings hadden een bijzondere smaak met hun grote aandeel aan warbirds en typisch civiele attracties tussen de presentaties van militaire vliegtuigen.
 | De Lockheed C-130H Hercules met registratie CH-05 (degene die betrokken was bij de gebeurtenis van mei 1993) toen hij in 1992 was voorzien van het kleurenschema ter herdenking van twintig jaar dienst van het type bij de Belgische Luchtmacht. De Sioux is het embleem van de 15de Wing en deze decoratie werd ontworpen door Commandant Xavier Elleboudt; ze zou begin 1993 verdwijnen tijdens de algemene revisie van het toestel, dat vanaf dan uniform grijs geschilderd zou worden in plaats van in een driekleurencamouflage. (Foto Jo Huybens) |
Preludes
Om mijn taak als commentator beter te kunnen vervullen, ging ik elk jaar op vrijdagmiddag naar de aankomst van de deelnemers, omdat dit me de mogelijkheid bood om met de bemanningen te praten en aantekeningen te maken die me in staat zouden stellen om minder ‘standaard’ en dynamischer commentaar te geven dan alleen de namen van de gepresenteerde vliegtuigen op te sommen en het publiek te vervelen met een litanie van technische gegevens waar ze niets mee konden… Aangezien ik zelf piloot was en aan aerobatics deed in Gosselies, kon ik de figuren die door de solo’s en aerobatics-patrouilles werden uitgevoerd duidelijk – en met een zekere anticipatie op de actie – uitleggen.
 | De C-130J van 47 Squadron van de RAF die de Red Falcons vervoerde tijdens de meeting in Koksijde in juli 1996, volledig gelijk aan die in Gosselies en die op 16 mei 1993 aan de grond bleef. |
Voor de eerste twee Sonaca-meetings die ik van commentaar voorzag, stond ik zes tot zeven uur achter elkaar midden in het publiek met mijn microfoon en mijn haastig gekrabbelde stapel aantekeningen, maar ik bevond me op de hoek van het meest vooruitgeschoven gebouw van Sonaca met direct uitzicht op de taxibaan en de drempel van baan 07. Deze positie en het gebrek aan faciliteiten hadden me ertoe aangezet om mijn fotomateriaal daar niet mee naartoe te slepen, en ik heb dus geen foto’s gemaakt tijdens de gerelateerde evenementen (gelukkig hielden bevriende fotografen de wacht).
 | De Red Falcons van de RAF, aangekomen op 2.000 voet (600 meter), beginnen, de zes onderaan, hun spiraal naar rechts, terwijl de zes bovenaan hetzelfde zullen doen, maar dan naar links. Dit was in Koksijde in juli 1996 en toen sprongen ze met twaalf. |
Op zaterdagochtend had ik deelgenomen aan de briefing over het weer, de timing en de vliegveiligheid, waar de deelnemers aan de meeting bijeenkwamen. Zo kon ik mijn informatie aanvullen en beschikken over het precieze programma, inclusief de laatste wijzigingen. Het weer was mooi en droog, hoewel een beetje fris voor de tijd van het jaar, en de vliegshow was rijk, zeer gevarieerd en onberispelijk uitgevoerd, met duidelijk een blij en tevreden publiek.
 | De tien Red Falcons op 1.000 voet (300 meter) boven Gosselies voeren, op bevel van hun leider die voortdurend radiocontact met hen heeft, een spiraal van 360° uit: over enkele seconden zullen ze allemaal geland zijn. (Foto Jean-Michel Marit) |
De parachutesprongen worden zeer gewaardeerd door de toeschouwers van de luchtfeesten en voor de Sonaca-meeting van 1993 had alleen het Para Commando Regiment van Schaffen-Diest op elk van de twee dagen twee massasprongen van dertig para’s, uitgerust met al hun uitrusting, uitgevoerd vanuit een C-130H van het 20ste squadron van de 15de Wing. Eén vond plaats in de late ochtend en de andere in de namiddag, de ene of de andere, afhankelijk van de dag, gevolgd door een krachtige demonstratie van het grote viermotorige vliegtuig dat hen naar de droppingshoogte had gebracht.
 | De Red Falcons groeperen zich onmiddellijk na de landing. Op de voorgrond van de foto: Catherine Maunoury, wereldkampioene kunstvliegen, die op zondag 16 mei 1993 aan boord van haar Extra 300 een adembenemende demonstratie gaf, en Albert Hage die een prachtige acrobatische presentatie gaf met zijn Yak 11. (Foto Jean-Michel Marit) |
In 1993 presenteerde de beroemde patrouille van de Red Falcons van de Royal Air Force een spectaculaire en kleurrijke parachutesequentie die het publiek in vervoering bracht. De tien parachutisten waren verticaal gespreid tijdens hun afdaling, elk tekende zijn traject met rook. Ik sprak vloeiend Engels en had hun leider lang geïnterviewd, die me had uitgelegd dat ze afdaalden door aan canopy stalking te doen en niet aan canopy contact (waarbij elke parachutist met zijn voeten de top van de parachute van degene direct onder hem raakte) vanwege het risico om de parachute in brand te steken met de rookpot die elke springer aan zijn enkel had bevestigd. Dit ongewone nummer verliep onberispelijk en werd steevast gevolgd door het luide applaus van het publiek.
 | Groots finale, de C-130H van de 15de Wing duikt om binnen enkele seconden vlak over het dek achter de Red Falcons te vliegen, terwijl zij het publiek zullen groeten. (Foto Jean-Michel Marit) |
Zondag… het loopt mis!
Zoals gewoonlijk woonde ik op zondagochtend de briefing bij om op de hoogte te zijn van de laatste programmatische wijzigingen en om de ene of andere deelnemer om verduidelijking te vragen. In de vrolijke drukte na afloop van de briefing nam de leider van de Red Falcons me apart en zei dat hij een groot probleem had dat hij me wilde voorleggen, want volgens hem was ik de enige ‘organisator’ van de meeting die voldoende goed Engels sprak… Als vrijwillige spreker voor het evenement zei ik hem meteen dat ik geen enkele macht had binnen de organisatie ervan, maar dat ik bereid was hem een handje te helpen binnen mijn mogelijkheden.
 | De CH-05 volledig in grijs gekleed tijdens de meeting van Koksijde begin juli 1993. |
Het probleem was aanzienlijk: hij bekende me dat de piloten van de C-130 van het 47 Squadron van Lyneham beweerden ziek te zijn en weigerden te vliegen, waardoor zijn presentatie in gevaar kwam. Maar als verantwoordelijke officier was het voor hem een erezaak om zijn contract na te komen.
Aangezien ik de bemanning van de Belgische C-130H goed kende en haar commandant, Majoor Jean-Luc Feuillen, in de buurt zag passeren, riep ik hem en gaf hem een snelle uitleg. Als aanhanger van het positief denken (een zo typisch Belgisch fenomeen!), stemde hij onmiddellijk in om zijn falende Britse collega te vervangen en zonderde hij zich een kwartier af met de leider van de Red Falcons om hun nu Anglo-Belgische prestatie tot in detail uit te werken…
 | Commandant Xavier Elleboudt en Majoor Jean-Luc Feuillen, de protagonisten van de C-130-ruil van de Red Falcons en de acteurs van deze unieke Anglo-Belgische prestatie. (Luchtmacht) |
Het was de bedoeling dat de Red Falcons om 11:30 uur zouden springen, maar deze onverwachte situatie liet dat niet toe en het was de Mosquito die dit tijdslot vulde, hen het oorspronkelijk om 12:52 uur geplande tijdslot afstaand, dat echter werd vervroegd naar 12:27 uur met een dropping om 12:52 uur.
De vier leden van het Engelse team stonden op de grond om de nodige markeringen te plaatsen, terwijl de tien anderen uit de Belgische C-130H sprongen (geregistreerd als CH-05, als mijn geheugen me niet bedriegt). Heel snel verspreidden ze zich verticaal, waarbij ze hun rooksignalen vrijgaven om hun figuren te benadrukken: op 2.000 voet (600 meter) draaiden de vijf parachutisten onderaan in een spiraal naar rechts, terwijl de vijf bovenaan de formatie hetzelfde deden, maar dan naar links. Aangekomen op 1.000 voet (300 meter), maakten ze allemaal een volledige draai van 360 graden voordat ze landden, waarbij de even nummers van de formatie de groene kruis op de grond瞄den, terwijl de oneven nummers zich naar het rode kruis op de grond begaven. Na hun afdaling, die minder dan vijf minuten duurde, stelden ze zich op een rij voor het publiek en, vijfenveertig seconden nadat de laatste voet op de vaste grond had gezet, voerde de Belgische C-130H een passage op zeer lage hoogte uit achter de opgestelde Britse parachutisten, terwijl dezen het publiek groetten dat hen een warm applaus gaf.
 | De CH-05 schitterend in de zon op Melsbroek in september 2008. |
De bemanning van de Belgische C-130H Hercules bestond uit Majoor Jean-Luc Feuillen en Commandant Xavier Elleboudt, beiden instructeur-piloten bij de TCU (Transport Conversion Unit) van de 15de Wing, Kapitein Luc Collee, navigator, en Sergeant-majoors Luc Loverie, flight engineer, en Danny Boesmans, loadmaster. Deze liefhebbers van positief denken, bedreven in paradrops, hebben door hun competentie en hun vrijwilligerswerk bijgedragen aan het goede verloop van het Sonaca-luchtfeest, waarvoor ze hierbij bedankt en gefeliciteerd worden!
 | De auteur aan de microfoon op zondag 16 mei 1993 tijdens het Sonaca-luchtfeest. (Foto Jean-Pol Schepens) |
Tekst en foto’s: Jean-Pierre Decock
