Luik-Bierset, donderdag 12 maart 2009. Eenmaal de formaliteiten afgehandeld, sta ik binnen de kazernes van Bierset, tegenover het vliegveld, en meteen verschijnen een eerbiedwaardige Auster AOP MK VI, het allereerste toestel van de Light Aviation (lichte luchtvaart van de landmacht) en een Britten-Norman BN2a Islander, het laatste vastevleugelvliegtuig dat dit wapen heeft uitgerust.
 | De vliegtuigen opgericht als monumenten bij de ingang van de kazerne van Bierset: de Auster AOP MK VI en de Britten-Norman BN2a Islander getuigen van de toewijzing van de basis aan de Light Aviation van de landmacht sinds 1993. |
Het lijdt geen twijfel dat het een basis is van de Light Aviation, die in 2002 de Heli Wing werd van de luchtcomponent van de Belgische strijdkrachten, en deze bezet de locatie sinds 1993. Dit is niet altijd zo geweest; Bierset bestond oorspronkelijk als vliegveld van de Militaire Luchtvaart en basis van de Luchtmacht, en de White Bison is er om dat te getuigen.
 | Een complete collectie (zeer) mooie houten maquettes van vliegtuigen die sinds 1953 op Bierset hebben geopereerd, allemaal handgemaakt door de gepensioneerde Adjudant Hubert Sermon. |
In het begin, een broederschap…
Als ik iets verder loop, kom ik aan bij het White Bison museum, dat zijn intrek heeft genomen in de kelders van het gebouw dat voorheen werd bewoond door de staf van de 3e Wing. Ik word er hartelijk ontvangen door de huidige voorzitter Roger Scarsé, voormalig UDA/Air commando en korpsadjudant van de 3e Wing, alsook door Jean Loncelle, voormalig adjudant-wapensmid van de 3e Wing (en voorheen bij de acrobatische patrouille van de Rode Duivels) en een van de drijvende krachten achter de vereniging.
Aan alles is een begin, en dat van de White Bison was tamelijk sympathiek, aangezien een groep onderofficieren van de 3e Tactische Wing in 1987 besloot een broederschap op te richten die openstond voor henzelf, alsook voor voormalige onderofficieren van de basis Bierset. Al snel, en in overeenstemming met de wens van de Korpschef, Kolonel Jardon, werd de broederschap uitgebreid naar alle leden en oud-leden van de 3e Wing, maar ook naar die van alle andere eenheden die daar operationeel waren geweest (de VSV-vlucht (vliegvisie zonder zicht) op T-33, het 42e Squadron op RF-84F en de 9e Dagjachtwing op Hunter, Meteor en F-84E Thunderjet).
 |  | |
| Bij het betreden van het White Bison-hol wordt men begroet door een sergeant-navigator in een RAF-uniform uit de jaren ’40 en… een krat Jupiler: we zijn duidelijk in de regio Luik! | Piloot en Martin-Baker schietstoel van Mirage V; rechts op het parachutevormige paneel staan de foto’s van de 14 piloten van Bierset die gered zijn door hun schietstoel met de datum en de registratie van het geëvacueerde toestel. |
De broederschap werd zodoende een vzw, officieel erkend als zodanig in 1989. Ze koos de naam “The White Bison”, aangezien de bizon met het motto “ardor et valor” het embleem vormt van de 3e Tactische Wing en de meeste van haar leden grijs geworden waren, vandaar de bizon, maar dan wit. Tegelijkertijd werd een historische zaal gecreëerd en, hoe bescheiden ook met zijn 36 m², herbergde deze toch talrijke stukken van zekere historische en didactische waarde. Dit museale embryo groeide snel uit tot een expositieruimte van 300 m² die aan de vereniging werd toegewezen in de kazerne De Cubber, gebouwd in 1922 en in 2007 door de Domeinen doorverkocht.
Deze verkoop dwong de White Bison om in 2008 de locatie te ontruimen en een nieuwe ruimte te zoeken om haar erfgoed onder te brengen. Bewust van de historische waarde en de tradities die door de White Bison werden uitgedragen, bood de Minister van Defensie André Flahaut de vereniging en haar collecties een nieuwe huisvesting aan binnen de kazernes van de basis Bierset, die zij bezet met instemming van de opeenvolgende korpschefs van de Heli Wing. Deze verhuizing vergde grote inspanningen, want de kelders stonden permanent onder water en er moest keer op keer gepompt worden om ze droog te krijgen en in de bewoonbare staat te brengen die ze nu hebben.
 | De zeer uitgebreide zaal met vuur- en blanke wapens, munitie en pyrotechnische middelen en meer… |
Stukken die zelden elders te zien zijn
De indeling van de nieuwe White Bison-lokalen dwong de vereniging om haar collecties te verdelen over de verschillende kelders van het gebouw, wat enerzijds thematische groeperingen van objecten mogelijk maakt, maar anderzijds de tentoonstelling van grote stukken of objecten volledig onmogelijk maakt. Helaas heeft elke medaille een keerzijde!
 | Een van de initiatiefnemers van de White Bison, de gepensioneerde Adjudant Jean Loncelle, toont het paneel gewijd aan de Halifax-bommenwerper (HR734/NP-B) van het 158e squadron van de RAF die op 4 juli 1943 in Loncin neerstortte en waarvan de navigator en bommenrichter, Warrant Officer Redman, met zijn parachute is gesprongen. Hij werd opgevangen door het verzet, overleefde de oorlog en keerde in de jaren ’90 terug naar Luik. |
De objecten die het erfgoed van de White Bison vormen, zijn zeer gevarieerd en bestrijken de verschillende perioden en activiteitsgebieden van het vliegveld: het interbellum, de Tweede Wereldoorlog (Duitse en Amerikaanse periode), de naoorlogse periode en de Luchtmacht (9e en 3e Wings) en de lichte luchtvaart/heli wing (van 1993 tot heden). Elke periode wordt belicht en geïllustreerd met fotodocumenten met bijschriften op grote panelen, maquettes van toestellen, mannequins met uniformen of vliegkleding, luchtvaartmateriaal maar ook militair materiaal: bewapening, ontmijning, reddingsmateriaal, mechanica en meer… alles in overvloed en voorzien van talrijke verklaringen, zodat men een goed beeld krijgt van de evolutie (bijvoorbeeld bewapening en schietstoelen). De overlevingskits van piloten in operaties vormen ook een presentatie van onbetwistbare didactische waarde die men zelden tegenkomt in andere instellingen van hetzelfde type…
 | Compleet dashboard van een RF-84F Thunderflash met brandende indicatielampjes; het centrale scherm is geen radarscherm maar een soort zoeker waarmee de piloot kon zien en volgen wat hij fotografeerde. |
Bovendien hebben de beheerders van de White Bison, allen vrijwilligers, de vitrines en zalen van de vzw opengesteld voor alles wat met luchtvaart in de regio Luik te maken heeft, wat de diversiteit van de behandelde thema’s en daarmee de aantrekkingskracht van de tentoonstellingen verder vergroot, met name wat betreft de gebeurtenissen die daar tijdens de laatste oorlog hebben plaatsgevonden.
Een must voor modelbouwers en onderzoekers van alle pluimage
Zoals reeds vermeld, zijn de collecties van de White Bison zeer uitgebreid, maar vooral ook zeer compleet en bieden ze de mogelijkheid om tijdens een eenvoudig bezoek de evolutie te waarderen op het voorkeursgebied van een onderzoeker, historicus of maquettebouwer/modelbouwer, ongeacht hun specialiteit. De uniformen reiken bijvoorbeeld van die van vooroorlogse militairen van de luchtvaart of daarbuiten tot heden; men vindt er zelfs uniformen van rijkswachters, waaronder die met kepi en shako-achtige tuniek die tot in de jaren ’70 in gebruik was.
 | De galerij met vliegtuigen en eenheden die in het interbellum in Bierset gestationeerd waren, bewaakt door een luitenant-kolonel in uniform van de Militaire Luchtvaart van eind jaren ’30. |
Voor degenen die gepassioneerd zijn door bewapening, is die van de militairen van de basis zo goed als uitputtend en daarbovenop is er een wieg met DEFA-kanonnen van een Mirage V, evenals diverse raketwerpers of bommen en oefenmiddelen. Een ander verrassend object is de wieg van de camera’s van een Mirage V BR (die dezelfde camera’s gebruikte als de RF-84F) geflankeerd door een compleet dashboard van een Thunderflash, die de Mirage opvolgde. En de lijst is lang… de beste manier is dus om ter plaatse te gaan; een van de kelders is ingericht als bar waar de oudgedienden elke donderdag samenkomen, u krijgt dan de kans om passende uitleg te krijgen over het een of andere element uit de mond van degenen die er daadwerkelijk, en vele jaren, “de hand in hebben gehad”. Zij weten dus heel goed waar ze het over hebben… en alleen al dat is de omweg naar de White Bison waard (www.whitebison.be).
Jean-Pierre Decock
