Huizingen, 7 april 2011. Zondagochtend, 07:10 uur, de parkings van het Provinciaal Domein van Huizingen zijn verlaten… met uitzondering van een 4×4 en een aanhangwagen van European Balloon Corporation. Een doopvlucht met een heteluchtballon wordt voorbereid. De enorme ballonhuls van de Ultra Magic OO-BIY wordt uit zijn zak gehaald en op de grond uitgespreid. Ondanks de indrukwekkende afmetingen van het toestel (10.000 m3 volume), duurt het nauwelijks iets meer dan 10 minuten voordat het klaar is voor de start. De mand kan 18 personen meenemen, inclusief de piloot. Benoît Siméons, een professionele piloot en ervaren instructeur, wordt vergezeld door zijn zoon Tanguy, die negen jaar oud wordt. En aangezien hij zijn eerste vlucht op drie maanden leeftijd maakte, wordt de methode van totale onderdompeling, die zo goed werkte voor zijn vader, voortgezet.
 | Zo vader, zo zoon. Benoît Siméons wordt geholpen door Tanguy, die zijn 9e verjaardag viert door zijn papa te vergezellen. De opvolging is verzekerd. (Foto Guy Visele) |
Een ballonvaart
Dankzij de goed ingespeelde actie van het team van European Balloon Corporation hebben de twee ventilatoren en de branders ervoor gezorgd dat het toestel is opgeblazen en nu rechtop staat.
De passagiers worden in vier aparte, gestoffeerde compartimenten met handgrepen geladen, wat de vlucht evenwichtiger en comfortabeler maakt.
 | Onder invloed van de ventilatoren en branders blaast de ballon snel op. (Foto Guy Visele) |
En om 07:31 uur is het de start. Het weer is goed: variabele maar zwakke wind uit het noordoosten. Snel wordt een hoogte van 450 meter bereikt, en de OO-BIY steekt de snelweg Brussel-Bergen (E19) over en vliegt over het dorp Lembeek, dat deze zondagochtend nog slaapt. De temperatuur van 9° C wordt gecompenseerd door de warmte die door de branders wordt afgegeven. Het landschap glijdt langzaam onder de mand door, onder de verwonderde ogen van de passagiers. In de lucht is alles kalm en sereen. Benoît Siméons geeft commentaar op de vlucht en beschrijft de overvlogen plaatsen. Hij staat via de radio in contact met het team van retrievers en luistert ook naar de ATIS- en approach-frequenties van Brussels Airport en Charleroi. Voor zijn navigatie gebruikt hij, hoewel hij de regio uit zijn hoofd kent, GPS en de goede oude VFR-kaart. Wilde eenden vliegen in de buurt van de ballon. Op de grond, verrast door het geluid van de brander, vluchten enkele hazen en fazanten voor ons weg. Bij het overvliegen van een klein dorp groet een fietser ons, een moeder met haar jonge kind komt hun tuin uit. Op de snelweg toeteren auto’s en motoren om gedag te zeggen. De tijd verstrijkt langzaam.
Het is bijna tijd om ons voor te bereiden op de landing. Benoît Siméons geeft een veiligheidsbriefing: goed vasthouden aan de handgrepen, de knieën licht buigen bij het contact met de grond, de armen in de mand houden. We naderen Saintes, op de N7. Midden in het industriepark, in een verbazingwekkend contrast, is een prachtige oude vierkantshoeve letterlijk omringd door moderne gebouwen van verschillende bedrijven. Uit respect voor de landbouwgronden kiest de piloot een klein grasveld ingeklemd tussen hangars en logistieke parkeerplaatsen. Van bovenaf gezien heeft dit de afmetingen van een zakdoek.
De precisie van de nadering en de gecontroleerde daalsnelheid zijn indrukwekkend. De mand raakt de grond zachtjes en de ballon blijft rechtop staan dankzij de zwakke wind. De passagiers verlaten de ballon en Benoît Siméons vraagt hen om de mand met al hun gewicht vast te houden door zich aan de buitenste handgrepen te klemmen. En het zo gevormde team verplaatst de ballon, mand 30 cm boven de grond, naar de aanhangwagen van het bergingsploeg die ons intussen heeft bereikt. De parachute (het beweegbare deel aan de top van de ballonhuls) wordt geopend en de ballon loopt leeg en gaat liggen.
 | Na een onberispelijke landing helpen de passagiers een handje en dragen de mand en de nog verticale ballon naar de aanhangwagen. (Foto Guy Visele) |
De ballonhuls wordt opgevouwen en terug in zijn enorme zak gestopt, die, gezien het gewicht, op een vreemd rupsvoertuig wordt geplaatst dat lijkt op de LEM van de eerste ruimtevluchten. Nadat de uitrusting is opgeborgen, knielen de passagiers, bedanken de goden van de wind en worden gedoopt met champagne!
Het is 09:05 uur, de vlucht duurde iets meer dan een uur en legde een afstand van ongeveer 8 km in een rechte lijn af. Met een sterkere wind kunnen de afstanden variëren van het dubbele.
Benoît Siméons
Benoît Siméons was destijds op 16-jarige leeftijd de jongste ballonpiloot van Europa. Kwade tongen beweren dat hij in een ballon is verwekt. Dat is nauwelijks overdreven. Benoît Siméons vliegt vanaf zijn achtste met zijn vader, die zelf een van de eerste heteluchtballonpiloten was in de tijd van de herleving ervan onder impuls van de Koninklijke Belgische Aero Club, eind jaren zeventig. En de opvolging lijkt nu al verzekerd met zijn zoon Tanguy. Zijn twee broers, Jean-Frédéric en Patrick, delen ook dezelfde passie.
Als directeur van European Balloon Corporation (EBC) exploiteert hij momenteel een tiental heteluchtballonnen. Als bedrijfskundig ingenieur van opleiding is hij ook helikopterpiloot. Avontuurlijk ingesteld, heeft hij de vier hoeken van de wereld per heteluchtballon bereisd, waaronder de overvlucht van de Chinese Muur (een wereldprimeur), de Karakumwoestijn, de oversteek van het Kanaal, een start vanaf het Rode Plein, Marokko, en vluchten in alle hoeken van de planeet (Tunesië, Chili, Maleisië, Thailand, Korea, Qatar, New Mexico, Zwitserse Alpen, Japan). Hij neemt regelmatig deel aan de grootste ballonmeeting van Europa, die om de twee jaar in Metz plaatsvindt en ongeveer 350 heteluchtballonnen samenbrengt. De volgende zal plaatsvinden van 22 tot 31 juli 2011.
 | De meeting in Metz brengt om de twee jaar meer dan 350 ballonnen samen in juli. (Foto Benoît Siméons) |
Hij maakte van zijn passie zijn beroep door in 1991 de European Balloon Corporation (EBC) op te richten. Als ervaren piloot heeft Benoît Siméons meermaals deelgenomen aan de beroemde ballonfeest van Albuquerque in New Mexico (hij won de wedstrijd in 2005), en hij heeft recentelijk (november 2010) de overvlucht van Rajasthan gemaakt ter gelegenheid van de Pushkar Mela. Luc Trullemans, de beroemde RTL-meteoroloog, werkt regelmatig mee aan de voorbereiding van zijn speciale vluchten.
Benoît Siméons won samen met een andere Belg, Bob Berben, de beroemde Gordon Bennett Cup in 2005 door een vlucht van 69 uur en meer dan 3.400 km af te leggen, en twee wereldrecords afstand te vestigen terwijl hij de langste vlucht ooit in de geschiedenis van deze wedstrijd uitvoerde.
 | Bob Berben en Benoît Siméons wonnen samen de beroemde Gordon-Bennett race voor gasballonnen door 69 uur te vliegen en meer dan 3.400 km af te leggen. (Foto Benoît Siméons) |
Hij heeft deelgenomen aan maar liefst zes edities van deze beroemde gasballonwedstrijd, die zijn glorietijden kende in België tussen de twee wereldoorlogen. De Belg Ernest Demuyter had de wedstrijd drie keer achter elkaar gewonnen, en de beker is sinds enkele jaren tentoongesteld in het Luchtvaartmuseum in Brussel. De vliegtechniek van een gasballon is heel anders dan die van heteluchtballonnen en moet rekening houden met een veel langere reactietijd. Alles draait hier om evenwicht. Deze sport kan op een bepaalde manier vergeleken worden met duiken.
Benoît Siméons vestigde op 14 februari 2004 een Europees hoogterecord met een heteluchtballon, door in amper 25 minuten vanuit de vliegbasis van Saint-Hubert een hoogte van 12.043 meter te bereiken. De vlucht vond plaats met een speciaal pak, helm en zuurstof, waarbij de temperatuur opliep tot -77°C!
 | Beschermd door een helm geleend van de Luchtmacht (met de cocotte van het 2e Escadrille), en voorzien van een pak om de kou te weerstaan en een zuurstofmasker, zal Benoît Siméons in slechts 25 minuten meer dan 12.000 meter hoogte bereiken, waarmee hij een nieuw Europees record vestigt dat nog steeds standhoudt. (Foto Benoît Siméons) |
De geschiedenis van ballonnen
Op 5 juni 1783 lieten twee Fransen, de broers Joseph en Etienne de Montgolfier (ze werden in de adelstand verheven na hun eerste vlucht), papiermakers in Annonay in de Ardèche, een heteluchtballon van geolied papier (om niet-poreus te zijn) opstijgen. In hetzelfde jaar vond de eerste bemande vlucht in een vastgebonden ballon plaats door de Franse natuurkundige Jean-François Pilâtre de Rozier. Deze laatste maakte vervolgens, vergezeld door de markies d’Arlandes, de eerste luchtreis op 21 november 1783 tussen La Muette en de Butte-aux-Cailles, in Parijs. De geschiedenis van de luchtvaart was net begonnen.
 | De replica van de Montgolfière van Pilâtre de Rozier is een van de bekendste special shapes. (Foto Benoît Siméons) |
De eerste trans-Atlantische reis met een gasballon eindigde op 17 augustus 1978, waarmee een afstandsrecord van 5.072 km en een uithoudingsrecord van 137 uur en 6 minuten werd gevestigd. De heliumballon Double Eagle II, bestuurd door drie Amerikanen, vertrok op 11 augustus vanuit Presque Isle in Maine en landde in Miserey, nabij Évreux in Frankrijk. De eerste oversteek van de Atlantische Oceaan met een heteluchtballon werd in 1987 gemaakt. Het uithoudingsrecord werd verbroken door twee Amerikanen die op 15 september 1992 vanuit Bangor in Maine opstegen. Als deelnemers aan de eerste trans-Atlantische wereldrace werden ze van hun koers afgeweken en landden ze 146 uur later nabij Fez in Marokko.
In maart 1999 voltooiden de Zwitser Bertrand Piccard en de Brit Brian Jones, begeleid door de geniale Belgische weerman Luc Trullemans, na drie weken vliegen de eerste non-stop rond de wereld in een ballon, waarmee ze een duur- en afstandsrecord in de lucht vestigden. Hun ballon, de Breitling Orbiter 3, vertrok op 1 maart vanuit Château-d’Oex in Zwitserland en landde op 21 maart ten zuidwesten van Caïro in de Egyptische woestijn, na een afstand van 46.759 km te hebben afgelegd.
In maart 2005 voltooide Steve Fossett, met wie Benoît Siméons de gelegenheid had om samen te werken aan verschillende projecten, de eerste non-stop solovlucht rond de wereld in een niet-gepressuriseerde capsule, ook begeleid door Luc Trullemans, bijgenaamd “de god van de wind”, en meteorologisch consultant voor het team van European Balloon Corporation.
 | De ‘god van de wind’, Luc Trullemans, weerman van luchtvaartrecordhouders, met zijn collega David Dehenauw van de VRT. (Foto Benoît Siméons) |
Het sportief ballonvaren is een populaire sport geworden sinds de ontwikkeling van nylon, een lichte en niet-poreuze stof, en propaanbranders die heteluchtballonnen in de lucht laten opstijgen dankzij de oververhitte lucht die lichter is dan de omgevingslucht. Het principe van Archimedes is van toepassing op deze grote balgen die door de lucht zweven op de wind. Het lichaam wordt niet in een vloeistof gedompeld, maar in een fluïdum (lucht), het principe blijft van toepassing.
De retrievers
Een heteluchtballon inzetten is teamwerk. Naast de piloot, professioneel omdat het om betaalde vluchten gaat, is er een heel team dat helpt bij het opblazen van het toestel en het vervolgens in een 4×4 “volgt” tot aan de landingsplaats, die onvoorspelbaar is aangezien deze afhankelijk is van de wind en de duur van de vlucht. Ze worden retrievers genoemd, en hoewel ze al enkele jaren beschikken over de waardevolle hulp van draagbare radio’s en GPS, blijft het een uitdaging om dicht bij de ballon te zijn op het moment van de landing. De heteluchtballon landt bij voorkeur in een veld (niet bebouwd uit respect voor de boeren), dus niet altijd in de buurt van een begaanbare weg! Avontuur vereist.
 | Het team van de retrievers, jong en enthousiast. (Foto Guy Viselé) |
De opstijglocatie wordt op de dag van de vlucht om 14:30 uur bepaald op basis van de windrichting, om de verboden zones rond Brussels Airport en Brussels South Charleroi Airport te vermijden. Voor ochtendvluchten wordt de beslissing de avond ervoor om 18:00 uur genomen. Zeven locaties zijn geselecteerd in Brabant: de Abdij van Villers-la-Ville, het kasteel van Edingen, het Kasteel van Gravenhof, het Plein van Ceroux-Mousty, de Leeuw van Waterloo, en het Domein van Huizingen.
Bij aankomst op het terrein worden de passagiers ontvangen door het team van European Balloon Corporation (EBC) en de piloot geeft tijdens een briefing voorafgaand aan de start details over de vlucht. Hij legt de veiligheidsinstructies uit en laat een document ondertekenen dat bevestigt dat de passagier hiervan kennis heeft genomen. Dan begint het spektakel met het opblazen van het toestel! De ballonhuls wordt uit zijn zak gehaald en op de grond uitgespreid. De teamleden zijn druk in de weer en spreiden deze verder uit. Eén persoon bevindt zich aan het uiteinde dat het verst van de mand verwijderd is, anderen bedienen een enorme ventilator, openen de “mond” van de ballon om de door de ventilator geblazen lucht binnen te laten, de piloot start de brander die de lucht in de ballon verwarmt, en deze blaast zich op en richt zich geleidelijk op. Ondertussen is de mand gecontroleerd (toestand van de gasflessen en branders, bevestiging van de kabels en karabijnhaken die deze met de ballon verbinden).
De passagiers worden aan boord gebracht terwijl het grondteam de ballon vasthoudt en dan komt het grote moment waarop de ballon dankzij de verwarmde lucht in de ballonhuls zachtjes opstijgt en wegvliegt.
De piloot regelt zijn hoogte met behulp van de branders, maar moet constant anticiperen omdat er een tijdsvertraging is tussen de actie op de verwarming en de reactie van de ballon. De keuze van de hoogte is cruciaal, omdat deze het mogelijk maakt om de gevolgde traject licht te beïnvloeden. Inderdaad, als de algemene windrichting bekend is door het verzamelen van meteorologische informatie, varieert deze met de hoogte. De vluchten vinden over het algemeen plaats op maximaal 450 meter om buiten de gecontroleerde luchtverkeerszones te blijven. Een goede kennis van meteorologische fenomenen en de opgedane ervaring maken het vervolgens mogelijk, door de keuze van de hoogte, de traject beter te sturen.
 | De schaduw van de ballon tekent zich af op de overvlogen landschappen. (Foto Guy Viselé) |
De ballon beweegt in de luchtmassa en maakt het mogelijk om landschappen met een relatief lage snelheid en in een stilte te observeren die alleen wordt verstoord door het geluid van de brander. Deze produceren laagfrequente geluiden die dieren kunnen afschrikken. De piloot probeert deze te beperken wanneer hij ziet dat hij over koeien, paarden of andere dieren zal vliegen. Omdat geluid zeer ver reikt als er geen obstakels zijn, kan men met de overvlogen personen spreken en de gesprekken op de grond duidelijk verstaan. De duur van de vlucht hangt af van het gasverbruik en de landingsmogelijkheden op de betreffende route. Deze varieert tussen één uur en anderhalf uur. De landing zal min of meer zacht zijn, afhankelijk van de windsterkte op de grond. Idealiter eindigt deze met de mand die rechtop blijft staan. Als deze door de wind omvalt, is het essentieel om de armen niet buiten te laten. Handgrepen zijn in de mand voorzien en daaraan klampt men zich vast.
Na de landing vouwt het team van retrievers de ballonhuls op, maakt de mand los, laadt alles op de aanhangwagen die voor transport is voorzien, en brengt de passagiers terug naar de opstijglocatie. Maar daarvoor wordt, zoals de aerostatische traditie vereist, het evenement gevierd met champagne en ontvangt iedereen zijn Flight Certificate en een pet van European Balloon Corporation.
 | Traditiegetrouw bedanken de passagiers de goden van de wind terwijl de champagne voor hun ballonvaartdoop wordt klaargemaakt. (Foto Guy Visele) |
European Balloon Corporation
European Balloon Corporation (EBC) (www.europeanballoon.be) (02/358.30.30) werd opgericht in 1991 en specialiseert zich in het organiseren van ballonvaarten. Ze opereren vanuit enkele zeer mooie geselecteerde locaties in zowel Vlaams als Waals-Brabant. Deze originele luchtsport trekt steeds meer zowel liefhebbers van vliegen als bedrijven aan die op zoek zijn naar een “incentive”-cadeau of een origineel “teambuilding”-idee. De website www.vol-en-montgolfiere.be geeft alle praktische informatie over de verschillende mogelijkheden.
Ballonvaren vereist bijzonder weer: niet te veel wind, geen thermiek, bij voorkeur geen regen of sneeuw. Vluchten vinden daarom meestal plaats aan het begin en/of einde van de dag, wanneer de wind en thermiek minder actief zijn. En in de lente en herfst geeft dit het extra plezier om de natuur en de bomen in de kleuren van de indian summer te ontdekken. Aangezien het niet mogelijk is om het weer op lange termijn te voorspellen, en al helemaal niet om te garanderen dat het mooi weer zal zijn (lees: ‘geschikt om te ballonvaren’) op de gekozen dag, moet men flexibel kunnen zijn, of, als de gekozen datum bindend is, biedt European Balloon Corporation (EBC) dan als alternatief helikoptervluchten aan (www.helico.nu). Deze aanvullende dienst garandeert de ‘incentive’-actie op de met de klant overeengekomen datum door een andere uitzonderlijke luchtvaartbeleving aan te bieden die met minder weersbeperkingen kan worden uitgevoerd. Een Robinson R-44, die naast de professionele piloot tot drie passagiers kan vervoeren, maakt vanuit het Ultralightvliegveld van Baisy-Thy (EBBY) diverse rondvluchten boven Waals-Brabant en zijn bezienswaardigheden en landschappen mogelijk, alles feestelijk afgesloten met champagne na de landing.
 | Als het weer op de geplande dag geen ballonvaart toelaat, biedt European Balloon Corporation als alternatief een toeristische rondvlucht door Waals-Brabant aan in een helikopter Robinson R44 vanaf het Ultralightvliegveld van Baisy-Thy. (Foto Guy Viselé) |
De «grote jongens»
European Ballooning Corporation exploiteert twee enorme Ultramagic ballonnen om meer passagiers per vlucht te kunnen vervoeren. De grootste, een model N355 met registratie OO-BIY, heeft een volume van 10.000 m3 en kan tot 18 personen vervoeren, inclusief de piloot. De mand is ingedeeld in vier ‘passagiers’-secties en één ‘piloot’-sectie. Ze is gestoffeerd en voorzien van talrijke handgrepen om problemen bij de landing te voorkomen. De andere «grote jongen» is een Ultramagic T210 van 6.000 m3 (OO-BZJ), met een capaciteit van 10 personen. Ondanks hun enorme massa zijn deze twee toestellen relatief eenvoudig te bedienen en hun besturing is zeer precies.
 | De Ultramagic OO-BIY is de grootste ballon die in België wordt gebruikt. Zijn volume van 10.000 m3 lucht stelt hem in staat om tot 18 personen te vervoeren. (Foto Guy Viselé) |
European Balloon Corporation (EBC) is de vertegenwoordiger van het merk Ultramagic (www.ultramagic.com) in België, en heeft al vijftig heteluchtballonnen van alle afmetingen verkocht. Ze waren ook een van de pioniers van special shapes, deze toestellen met speciale vormen die reclameacties mogelijk maken door de vorm aan te nemen van het uitgelichte product. De beroemde flessen Orangina of Vittel zijn hiervan bekende voorbeelden. Ze zijn moeilijker te besturen vanwege hun niet altijd aerodynamisch adequate vormen, en zijn ook minder gemakkelijk in gebruik te nemen. Maar ze zijn een van de meest spectaculaire manieren om een product op te laten vallen. Een van de beroemdste enkele jaren geleden was de, door Ultramagic gerealiseerde, reproductie van de ballon van de gebroeders Montgolfier.
Het beheren, verkopen en exploiteren van ballonnen vereist officiële goedkeuringen van de Directie-Generaal Luchtvaart. Naast de vergunning voor luchtwerk (die betaalde vluchten zoals doopvluchten, enz. toestaat), beschikt European Balloon Corporation (EBC) ook over een Belgische en EASA technische goedkeuring (Part M subpart F) onder referentie BE.MF.0027 voor de merken Ultramagic en Cameron. Ze zijn bevoegd voor inspecties en reparaties en beschikken over gekwalificeerd personeel voor de certificeringen.
Een prachtig voorbeeld van de mogelijkheid om van zijn passie zijn beroep te maken: Benoît Siméons beheert zijn bedrijf op een ultraprofessionele manier. Zoon van een ballonvaarder en vader van een toekomstige ballonvaarder, hij zet de tradities voort en verdedigt de kleuren van de Belgische luchtvaart in tal van sportevenementen en bij het vestigen van diverse luchtvaartrecords.
Guy Viselé
Foto’s: Benoît Siméons en Guy Viselé
