Florennes, 3 november 2008. Van 2006 tot en met 2008, oftewel gedurende drie seizoenen van luchtshows, was Majoor Michaël « Mickey » Artiges de officiële demonstratiepiloot van de F-16AM Fighting Falcon van COMOPSAIR (luchtcomponent van de Belgische strijdkrachten). Als lid van het 1e squadron van de 2e tactische wing, volgde Mickey Artiges Majoor John Vandenbosch van het 31e squadron van de 10e wing op, en deze opvolging was op zijn zachtst gezegd gewaagd, gezien de hoge kwaliteit van diens presentatie… Maar Majoor Artiges wist de uitdaging met verve aan te gaan, waarmee hij de excellentie van de reeds lange reeks Belgische F-16 demonstratiepiloten bevestigde!**
 | Training voor de « heritage flight » uitgevoerd in juli 2008: aan de stuurknuppel van de F-16AM FA-131, Majoor Michaël « Mickey » Artiges, terwijl de P-51 Mustang wordt gevlogen door zijn vriend Frédéric Voormezeele. |
Korte bio
Michaël Artiges trad in 1993 toe tot de Luchtmacht na een jeugd en adolescentie doordrenkt van luchtvaart, want zijn vader was altijd een luchtvaartfanaat geweest. Na zijn basisopleiding op de SIAI-Marchetti SF 260 in 1995, stapte hij in 1996 over op de Alphajet en werd in de VS getraind op de F-16. Na een periode bij de OCU (Operational Conversion Unit) van de 10e wing in Kleine Brogel, werd hij in 1997 toegewezen aan het 350e squadron, dat net was overgeplaatst naar de 2e wing in Florennes. Vervolgens bracht hij in 2002 drie jaar door met de operationele evaluatie van de F-16 op COMOPSAIR-niveau, waarna hij begin 2006 werd overgeplaatst naar het 1e squadron, waar hij nog steeds deel van uitmaakt. Bij het begin van zijn eerste F-16 demonstratie seizoen, begin 2006, had Michaël Artiges in totaal 2.200 vlieguren (waarvan 1.800 op F-16) en drie jaar later, eind oktober 2008, had hij 2.550 vlieguren op de teller (waarvan 2.150 op F-16).
 | Majoor Artiges in de cockpit van een F-16AM begin november 2008. Opmerkelijk: het distel-embleem van het 1e squadron op zijn vliegjack en de wens « goede vlucht » geschilderd door de monteurs vlak naast de romp. |
Een zeer dynamisch programma
Toen Mickey Artiges in het voorjaar van 2006 zijn aerobatic demonstratieprogramma indiende bij de staf van COMOPSAIR, had hij de afgelopen 20 jaar de presentaties van high-performance eenzitters onder de loep genomen om zijn show (met mooi- en slechtweervarianten) te ontwikkelen met het oog op originaliteit, maar hoe dan ook met figuren die binnen de vliegomhullende van de F-16 bleven. Hij zorgde er ook voor dat hij manoeuvres koos die het publiek van luchtshows konden boeien en – laten we eerlijk zijn, verbazen – terwijl ze de aandacht trokken van fanaten van alle pluimage en de interesse wekten van specialisten (piloten, technisch personeel) die onvermijdelijk deel uitmaken van het publiek van elke luchtshow…
 | Majoor Artiges in Florennes op 3 november 2008, terug van oefening Green Flag in Arizona en voordat hij weer vertrok naar Amerika voor zijn laatste presentaties op 5 en 6 november op Nellis Air Force Base. |
De fundamentele eigenschap van Mickey Artiges’ programma is de behendigheid waarmee de figuren vloeiend in elkaar overgaan, zonder schokken of buitensporig gebruik van vermogen en nabranders, ondanks het spectaculaire effect dat het publiek « in vervoering brengt ». Dit programma omvat, naast de slow/low en low/fast passes, ongeveer twintig figuren en duurt effectief 11 minuten en 30 seconden, wat de optimale duur is voor een aerobatic presentatie met een high-performance vliegtuig. De starthoogte van de presentatie is 500 voet (150 meter) boven de grond en vormt het laagste punt voor figuren in het verticale vlak; die in het horizontale vlak worden op deze hoogte of hoger uitgevoerd, behalve de langzame (slow) en snelle (fast) passages die meestal op 200 voet (60 meter) boven de grond plaatsvinden.
Michaël Artiges begint zijn show met een Cubaanse 8 (2 opeenvolgende loopings met richtingsverandering op ¾ van elk) met herpositionering in de as en op de rug om een 4-vlakken rol uit te voeren, gevolgd door een terugdraai (split S) en drie aileronrollen. Na een scherpe bocht onder G-kracht, positioneert hij zich op 45° van het publiek om een barrel roll met hoge G-kracht uit te voeren, terug naar horizontale vlucht en een 225° bocht om de F-16 voor het publiek te brengen. Hij voert dan een halve looping uit en volgt met een snelle rol die eindigt in een platte 8, dan een oor, zoals de Fransen zeggen (een « derry turn » zoals de Belgen zeggen en, in werkelijkheid, een halve lazy eight) schuin op 90° van het publiek.
 | De condenssporen gegenereerd aan de vleugelwortels verraden de bocht die Mickey Artiges onder hoge G-kracht maakte; Koksijde 28 augustus 2008. |
Daarna volgt een van de favoriete momenten van fotospotters, namelijk de « low & slow » pass oftewel op lage hoogte en lage snelheid (op 60 meter boven de grond en met 105/110 knopen (195-205 km/u)). Na deze pass zet hij de nabrander aan, maakt een 360° bocht (een perfecte cirkel) en werpt de F-16 in een barrel roll onder hoge G-kracht om het vliegtuig snel van het publiek te verwijderen en het verticaal te laten stijgen; een dalende oor brengt hem parallel aan het publiek op 600 knopen (1.100 km/u) voor zijn volgaslage hoogtetoer. Verticaal klimmen om snelheid te breken en vol vermogen te verminderen, duikt hij onder een hoek van 90° en herstelt zich na het incasseren van min 3,5G (overigens een limiet opgelegd door de boordcomputer), gevolgd door een omkering begonnen met de neus 60° omhoog die hem op 500 voet in lijn brengt met de presentatie-as die hij volledig ‘op het mes’ aflegt (knife flying), een ogenschijnlijk eenvoudige figuur die echter absolute vliegvaardigheid vereist… Een vierkant uitgevoerd voor het publiek wordt gevolgd door een klim naar 10.000 voet (3.000 meter) verfraaid met een reeks rollen in het verticale vlak met een omwenteling op de top en een kurkentrekker-afdaling tot 500 voet (150 meter). En dat is de break aan het einde van de presentatie om het circuit in te vliegen en te landen…
Deze set en opeenvolging van sequenties heeft gedurende de drie jaar vrijwel geen veranderingen ondergaan, behalve de 4-vlakken rol die in het 2e en 3e jaar op de rug werd ingezet. Een andere, zeer spectaculaire aanpassing, werd geïntroduceerd tijdens de Open Dagen van de Defensie in juli 2008 in Florennes, toen Mickey Artiges een soort « heritage flight » uitvoerde in het gezelschap van Frédéric Voormezeele aan de stuurknuppel van een P-51D Mustang uit de Tweede Wereldoorlog… Deze ongebruikelijke formatie van twee generaties jagers kwam een beetje toevallig tot stand en vooral omdat Mickey Artiges en Frédéric Voormezeele oude vrienden zijn…
 | Vlucht ‘op het mes’ (knife flying) toont de elegante en sobere beschildering van de FA-131, het toestel gebruikt door Majoor Artiges voor zijn demonstraties tijdens de Open Dagen van de Defensie op 5 en 6 juli 2008 in Florennes. |
Een vliegtuig dat alleen maar voldoening geeft
De F-16 Fighting Falcon is sinds 1979 in dienst bij de Luchtmacht, maar de mid-life update (modernisering) halverwege de jaren 90 en alle regelmatig toegepaste aanpassingen en amendementen maken het nog steeds een toonaangevende gevechtsmachine. Ontworpen als een zeer manoeuvreerbare jager, blijkt de F-16 een uiterst wendbaar toestel te zijn in alle vlakken en daardoor bijzonder geschikt voor luchtoorlogvoering (dogfight) en bovendien geniet het een uitzonderlijke gewicht/vermogensverhouding… De mechanische betrouwbaarheid van de F-16 is zodanig dat Mickey Artiges slechts één demonstratievlucht hoefde te annuleren als gevolg van een technisch incident. De F-16 blijft dus nog steeds een van de beste gevechtsvliegtuigen aan het begin van de 21e eeuw…
 | Florennes 06 juli 2008, een vriendschappelijke groet van Mickey Artiges die terugkeert naar de paddock. |
Spannende momenten
Mickey Artiges beweert veel adrenalinevolle momenten te hebben beleefd, maar voornamelijk van positieve aard, tijdens zijn drie jaar als F-16 demonstratiepiloot. Er was echter één moment dat hij als zorgwekkend beschrijft… Tijdens een training aan het begin van het seizoen beleefde hij een uiterst stressvolle uitgang van een looping, op minder dan 10 meter boven de grond (sommige getuigen spreken zelfs van 2 meter). Een zeer gedetailleerde debriefing heeft ervoor gezorgd dat dit soort angstige situaties definitief voorkomen kon worden, aangezien goed geanalyseerde fouten waardevolle leermomenten zijn.
Op een meer opwindend vlak heeft de erkenning die hij geniet in het luchtshowcircuit hem de kans gegeven om « backseat » mee te vliegen met de patrouilles van Frankrijk, Zwitserland, Breitling en de Red Arrows van de RAF.
 | Laatste « heritage flight » van de Open Dagen van de Defensie 2008, de P-51D van Frédéric Voormezeele en de F-16AM van Mickey Artiges hebben hun show beëindigd. |
Alleen maar goede herinneringen
Ondanks het « one man show »-aspect, wat betekent dat hij alles alleen moet regelen, bij afwezigheid van een manager of coach die niet overbodig zou zijn, bewaart Mickey Artiges alleen goede herinneringen aan zijn drie seizoenen op het podium van luchtshows. Er is de « goede stress » die hij voelde voorafgaand aan elke presentatie maar vooral, zoals hij graag toegeeft met de bescheidenheid en vriendelijkheid die hem typeren, dankt hij zijn succes als demonstratiepiloot, dat unaniem wordt erkend, aan de totale steun van zijn familie; zijn vrouw, zijn 10-jarige zoon en zijn 3,5-jarige dochtertje zijn inderdaad zijn meest fervente supporters. Maar zijn succes is, zegt hij, voornamelijk te danken aan het team van monteurs en wapenmakers die hem ondersteunen bij elke demonstratie, en die dit net als hij vrijwillig doen, bovenop de normale prestaties en werkzaamheden die de dienst vereist. Mickey Artiges is hen daar diep dankbaar voor, evenals voor iedereen die hem op de een of andere manier heeft geholpen, en in dit verband is hij vol lof over de European Air Show Council, voorgezeten door Gilbert Bueckenbergh.
 | Opstijgen met rook en nabrander van Mickey Artiges voor een presentatie in Kleine Brogel op 17 juli 2007. |
Uitstekend piloot en tevens ambassadeur van COMOPSAIR en de Belgische luchtmacht, schroomt Mickey Artiges niet om contact te zoeken met het publiek, met name jongeren, met een beschikbaarheid en vriendelijkheid die zelden worden geëvenaard door piloten die de sterren van luchtvaartshows zijn.
Hij begon zijn eerste seizoen in Tsjechië in 2006 en sluit zijn derde en laatste seizoen af op 5 en 6 november 2008 op Nellis Air Force Base in Nevada, waar hij, bij afwezigheid van USAF F-16’s, de show zal stelen! Een welverdiende apotheose voor deze sympathieke piloot.
Voor het enthousiasmeren van de menigten op zo’n vijftig luchtshows en ons frequent goede vibes te hebben gegeven, bedankt Mickey!
Tekst en foto’s: Jean-Pierre Decock
