Brussel, 26 februari 2009. Persconferentie voor de 25 jaar humanitaire operaties van Aviation Sans Frontières België (Piloten Zonder Grenzen) en de lancering van een prachtig, rijk geïllustreerd boek dat eraan gewijd is en uitgegeven wordt door Editions Luc Pire.
 | Persconferentie van Aviation sans frontières/Piloten zonder grenzen op 26 februari 2009, van links naar rechts: Nicole Ruyssen (vrijwilliger), Philippe Dehennin (huidig voorzitter en één van de oprichters van ASF) en Eric Lecloux (piloot bij ASF). |
In navolging van AZG
Aviation sans frontières (Frankrijk) ontstond enigszins als een “spin-off” van de grote humanitaire en niet-gouvernementele organisatie Artsen Zonder Grenzen, een vereniging met genereuze doelen opgericht in het begin van de jaren ’80. Zeer snel richtten Belgische piloten, gedreven door de wens om bij te dragen aan de oplossing van ernstige humanitaire problemen, Aviation sans frontières België op onder leiding van Philippe Dehennin, die overigens nog steeds de huidige voorzitter is.
Er was zeker werk aan de winkel en vanaf 1984 gingen ASF met haar kleine vliegtuigen, piloten en personeel, allen vrijwilligers, met veel enthousiasme liefdadigheidsorganisaties (men sprak toen nog niet van NGO’s) ondersteunen die zich inzetten voor de bevolking van de Sahel, die toen zwaar getroffen werd door de ergste droogte ooit in dat Afrikaanse gebied. Ethiopië, geteisterd door hongersnood, volgde van 1985 tot 1988 en ook (en toen al!) Soedan…
 | Een foto die de werkomgeving van Aviation sans frontières/Piloten zonder grenzen goed samenvat: op een geïmproviseerde landingsbaan van lateriet, de typische rode aarde van Afrika, plaatsen medewerkers de windzak om de landingsrichting aan te geven voor de vleugels van de hoop. (Foto ASF/PZG) |
In de beginjaren van haar bestaan opereerde ASF (net als de meeste NGO’s) niet alleen, maar vooral in Afrika, een continent dat ernstig verstoken is van infrastructuur, waar een half uur vliegen gelijk staat aan drie dagen lopen… en bovendien is Afrika het slachtoffer van talrijke rampen die zowel toe te schrijven zijn aan de uitspattingen van de natuur als aan de waanzin van mensen…
Een snelle blik op een kwart eeuw activiteiten van ASF/PZG brengt ons in Ethiopië in 1985, daarna in Tsjaad (1985-87), in Mozambique (1987-91) in het kader van een grootschalige “save the children” operatie ten behoeve van kindsoldaten en om epidemieën te bestrijden die dit door guerrilla geteisterde land teisterden. In 1988 intervenieerde ASF in Zaïre en zette daar onvermoeibaar haar humanitaire en logistieke steun voort tot op heden, nu het de Democratische Republiek Congo is geworden. Haar acties strekken zich zelfs uit tot de Grote Merenregio (1994-95), namelijk Rwanda, Burundi en Tanzania) en het oosten van de DRC (Ituri-regio).
 | Een geïmproviseerd vliegveld, verloren in Centraal-Afrika: een woestijnachtige vlakte met een oneindige horizon, de opkomende wind die zand doet opwaaien, de piloot die de externe controle van zijn Cessna 206 uitvoert (gepast geregistreerd als OO-ASF)… een beeld dat de wereld van Aviation sans frontières bewonderenswaardig goed samenvat. (Foto ASF/PZG) |
Na een tussenkomst in Latijns-Amerika voor luchtambulance-missies in Ecuador van 1985 tot 1994 en terwijl ASF ononderbroken haar interventies in Centraal-Afrika voortzette, spreidt het ook haar vleugels naar Sierra Leone (1995-96) en Mali (2000-04). In Somalië, waar chaos en humanitaire nood heersen, verzorgde ASF/PZG van 2005 tot 2007 als het ware de enige luchtdiensten van het land. De meest recente missie van ASF/PZG werd in 2008 toevertrouwd door het WWF (World Wildlife Fund) en vindt plaats op Madagaskar, waar een ULM bijdraagt aan het afbakenen van risicogebieden als gevolg van ontbossing. Sinds 2008, en tot nader order, is een Cessna 206 van ASF/PZG permanent gestationeerd in Abéché (Tsjaad) exclusief ter beschikking van de NGO’s die daar actief zijn.
Het spectrum van de aan ASF/PZG toevertrouwde missies is de afgelopen twee jaar uitgebreid met begeleiding van migranten van Afrika naar de VS en Canada, in samenwerking met de IOM (Internationale Organisatie voor Migratie, onderdeel van de VN).
 | Christophe Smets, wiens foto’s het boek illustreren dat gewijd is aan 25 jaar ASF/PZG, vertelt enkele anekdotes hierover. |
Een bescheiden, maar zeer productieve vloot
De vloot die ASF/PZG zelf bezit, bestaat momenteel uit twee Cessna 206’s en een Cessna 207 uitgerust met een turbopropmotor, waarbij elk van deze eenmotorige vliegtuigen in één vlucht tot 500 kg vracht of 7 passagiers kan vervoeren. Deze toestellen zijn bijzonder geschikt voor de missies van de organisatie, die plaatsvinden onder zware omstandigheden en vanaf of naar rudimentaire of onvoorbereide landingsbanen. Het grote potentieel aan vlieguren van de machines en hun lage onderhoudsvereisten maken de Cessna’s de voorkeursvliegtuigen voor de gebruikelijke diensten van ASF/PZG. Het grootste logistieke probleem in de luchtvaart ligt eigenlijk in de bevoorrading van de verschillende geïmproviseerde vliegvelden met avgas 100 LL (specifieke vliegtuigbrandstof) verpakt in vaten van 200 liter. De onmisbare brandstof moet vaak alleen per vliegtuig vooraf gepositioneerd kunnen worden. Bovendien, in landen waar aan alles een schrijnend tekort is, is benzine uiteraard een zeer gewild product en een van de belangrijkste taken van de piloten en leden van ASF/PZG is om betrouwbaar lokaal personeel aan te werven om de kostbare brandstof te bewaken.
Naast de drie Cessna’s heeft ASF/PZG in 2008 een ULM gehuurd voor fotomissies boven Madagaskar en huurt het regelmatig vliegtuigen met een grotere capaciteit. Overigens was ASF/PZG tot 2006 eigenaar van een tweemotorige Britten-Norman Islander en huurde het vroeger tweemotorige vliegtuigen met 15 tot 20 zitplaatsen, met name een Dornier Do 228.
 | Een mooie groep piloten van ASF/PZG; van links naar rechts: Lucas Declerck (ASF-piloot, maar ook commandant bij KLM), Gilbert Mullenders (hoofdpiloot van ASF en piloot van zakelijke tweemotorige straalvliegtuigen, evenals voormalig Mirage V-piloot bij de Luchtmacht) en Eric Decloux (ASF-piloot en sleper van zweefvliegtuigen en reclamebanners tijdens zijn vrije tijd in België). |
ASF/PZG: veel enthousiasme… en zweet
Hoewel het uiteindelijke doel van ASF/PZG de luchtsteun aan NGO’s is, moet worden benadrukt dat dit een immense logistieke organisatie vereist om dit te bereiken, en dat is nog niet alles! Om humanitaire vluchten in Afrika te kunnen uitvoeren, besteedt Aviation sans frontières minstens 50% van haar energie aan het onderhandelen over overvluchten en tussenstops met lokale vertegenwoordigers, “regeringsgezinden” en/of rebellen!
Desondanks wekt het werk van ASF/PZG bewondering op en kan het gemeten worden aan de hand van enkele veelzeggende statistische gegevens over haar acties: gemiddeld 2.000 vlieguren per jaar (het record was 5.000 uur in 2005 in Somalië), bijna 7.000 passagiers en 105 ton vracht jaarlijks vervoerd en dat alles met een handvol lichte eenmotorige vliegtuigen, maar vooral, en bovenal, 120 logistici, missieleiders (met een duur van 3 tot 6 maanden) en vrijwillige piloten, maar ook specialisten in hun respectievelijke vakgebieden, want opgeleid in België en ter plaatse getraind door ervaren voorgangers.
Het is dankzij hun totale inzet en onvoorwaardelijke bijdrage dat Aviation sans frontières/Piloten zonder grenzen er trots op kan zijn de ultieme schakel te zijn tussen hulpverlener en geholpene.
 | Les ailes de l’espoir – De vleugels van de hoop: het gloednieuwe hardcover-albumboek dat de fantastische geschiedenis van ASF/PZG tijdens haar kwarteeuw van bestaan prachtig weergeeft met tekst (van Louis Maraite) en talrijke foto’s (van Christophe Smets). Uitgegeven door Editions Luc Pire, is het te koop voor de zeer redelijke prijs van 35€ in alle goede boekhandels van het Koninkrijk of op www.lucpire.eu. Verwen uzelf met een goed geweten en koop het zonder uitstel, uw persoonlijke steun zal meer dan welkom zijn bij Aviation sans frontières/Piloten zonder grenzen. |
Ook bij vrijwilligerswerk is geld de zenuw van de oorlog…
Het is duidelijk dat de vrijwilligers van ASF/PZG financiële middelen nodig hebben om hun vliegtuigen te laten vliegen (een liter avgas kost ongeveer 2,50€) maar, gelukkig, als we het zo mogen uitdrukken, financieren of cofinancieren internationale organisaties zoals ECHO (de humanitaire organisatie van de Europese Unie), OCHA (organisatie voor coördinatie van humanitaire hulp van de VN), de reeds genoemde IOM en, tot op zekere hoogte, de NGO’s die ASF/PZG ondersteunt, de operaties. De volledige financiering omvat de financiële bijdragen van verschillende bedrijven uit de privésector, evenals talrijke donateurs onder het publiek.
Tot slot, geen bombastische redevoeringen maar een diepe buiging en een hartelijke bravo voor Aviation sans frontières/Piloten zonder grenzen voor hun 25 jaar actie met volle vleugels in getroffen gebieden… om de wereld een beetje menselijker te maken.
Jean-Pierre Decock
Foto’s: Paul Van Caesbroeck
Meer informatie: www.asfbelgium.org
